Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geven is goed, maar met filantropie loop je niet te koop

Home

Hans Nauta

© Arie Kieviet

Is de vrees van goede doelen en van kerken terecht en neemt de ‘geefbereidheid’ af als gulle gevers voortaan openbaar moeten worden gemaakt? Volgens het wetsontwerp Transparantie maatschappelijke organisaties moeten zij straks publiceren wie er meer geeft dan 15.000 euro. Gaat dit ze inkomsten schelen? 

Onderzoek laat zien dat mensen doorgaans meer geven als ze juist níet anoniem zijn, laat René Bekkers weten, hoogleraar filantropie aan de VU in Amsterdam. Een belangrijke reden om te geven is namelijk dat je reputatie erdoor verbetert. Geven wordt gezien als iets positiefs, vooral als de gift ongelijkheid vermindert. Een donateur krijgt waardering van anderen. Een ‘sociale beloning’.

Lees verder na de advertentie
“Vaak gaat het om mensen met een religieuze achtergrond die de plicht voelen om een aanzienlijk deel van hun vermogen aan het goede doel te schenken. Liefst in stilte.

René Bekkers

Dat is niet alleen de glimlach van de collectante in de deuropening. Het besef dat de gift later door anderen zal worden opgemerkt, kan voldoende zijn om te geven, schreef Bekkers in een vrijwel volledig overzicht van het empirisch onderzoek op dit terrein. Het omgekeerde geldt ook. Als giften openbaar zijn, loopt je reputatie schade op als blijkt dat je niets hebt gegeven. Zelf ontkennen donateurs vaak dat ze gevoelig zijn voor sociale druk, maar dat klopt dus niet.

Dat wil niet zeggen dat iedereen te koop loopt met zijn vrijgevigheid. Bekkers zegt dat veel welgestelden er juist niet graag over praten. “Vaak gaat het om mensen met een religieuze achtergrond die de plicht voelen om een aanzienlijk deel van hun vermogen aan het goede doel te schenken. Liefst in stilte. Zo zijn er Nederlandse familiefondsen die de publiciteit mijden.” Vanwege hun terughoudendheid is het een lastig onderzoeksterrein.

Carnegie

Veel onderzoeken over dit onderwerp komen uit de Verenigde Staten, waar de filantropie-industrie verder ontwikkeld is. Gaat in Nederland 5,7 miljard euro om in de filantropie volgens het onderzoek Geven in Nederland (2017), in de Verenigde Staten is dat 410 miljard dollar. Ook rekening houdend met de omvang van de economie geven Nederlanders minder, namelijk 0,8 procent van het bruto binnenlands product tegenover 2 procent in de VS. Daar staat tegenover dat Nederlanders meer bijdragen via belastingen.

De Schots-Amerikaanse Andrew Carnegie, steenrijk geworden in het staal en bekend van zijn concertzaal in New York, noemde filantropie eind negentiende eeuw al een verantwoordelijkheid van de rijken. Bill Gates, mede-oprichter van Microsoft, stuurt vandaag de dag berichten rond over zijn investeringen voor een betere wereld. Het beeld is dat Amerikanen graag pronken met hun rijkdom en hun weldaden, en dat Nederlanders bescheiden zijn. Maar Bekkers verwacht niet dat de verschillen met de VS al te groot zijn. “Ook in de Verenigde Staten geven de meeste weldoeners in stilte.”

In stilte

Als sociale beloning zo’n grote rol speelt, waarom dan die terughoudendheid? “Er zijn twee normen: doe goed voor anderen en loop er niet mee te koop. Natuurlijk weet de omgeving van zo’n gift af. Maar mensen willen zelf bepalen hoe groot die kring is. Dat vereist subtiliteit. Niet de hele wereld hoeft ervan te weten.” Bekkers verwacht overigens dat welgestelde donateurs de nieuwe transparantieregels eenvoudig kunnen omzeilen.

Sinds vrijdag loopt de actie Kerkbalans. Onder het thema ‘Geef voor je kerk’ vragen parochies en gemeenten hun leden om een financiële bijdrage. Voorlopig zijn alle giften, dus ook de hele gulle, nog anoniem. Dat is in de geest van de middeleeuwse denker Maimonides uit Cordoba, die eeuwen geleden al nadacht over dit vraagstuk. Geef uit eigen beweging, respecteer de ontvanger en doe het in stilte, was zijn les.

Lees ook:

Gulle gever moet uit de anonimiteit

Goede doelen vrezen voor hun inkomsten als ze moeten melden wie grote bedragen geven. Ze zijn bang dat weldoeners in dat geval zullen afhaken.

Goede doelen steunen, dat kan veel efficiënter

Meestal steunen we goede doelen op basis van intuïtie, maar dat is niet de meest efficiënte manier om tot resultaat te komen, zegt moraalfilosoof Stijn Bruers.

Deel dit artikel

“Vaak gaat het om mensen met een religieuze achtergrond die de plicht voelen om een aanzienlijk deel van hun vermogen aan het goede doel te schenken. Liefst in stilte.

René Bekkers