Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gevoelsmens Fokkema laafde zich aan Achterberg en Vijftigers

Home

T. van Deel

In de nacht van 4 april is in zijn woonplaats Zeist op 62-jarige leeftijd de letterkundige en dichter Redbad Fokkema overleden. Veel lezers van Trouw kennen hem als gedreven poëzierecensent, die vanaf 1965 tot begin jaren negentig een sterke bijdrage leverde aan de poëziekritiek.

Hij had Nederlands gestudeerd aan de VU, was daarna leraar geworden en vervolgens docent Moderne letterkunde aan de Rijksuniversiteit Utrecht. In het begin van de jaren zeventig schreef hij zijn dissertatie, 'Varianten bij Achterberg', een in de Nederlandse verhoudingen volstrekt nieuwe onderneming, die aan de wieg staat van de latere ontwikkelingen op het terrein van wetenschappelijke tekstedities. In dit boek, nog altijd een standaardwerk, documenteerde Fokkema alle drukvarianten in Achterbergs poëzie en gaf hij bovendien nog commentaar op elke variant. Achterberg is zijn grote liefde gebleven: Fokkema is de drijvende kracht geweest achter de Achterbergkring en de Achterbergkroniek; ook heeft hij, soms met anderen, diverse correspondenties van Achterberg uitgegeven.

Het is kenmerkend voor de gevoelsmens die achter Fokkema's wetenschappelijke habitus schuilging, dat hij tegelijkertijd, werkend aan zijn proefschrift, begon met het schrijven van gedichten, die in tijdschriften en pas later als bundel verschenen: 'Elke dag is de eerste' (1980). Het is mooie poëzie, waarin verslag wordt gedaan van enkele jeugdervaringen, de rol van de vader is dominant, het is vaak oorlogstijd, en het geloof laat zich al kennen uit een herhaald gebruik van de tale Kanaüns, niet zonder liefde, maar ook niet zonder ironie. Tien jaar later zou nog een tweede bundel verschijnen, 'Het doek van de dag'.

Ook het tweede grote boek dat Fokkema schreef, 'Het komplot der Vijftigers' (1979), is baanbrekend geweest: het is de eerste literair-historische documentatie van de achtergronden van de Beweging van Vijftig. Er is veel nieuw materiaal in verwerkt, waaronder briefwisselingen, en daardoor ontstaat een goede indruk van de werkelijke gang van zaken in die jaren.

Fokkema verkeerde ook volop en met graagte in gezelschap van anderen die het literaire leven bevolken: een bewijs van die centrale rol vormt het boekje 'Komplot voor een vijftiger' dat hem bij zijn vijftigste verjaardag in 1988 werd aangeboden en waarin bijdragen staan van vijftig schrijvers. Zijn grote kennis van de Nederlandse poëzie van na de oorlog resulteerde vorig jaar in de poëziegeschiedenis 'Aan de mond van al die rivieren', over de poëzie sinds 1945, met de Vijftigers als uitgangspunt en ijkpunt. Het is Fokkema's magnum opus en de samenvatting van zijn liefde voor poëzie. Wie hem heeft gekend leest hem op elke bladzij van dit boek tussen de regels door.

Deel dit artikel