Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gelukkig kan de wetenschap de politiek niet vervangen

Home

Lex Oomkes

De president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Robbert Dijkgraaf pleitte vorige week tijdens zijn Machiavelli-lezing in Den Haag nog maar eens voor meer begrip van wetenschappers en politici voor elkaars positie. Terecht.

Onbegrip en ongeduld bepalen de relatie tussen wetenschap en politiek. De overheid besteedt jaarlijks enorme hoeveelheden euro's aan onderzoek dat resultaten dient op te leveren voor het beleid. Maar de politiek moet keer op keer teleurgesteld constateren dat onderzoeksresultaten zich vrijwel nooit direct laten vertalen in beleid. In de wetenschap is twijfel de ziel van het onderzoek. Politici mogen niet twijfelen, zij zijn makelaars in standpunten. Hoe kun je in dergelijke situaties tot wederzijds begrip komen?

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg, woordvoerder justitie voor de christen-democraten, is afkomstig uit de wetenschap. In een rapport van het Rathenau Instituut over de relatie tussen wetenschap en politiek, dat toevallig ook vorige week werd gepubliceerd, stelt zij politiek te willen bedrijven vanuit de wetenschap. Maar de realiteit is weerbarstiger. Van Toorenburg stelt grote moeite te hebben met de invoering van (hogere) minimumstraffen. Het wetenschappelijk onderzoek naar het effect van minimumstraffen is eenduidig: het recidivecijfer, de kans dat iemand in herhaling valt, gaat door minimumstraffen niet omlaag.

Toch steunden Van Toorenburg en haar fractie de knieval van het kabinet voor de PVV. De minimumstraffen voor ernstige delicten komen er. Ook al is effectiviteit van het voorstel op dit moment de eerste zorg van de coalitie, aldus Van Toorenburg. "Ik wil die minimumstraffen eigenlijk niet, maar ik accepteer dat dit het besluit is", stelt het Kamerlid. En dan komt het: "Als het in mijn ogen om minder belangrijke zaken gaat (!), laat ik even duidelijk zien dat ik ook streng kan zijn." Gelukkig erkent Van Toorenburg met zelfkennis dat het zo plat wel is.

De openhartigheid van Van Toorenburg leert ons in elk geval dat de invloed van de PVV op het beleid wellicht nog veel groter is dan we al vermoedden. Maar belangrijker, het leert ons ook dat de politiek een dynamiek heeft waarin wetenschap en onderzoeksresultaten bijna per definitie niet kunnen gedijen.

De criminoloog Frank Bovenkerk is tot inkeer gekomen. In hetzelfde rapport van het Rathenau Instituut stelt hij terug te zijn gekomen van de overtuiging dat de politiek iets aan de wetenschap zou kunnen hebben. "Alsof je kunt bedenken hoe beleid in de praktijk zal uitpakken. De sociale werkelijkheid is daar veel te complex voor", aldus Bovenkerk.

Wetenschapsbeoefenaren die beweren dat hun werk relevant is voor beleid draaien ons een rad voor ogen. Politici op hun beurt, die beweren dat hun stellingname gebaseerd is op wetenschap deugen niet voor hun vak.

Dit alles wil nog niet zeggen dat politiek dus maar aan feiten of onderzoeksresultaten voorbij kan gaan. Fact free politics is uiteindelijk gedoemd te falen.

Wel is het belangrijk te constateren dat voor politiek meer nodig is dan feiten alleen. Een mensbeeld, ideologie, een waardenstelsel kortom dat een raamwerk geeft voor stellingnames. Gelukkig maar dat een regering van filosofen, het ideaalbeeld van Plato, nooit is uitgeprobeerd. Het zou tot ongelukken leiden.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie