Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geplande staatsgreep door oud-verzetslieden geen fabeltje

Home

Meindert vander Kaaij

Oud-premier Gerbrandy © anp

Oud-premier Gerbrandy wilde op 24 april 1947 een staatsgreep plegen, samen met hoge militairen en oud-verzetslieden zoals 'Soldaat van Oranje' Erik Hazelhoff Roelfzema. Daarover gingen al vele jaren geruchten, maar Sytsze van der Zee leverde gisteren het onmiskenbare bewijs. Tevens onthulde hij dat een moordaanslag op PvdA-prominent  Koos Vorrink daarvan onderdeel uitmaakte.

Het bewijs vond Van der Zee, oud-hoofdredacteur van Het Parool, tijdens zijn onderzoek naar Francois van 't Sant van wie vandaag de biografie 'Harer Majesteits loyaalste onderdaan' verscheen. Van 't Sant was zo'n veertig jaar de vertrouwensman van koningin Wilhelmina en vervolgens ook de enige die door én Juliana én Bernhard werd vertrouwd in de kwestie rond Greet Hofmans.

Plannen smeden
Gerbrandy was vlak na de oorlog een van de grootste tegenstanders van elke vorm van onafhankelijkheid van Indonesië. Nadat de regering Beel met opstandelingen het zogeheten Akkoord van Linggadjati sloot, smeedde de oud-premier contact met zielsverwanten het plan om de regering van Louis Beel (1946-1948) omver te werpen.

Omdat oorlogspremier Gerbrandy dit kennelijk niet wilde doen zonder koningin Wilhelmina in te lichten, liet hij Van 't Sant een brief opstellen waarin alle plannen gedetailleerd werden uitgelegd. Via een kleinzoon van Van 't Sant kreeg biograaf Van der Zee die brief van vier getypte kantjes bijna zeventig jaar na dato in handen.

Van der Zee vermoedt dat Wilhelmina niets in deze plannen zag en de brief heeft doorgegeven aan het leger of andere autoriteiten. "Die konden meteen maatregelen nemen door de hoofdrolspelers op te zoeken en hen te waarschuwen dat zij in de gaten werden gehouden."

Moordaanslag
De geplande moordaanslag op PvdA-voorzitter en Tweede-Kamerlid Koos Vorrink kwam Van der Zee te weten via een inlichtingenrapport van de Amsterdamse politie, waarin over zoiets werd gerept. "Voor die aanslag waren twee mannen aangewezen die de hele nacht bij het huis van Vorrink aan de Benoordenhoutseweg in Den Haag hebben gepost. Uitgerekend die nacht verbleef Vorrink in Amsterdam. Toen is de zaak afgeblazen", aldus Van der Zee.

Gerbrandy en zijn mede-complotteurs hadden Vorrink op het oog omdat hij op dat moment de spreekbuis was van een onafhankelijk Indonesië. Die moest het zwijgen worden opgelegd.

Dat de samenzweerders niet zijn gearresteerd, vindt Van der Zee niet onlogisch. "Over de kwestie rond Nederlands-Indië liepen destijds de emoties hoog op", zegt hij. "Het is bijna ondenkbaar dat op dat moment mensen die zo hoog in aanzien stonden als Gerbrandy, maar ook generaal Krul en Admiraal Helfrich die in het complot zaten, in de gevangenis zouden worden gezet. Dan had je echt de poppen aan het dansen gehad."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie