Geloven doe je maar in je eigen tijd en ruimte

home

Anton van Hooff en voorzitter atheïstisch-humanistische vereniging De Vrije Gedachte

Subsidie van de overheid verleent geestelijk leiders gezag. © ANP
Opinie

Het convenant dat staatssecretaris Bleker over het rituele slachten heeft afgesloten, betekent niets minder dan een onvoorwaardelijke capitulatie. Wie gelooft immers dat er bij iedere slachting volgens Jahweh of Allah straks een dierenarts met een stopwatch staat, die na 40 seconden bloeden vaststelt dat het dier nu wel genoeg geleden heeft?

Toen een verbod op onverdoofd slachten nog kansrijk leek, schreef 'de varkensvlees etende Jood' professor Martin Katan in NRC Handelsblad vorig jaar verontwaardigd: 'Straks gaan ze ook nog besnijdenis verbieden'. Maar die ingreep is natuurlijk allang verboden! Artikel 11 van de Grondwet garandeert de lichamelijke integriteit. Artikel 6 verkondigt de vrijheid van godsdienst voor ieder individu. Ouders die hun zoon fysiek markeren als behorend tot hun religieuze gemeenschap, schenden dus op grove wijze dat grondrecht. Het staat alleen aan een wilsbekwaam, mondig individu vrij om zich ter ere van zijn god van allerlei lichaamsdelen te ontdoen.

Waar blijft de Kinderombudsman? Artsen in 'besnijdeniscentra' zijn medeplichtig aan kindermishandeling. 'Ja, maar', zeggen die, 'anders gaan slagers aan het werk'. Terecht heeft de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunde in 2010 artsen ontraden medisch niet noodzakelijke besnijdenissen uit te voeren. Dit standpunt heeft merkwaardig weinig weerklank gevonden in de maatschappij en in het bijzonder in de politiek.

Het is de bekende koudwatervrees: kom niet aan de monarchie of aan religie, anders verspeel je stemmen. Zelfs uitgesproken seculiere partijen ontzien de veronderstelde religieuze gevoeligheden met alibi's als 'zulke verboden doen aan de nazi's denken'. Terwijl statistische gegevens, bijvoorbeeld van het Sociaal en Cultureel Planbureau, een gestage ontkerkelijking en ontmoskeeïng signaleren, wordt gedaan alsof religieuze groepen nog steeds een aanzienlijke macht voorstellen. In werkelijkheid helpt alleen politiek toeval hen nog aan invloed, bijvoorbeeld toen de VVD schielijk haar verkiezingsbelofte inslikte om de winkels op zondag open te stellen; de gedoogsteun van de SGP was even belangrijker.

Hoe komt het toch dat regelmatig beweerd wordt dat religie terug is van weggeweest? Waarschijnlijk is hier sprake van akoestische misleiding. De geloofsgemeenschappen zijn gewoon luidruchtiger geworden. Ze schreeuwen moord en brand als er aan hun voorrechten wordt getornd. Deze marginale groepen krijgen te veel speelruimte van de onkerkelijke meerderheid. Is het nostalgie naar de eigen religieuze jeugd? Komt de tolerantie voort uit eigen geestelijke onzekerheid? Kerkelijk geloof heeft immers bij velen plaatsgemaakt voor vormen van pseudoreligie. En dan zijn er nog de ietsisten en agnosten.

Nederland heeft een lange traditie van godloochening, maar breed gedragen is zij nooit geweest. En strijdbaarheid is ook ver te zoeken bij het Humanistisch Verbond. Hoe anders is dat in Frankrijk en België, waar vrijzinnigheid staat voor radicale verwerping van godsgeloof en het bannen van religie uit het publiek domein. Nederland gaat veel te promiscue met godsdienst om. Gemeenten geven subsidies aan religieuze organisatie omdat ze maatschappelijk zulk belangrijk werk doen. Men beseft niet dat de overheid zo de geestelijke voormannen aan een onverdiend prestige helpt: zie je wel, het gezag erkent deze imam als groepsvertegenwoordiger.

Natuurlijk heeft iedereen recht op zijn eigen (gods-)waan. Geloven doe je echter maar in de kerk, moskee, tempel of synagoge. Daarbuiten gelden de wetten van de rechtsstaat.

Dit is een verkorte versie van de bijdrage van Anton van Hooff aan het debat over de scheiding tussen kerk en staat eergisteren in Amsterdam, georganiseerd door NWO geesteswetenschappen.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie