Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

gids11zaterdag

Home

Wat hebben Rickelsbüller Koog, Neisseaue en Haldenwanger Eck gemeen met Isenbruch, net over de Duits-Nederlandse grens bij het Zuid-Limburgse Nieuwstadt?* Wie het zo, zonder raadpleging van het internet, weet te zeggen is een topografische kanjer.

Vlak naast het smalste stuk van Nederland – de ’taille’ van Limburg: Susteren – ligt een stuk Duitsland met een heftig recent verleden. Nederland zat bij de capitulatie van nazi-Duitsland in mei 1945 met een gigantische oorlogsschade. En daarom werd in het najaar een schadeclaim van 25 miljard gulden bij Duitsland gedeponeerd. Maar in Yalta was beslist dat er alleen ’in natura’ mocht worden betaald.

Dat leidde tot de wildste annexatievoorstellen. Het best uitgewerkte was die van dr. ir. Frits Bakker Schut, directeur van de Rijksdienst voor het Nationale Plan. Hij wilde grote westelijke delen van Duitsland inlijven, waaronder steden als Aken, Keulen en Osnabrück.

Daar bleef het niet bij. Miljoenen Duitsers zouden aan de geannexeerde gebieden moeten worden verdreven. ’Nederland’s grens kome aan de Wezer’ was de leus waarmee hij zijn plan afsloot.

Uiteindelijk bleef het inlijven (in 1949) beperkt tot zestig vierkante kilometer gebied: een kleine twintig bij Elten (waar de Rijn Nederland binnenstroomt) en ruim veertig ten oosten van Sittard. De gemeente Selfkant bleef Selfkant, maar hoofdplaats Tüddern veranderde in Tudderen.

Dat zou duren tot augustus 1963. Toen betaalde de Bondsrepubliek 280 miljoen Dmark Wiedergutmachung aan Nederland en kregen de oosterburen hun Elten und Tüddern terug.

Een van de wijken van Nieuwstadt (Limburg) gaat bijna naadloos over in Selfkant (Duitsland). Een beek scheidt hier beide landen, de Saeffelerbeek ofwel -bach. De route is er door de ANWB naar genoemd, maar bij Nieuwstadt, waar hij in de Rode Beek stroomt, zien we hem voor het eerst en ook het laatst.

Van oudsher is er verwevenheid geweest tussen Zuid-Limburg en dit westelijkste deel van Duitsland en herhaaldelijk tref je op erven in Selfkantdorpen auto’s met Nederlandse kentekens aan. Het zijn hier stuk voor stuk slaperige agrarische dorpjes met soms niet meer dan een paar honderd inwoners, gegroepeerd rond een kerkje en wat winkels.

Selfkant klinkt wat asociaal maar verwijst gewoon naar de Saeffelerbeek en is dus eigenlijk Safelkant. Waar je je ook bevindt, het is zelden meer dan tien kilometer van Nederlands grondgebied. Soms scheert de route bijna langs de grens.

In de buurt van Gangelt horen we een paar keer een vliegtuig overkomen. Die kan bijna niet op weg zijn naar Maastricht-Aachen Airport. Te laag, stelt een van ons, een kenner van de luchthaven, vast. Maar we zien ook geen radar op de romp, dus het is ook geen Amerikaans Awacs-toestel, waar ze in het Nederlandse Schinveld zo de pest aan hebben. Het moet een gewoon militair vliegtuig zijn, op weg naar de nabijgelegen Navo-basis Geilenkirchen.

Het is heerlijk relaxed fietsen in dit boerenland. Maar wat zijn we blij dat we wat te eten en te drinken hebben meegenomen. Niet alleen treffen we urenlang geen enkele geopende winkel of eetgelegenheid aan, ook de door de ANWB aangeprezen cafeetjes en terrassen zijn dicht. In Schierwaldenrath, waar op gezette tijden een stoomtreintje schijnt te rijden, is het vlakbij gelegen hotel-restaurant uitgestorven. Een meisje met een emmer sop neemt ons op zijn mildst gezegd nors op. Alsof we niet gewenst zijn.

Bijna thuis, bij Tüddern, veren we op: een restaurant dat open lijkt. Helaas, een briefje op de deur geeft aan: wegens familieomstandigheden gesloten. En zo eindigt onze tocht op een stoepje bij de Nieuwstadtse St. Janskerk, te midden van de grafzerken. Met een blikje fris en een paar ijskoude puddingbroodjes van de Plus-supermarkt.

(*Isenbruch is het meest westelijke dorp van Duitsland. Rickelsbüller Koog is het noordelijkste oord, Neisseaue het meest oostelijke en Haldenwanger Eck het zuidelijkste punt van de Bondsrepubliek.)

Lees verder na de advertentie
(Trouw)

Deel dit artikel