Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geloven gaat per glimp

Home

Stephan Sanders

© Martien ter veen

Stephan Sanders ging een beetje proefgeloven. 'Ik neem het woord God in de mond, om te zien of ik het kan uitspreken zonder te giechelen.' Op deze plek doet hij maandelijks verslag van zijn vorderingen.

Meer dan een jaar mag ik mij nu een kerkganger noemen, en dat kerkgaan gebeurt bij voorkeur elke zondag. Het is een paar keer voorgekomen dat het mij niet lukte, en ik voelde me daar nog ongelukkiger over dan wanneer ik mijn personal trainer af moest zeggen bij de sportschool. Ik maak de vergelijking, om ook de atheïst enig zicht te bieden op de diepgang van mijn geloof.

Lees verder na de advertentie
Als ongelovig onbenul denk je dat de tijd aan jou is, en dat is niet zo

Je hoort er weinig over, maar er zijn vele voordelen verbonden aan regelmatig kerkbezoek. Het zorgt voor een weekstructuur; ook als het zondagochtend regent, trek ik nog liever mijn poncho aan dan niet te gaan. Ik vind regenkledij een van de vloeken van Nederland, maar wie wil fietsen, moet eraan geloven.

De zondag, we weten het uit de literatuur, is een wezenloze dag, waar de verveling en de doelloosheid ongenadig toe willen slaan, zeker bij ongelovigen die uit baldadigheid dan maar gaan brunchen. Ook in het seculiere Nederland, waar de Dag des Heren van de Here is ontdaan, blijf je de amputatie voelen. Hier het goede nieuws: Je kunt die amputatie ongedaan maken. Je hoeft niet te blijven hinkepoten.

Nog belangrijker is de nieuwe kalender die je in de kerk er gratis bij krijgt: naast maandag, tandarts, dinsdag, klankbordgroep, hoor je nu over de Veertigdagen - en Vastentijd (die duurt tot aan Pasen), de voorbereidingen op Pinksteren, de verwachte en uitgerekende geboorte van Christus. Mij heeft deze gang van zaken grote rust bezorgd, omdat ik als ongelovige overvallen werd door die vrije dagen, die zich steevast aandienden als onverwachte logees. Als je geen schoolgaande kinderen hebt, is er geen klop op de deur. Dus snel nog even die Matthäus of Johannes Passion draaien, want alle uitvoeringen blijken inmiddels uitverkocht. Als ongelovig onbenul denk je dat de tijd aan jou is, en dat is niet zo. Ineens is het Paaszondag: de dag ligt voor je open; een open wond, waar je iets mee moet.

Zo is het ook nooit gelukt Flaubert's 'Madame Bovary' te lezen, onderwijl steeds roepend: "Die madame B., wat een papieren vrouwtje"

Levenslange traditie

Wel ken ik de bijna levenslange traditie van de gang naar een uitvoering van de Matthäus of Johannes Passion. Vanaf mijn zesde in zaal of kerk, vanaf mijn twaalfde met partituur op schoot. Dit alles werd geregeld door mijn ouders. Later, als uithuizige, jonge student die de Zaligheid van de Autonomie deelachtig was geworden, bleef dit mijn grief: waarom moet ik overal zelf aan denken? Geen tekens, geen vingerwijzing: is er dan Niemand die voor die kaartjes kan zorgen? En er was Niemand, want zo had ik het afgesproken.

Nu is het kaartje al een maand geleden besteld, ik merk dat mijn niet-gelovige man daar ook content mee is, we gaan naar mijn gewone zondagskerk, maar nu op een dinsdag.

Vroeger zei ik: "Het enig reële Godsbewijs ooit geleverd, is Bach". Of nog geestiger: "Als iemand veel te danken heeft aan Bach, is het god wel" (kleine letter!). Het is een eindeloze discussie, elk jaar wederkerend, gelijk Pasen. Is de niet-gelovige in staat die Passies even diepgaand te ervaren als de christelijke toehoorder? De niet-gelovigen bezweren uitdrukkelijk van wel - ik zeg uitdrukkelijk, omdat het door de telkens herhaalde verzekering lijkt of er iets aan ze knaagt. Ik geloof ze op hun woord. Misschien een idee om dat omgekeerd ook eens te doen.

Wat ik nooit begrepen heb, ook niet in mijn lange, ongelovige tijd: hoe kan je nu zo'n Passie beluisteren, en, al is het maar voor de duur van zo'n uitvoering, even niet gelovig worden? Je vangt toch een glimp op van dat geloof, je raakt bevangen. Na afloop mag je meteen zeggen: "G*v*d, wat was dat mooi", maar mij is het nooit gelukt in stoel of bank te zitten, en niet het ontzagwekkende van muziek en verhaal tot me door te laten dringen. Zo is het ook nooit gelukt Flaubert's 'Madame Bovary' te lezen, onderwijl steeds roepend: "Die madame B., wat een papieren vrouwtje".

Nogmaals, waarom zou een mu­ziek­lief­heb­ber opzettelijk één oor verliezen tijdens de Matthäus? Waarom die verminking à la Van Gogh?

Package deal

De schrijver Frans Kellendonk schreef in een essay over een bepaald soort intellectuelen die 'Pascal lezen minus het geloof'. Willem Jan Otten laat daarop rijmen: "Het is achteraf, ook voor mij, zoiets als van de Wadden genieten minus de zee". Nogmaals, waarom zou een muziekliefhebber opzettelijk één oor verliezen tijdens de Matthäus? Waarom die verminking à la Van Gogh?

Ik vermoed omdat de ongelovige vreest voor een package deal waar hij in het geheel niet voor voelt. Het begin van iets - en dat kan groeien. Ik werd pasgeleden gekapitteld door een uitgesproken atheïstische vriend over mijn veel te modieuze geloofswending. De Genade Gods was hem zelf nu eenmaal niet deelachtig geworden - hij herhaalde het een paar maal zelftevreden. Ik daarentegen diende mij meteen te voegen naar de ultraorthodoxie. Alles of niets, kameraad.

Maar het geloof is geen all-in-one pakket, als besteld bij Ziggo. Het gaat per glimp. Bijvoorbeeld tijdens de Matthäus.

Deel dit artikel

Als ongelovig onbenul denk je dat de tijd aan jou is, en dat is niet zo

Zo is het ook nooit gelukt Flaubert's 'Madame Bovary' te lezen, onderwijl steeds roepend: "Die madame B., wat een papieren vrouwtje"

Nogmaals, waarom zou een mu­ziek­lief­heb­ber opzettelijk één oor verliezen tijdens de Matthäus? Waarom die verminking à la Van Gogh?