Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geluk voor beginners

Home

Monique de Heer

Voor pubers is de wereld vaak keihard, vooral als het om hun uiterlijk gaat. Jacqueline Boerefijn komt ze te hulp met lessen in geluk.

Op een groot scherm wordt het rapport van de vijftienjarige Sophie geprojecteerd. Een kind om trots op te zijn, met veel zevens op het rapport, zelfs een paar achten en alleen een magere vierenhalf voor Duits. „En waar”, vraagt Jacqueline Boerefijn de in de schoolkantine aanwezige groep ouders, „gaat het gesprek vanavond thuis over?” De zaal grinnikt schuldbewust, ’over die vierenhalf natuurlijk’. Ze herkennen de valkuil. Want waarom wordt Sophie niet eerst geprezen voor haar prachtige rapport, waarom zo vaak de nadruk gelegd op dat ene wat niét goed gaat.

De ouders zijn gekomen voor de lezing ’Wijs kinderen de weg naar geluk’, speciaal voor ouders van pubers.” Biologiedocente Jacqueline Boerefijn heeft samen met het Verwey-Jonker Instituut lessen ontwikkeld waarin kinderen in de tweede klas van het voortgezet onderwijs wordt geleerd wat geluk is. Voor de theorie over geluk worden de ideeën uit de positieve psychologie gebruikt, onder anderen beschreven door de Amerikaanse hoogleraar psychologie Sonja Lyubomirsky. De lessen gaan daarnaast in op de veranderingen die pubers onder invloed van hormonen en groei ondergaan.

De zaal kent het verschijnsel. Met twaalf jaar was het nog zo’n leuk vrolijk kind. Een half jaar later ligt er een chagrijnige puber een gat in de dag te slapen. Er komt geen normaal woord meer uit en het ongeluk druipt ervan af. Boerefijn vindt dat jongeren van nu het moeilijker hebben dan vroeger. „De wereld is harder, ingewikkelder dan toen de zaal jong was. Pubers zijn onzeker over hun uiterlijk en daar wordt door reclamemakers enorm op ingespeeld. Iedere school zou daarom de documentaire ’Beperkt houdbaar’ van Sunny Bergman moeten vertonen. Daarin laat een fotograaf zien hoe foto’s bewerkt worden en ideale gezichten en figuren worden gevormd. Ouders zouden ook goed met hun kind moeten praten over het beeld dat door sommige bladen en programma’s wordt geschetst. Ook de media zijn vaak negatief over jongeren: lees de kranten maar, het woord jongere heeft bijna altijd een negatieve klank. Het gaat vaak over seksuele losbandigheid of criminaliteit.” Boerefijns lessen moeten tegenwicht geven. Peinzend gaat de zaal weer op huis aan.

Jacqueline Boerefijn werkte ooit als onderzoeker in Diergaarde Blijdorp. „Het welzijn van dieren wordt voortdurend onderzocht. Naar het het welzijn van kinderen op school vindt echter verbazingwekkend weinig onderzoek plaats.”

Als biologiedocent op het Groen van Prinsterer Lyceum in Vlaardingen ontwikkelde ze naar Brits voorbeeld ’lessen in geluk’. De directe aanleiding voor de lessen was een project op school waarin meisjes werden gewaarschuwd voor mishandeling ’in de toekomst’. Boerefijn werd er fysiek misselijk van: „Goed bedoeld, maar het gaat te ver. Toen ik ook hoorde van plannen om lessen ter voorkoming van depressiviteit te gaan ontwikkelen, vond ik het tijd voor een tegengeluid. Leerlingen krijgen te vaak de boodschap aangereikt dat de wereld vol gevaren is, terwijl ze zelf al worstelen met problemen en vragen waar pubers nu eenmaal mee zitten. Leer ze ook wat geluk is en waar ze gelukkig van kunnen worden.”

De cursus bestaat uit zes lessen waarin wordt ingegaan op wat geluk nu eigenlijk is. Kun je leren gelukkig te worden? En wat zijn je sterke kanten en hoe benut je ze? De leerlingen vinden het prachtig. Vooral het onderdeel waarin de leerlingen kaarten met complimenten aan elkaar mogen sturen is erg populair. Voorafgaand aan de lessen wordt de docent wel geadviseerd goed te kijken of alle leerlingen ermee om kunnen gaan. „Als een kind echt heel slecht in zijn vel zit, moet je voorzichtig zijn. Dan moet je andere maatregelen nemen.” Door de lessen leerden ook de collega’s op de Groen van Prinsterer zich positiever op te stellen tegenover leerlingen. „Pubers kunnen lastig zijn, maar sommige docenten blijven wel erg in verwijten hangen.”

Ook voor ouders is dat moeilijk. Hoeveel moeders staan niet aan het bed van hun slaperige puberzoon of -dochter en zeggen: kind, kom dat bed uit en ga wat doen. Zich daarna verbijsterd afvragend hoe het komt dat ze opeens als hun eigen moeder klinken. Wat kun je als ouder doen? En vooral: wat moet je niet doen?

Boerefijn: „Ouders hebben veel meer invloed dan ze denken. Het zelfvertrouwen van pubers wisselt enorm. Daarom zijn ze het ene moment ook veel humeuriger dan het andere. Een lamlendig nurks kind positief blijven benaderen, is moeilijk maar nodig. In een huwelijk moet de verhouding positief/negatief reageren vijf op één zijn. Dus tegenover iedere klacht, ruzie of verwijt moeten vijf positieve dingen staan, zoals een knuffel of een compliment. Bij kinderen moet die verhouding niet onder de vier op één komen. Dat wordt meestal niet gehaald.”

Rustig blijven is voor ouders ook essentieel, ook in woelige jaren. „Pubers dagen uit. Je staat tegen ze te praten en ziet niets gebeuren op dat gezicht. Maar dat is meestal schijn. En niemand verplicht je om direct antwoord te geven. Ze kunnen lastig zijn en je willen dwingen direct een uitspraak te doen. Over hoe laat ze zaterdagavond thuis mogen komen bijvoorbeeld. Maar wat is erop tegen om er even over na te denken? Laat je niet opjutten.”

„ Zie het kind als een eigen persoon en gun het de tijd zich te ontwikkelen. Op scholen spelen zich vaak drama’s af als een kind blijft zitten. Dat is dan een ramp voor de ouders, maar waarom zou je niet denken: dat heeft mijn kind nu eenmaal nodig.”

Tijdens de ’gelukslessen’ ziet Boerefijn de sfeer in een klas verbeteren. Kinderen, ook de heel onzekere, komen beter in hun vel te zitten. Ze zien dat ze niet de enigen zijn die worstelen met pukkels en ander ongemak.

Bij de laatste les in geluk zit een eigenschappenwoordenboek, waarin dingen worden benoemd waar de meeste kinderen niet snel aan denken, zoals gematigdheid, bescheidenheid, spiritualiteit, en vergevingsgezindheid. Zaken waar je jezelf om kunt waarderen, ook als het verder even niet mee zit. En een toetje voor thuis, een oefening om een bijzonder doel te bereiken. In kleine stappen, door gebruik te maken van je goede eigenschappen. Goed om positieve ervaringen op te doen en die zorgen weer voor een betere stemming. Boerefijn: „Er is al zo veel waar ze moeite mee hebben. Leer ze op hun eigen kracht te vertrouwen”

Deel dit artikel