Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gematigde midden overheerst in PKN

Home

Van onze redactie religie en filosofie

Volgens sommigen is de Protestantse Kerk in Nederland véél te vrijzinnig. Volgens anderen juist te orthodox. Voor het eerst is er nu een onderbouwde schatting van de aanhang van de verschillende stromingen in deze kerk.

Dominee Hans Lam uit Ridderkerk was zeer stellig. Alle vrijzinnigen, zo zei de voorzitter van de behoudende Gereformeerde Bond vorig jaar in Trouw, moeten verdwijnen uit de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). "Vrijzinnigheid heeft geen rechtmatige plaats binnen onze kerk."

Eerste cijfers
Hoeveel kerkgangers Lam precies de deur wees met zijn oordeel was toen niet duidelijk. Dat was het nooit. Tot nu. Zeker 145.000 leden van de PKN zijn vrijzinnig te noemen, schrijven de godsdienstsociologen Joris Kregting en Gert de Jong in een onderzoek dat volgende week verschijnt in het tijdschrift Religie & Samenleving.

Bijna 8 procent van alle twee miljoen PKN'ers zou dus moeten verdwijnen als het aan Lam lag. De bondsvoorzitter kan in het onderzoek van Kregting en De Jong ook precies nalezen hoeveel personen hij zelf vertegenwoordigt.

Tot de Gereformeerde Bond ('Tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in PKN') rekenen de onderzoekers 290.000 gelovigen, twee keer zoveel als er vrijzinnigen zijn in de kerk.

Stromingen
Het is voor het eerst dat religieonderzoekers een onderbouwde schatting geven van de aanhang van de verschillende stromingen in de PKN. Kregting en De Jong baseren zich op cijfers van onderzoekbureau Kaski van de Radboud Universiteit Nijmegen. Dat vroeg scriba's (secretarissen) van de plaatselijke PKN-gemeenten welk deel van hun leden zij tot de verschillende stromingen rekenen.

De onderzoekers delen de kerk op in vijf stromingen ('modaliteiten', in kerkjargon). In oplopende mate van orthodoxie zijn dat: vrijzinnigen (8 procent van de kerkleden), de midden-orthodoxie (20 procent), evangelischen (8 procent), confessionelen (26 procent), en de gereformeerde bonders (16 procent).

De onderzoekers concluderen dat er dat ook een fors percentage kerkleden is (22) dat zich niet bindt aan een stroming en zich 'gewoon' PKN noemt. De onderzoekers concluderen dat deze gelovigen uit het gematigde midden (waartoe ook de midden-orthodoxie en een deel van de confessionelen worden gerekend) vooral uit de voormalige gereformeerde kerken komen.

Fusiekerk
De PKN ontstond in 2004 uit een fusie van de hervormde kerk, de gereformeerde kerken en de lutherse kerk. Daar ging een moeizaam 'Samen op Weg-proces' van tientallen jaren aan vooraf. Hoewel er nu dus al ruim zeven jaar sprake is van één kerk, kent de fusiekerk uiteenlopende stromingen.

Op basis van de nieuwe cijfers kan grofweg worden geconcludeerd dat de helft van de PKN'ers traditionele geloofsopvattingen heeft (bijvoorbeeld dat de Bijbel letterlijk Gods woord is). De andere helft ziet meer ruimte ziet voor vernieuwing en verandering.

Gezindheid
Eerder dit jaar onderzocht omroep Ikon de verhoudingen in de generale synode (algemene vergadering) van de PKN. Uit die cijfers blijkt dat er met name weinig evangelische kerkleden zitting hebben in de synode, terwijl de middengroep zeer ruim vertegenwoordigd is ten opzichte van het totale aantal kerkleden.

Betrouwbare cijfers over de verschillende modaliteiten had de PKN tot dusver niet. "De reden daarvan is dat de verschillende stromingen niet alleen worden gevormd door achterliggende organisaties, maar dat ze veel meer staan voor een bepaalde gezindheid", aldus de auteurs.

"Zo kunnen veel leden van de PKN tot een bepaalde stroming gerekend worden, zonder dat zij lid of donateur van de betreffende organisatie zijn." Het aantal officiële leden (8000) van de Gereformeerde Bond - van oudsher de meest behoudende stroming in de PKN - is bijvoorbeeld veel kleiner dan het aantal PKN'ers dat zich 'bonder' (290.000) noemt.

Vooroordelen
De verschillende flanken van de PKN houden elkaar dus keurig in balans. Toch is het gevoel van de betrokkenen dikwijls anders. De onduidelijkheid over de omvang van deze stromingen leidt al jarenlang tot vooroordelen. Veel vrijzinnigen menen dat de PKN gekaapt wordt door behoudende gelovigen.

"Wie kritisch wil geloven moet niet in de PKN zijn", verzuchtte een dominee vorig najaar op een synodevergadering. Omgekeerd meent de rechterflank dat de invloed van vrijzinnigen hand over hand toeneemt. Dominee Hans Lam uitte daarover vorig jaar zijn zorg: "Onze kerk is op drift geraakt".

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie