Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geloof is als de pijp van Magritte

home

Stephan Sanders

Illustratie © Martien ter Veen

De kerkganger lijkt uit het straatbeeld verdwenen, schrijft Stephan Sanders. Ook hij was lang niet in de kerk geweest: "Dat fysieke contact, die handen die rond zoeken, het moet relatief nieuw zijn, want ik ken het niet uit mijn vroegste jeugd."

Met een lichte kater naar de kerk. Ik weet dat het me nooit eerder is overkomen, want in de tijd dat ik nog wel eens naar de kerk ging dronk ik niet, en vice versa.

Amsterdam op zondagochtend is een joggersparadijs, de strevende mens houdt hartslag en kilometers bij. Hij wil vooral ver, niet zozeer diep of hoog. Ik kan me herinneren dat joggers vroeger belachelijk werden gevonden: ze renden zomaar op straat, waar ze op de hielen werden gezeten door niemand anders dan zijzelf. Mensen riepen 'Houd de dief'. Helemaal niet meer aan de orde: de rennende mens in fluorescerend goed is een vertrouwd onderdeel geworden van het stadsbeeld. De kerkganger - die oogt nu vreemd.

Kerkjoggers
Ik fiets naar de kop van de Zeedijk, het ruikt naar hasj en verschraald bier, om de hoek zet ik mijn fiets neer en loop om 10.15 uur de Sint Nicolaaskerk binnen. Er lopen meer mensen de Sint Nicolaaskerk binnen. Deze 'kerkjoggers' hebben kennelijk ook zo hun eigen routine ontwikkeld. Ik ben de enige die schichtig achterom kijkt. (Wie mag mij niet zien?)

Lees verder na de advertentie

Moet ik wijwater, moet ik knielen, een kruis slaan? Ik ga achterin zitten, een vrouw knikt me bemoedigend toe. Iemand hoor ik fluisteren over 'tv-opnames'. Ik zag buiten al wat kabels de kerk in lopen. Later, bij thuiskomst lees ik: 'Op zondag 21 februari wordt de Hoogmis van 10.30 uur in de Nicolaasbasiliek rechtstreeks uitgezonden op tv via NPO2'.

Ik zie wel meteen de camera's en stel mij verdekt op. Nooit hier te vinden, en nu meteen met mijn kop op tv zeker? Hypocriet. Wegduiken. Het koor zet in, niet vals, mooi: 'Ik zal u geven een nieuw hart/ en stort in uw binnenste een nieuwe geest'. Ik voel nog een lichte hoofdpijn, en vind de tekst zeer adequaat.

Dat fysieke contact, die handen die rond zoeken, het moet relatief nieuw zijn, want ik ken het niet uit mijn vroegste jeugd.

Snelle overgang
Ik volg de eucharistie; de kapelaan en de acolieten zijn bezig rond het altaar, met wierook, gebeden en gebaren om zo dadelijk het brood te breken. Dat breken krijgt door de microfoons elektronische bijval, het klinkt elektriserend, echter dan echt, tv-echt. Ik raak in de war van de snelle overgang van het profane naar het heilige. Net nog de hasjlucht in mijn neus, nu het brood dat tijdens de consecratie (knerpend elektrisch) verandert in het lichaam van Christus.

Ik weet uit de biografie van Huub Oosterhuis, auteur Marc van Dijk, dat de in ongenade gevallen katholieke priester en theoloog dit de 'truc der trucs' van de kerk noemt. Dat is wel erg bitter en weinig muzisch gedacht. René Magritte mag al een eeuw volop meedoen in kunstzinnige kring met zijn 'Ceci n'est pas une pipe'. Want, vond Magritte, wat we zien is geen pijp maar een afbeelding van een pijp, ditmaal gemaakt van olieverf. Het idee van de pijp bestaat in onze voorstelling; de aloude transformatierite, waarbij de acteur op het toneel niet langer de zoon van de slager is van het dorp, maar Geert uit Heijermans' 'Op hoop van zegen'. De kerkgangers geloven, net als theaterbezoekers, dat het ene kan veranderen in het andere, en dat het ongedesemd tarwe in handen van de priester de belichaming wordt van Christus. Dus ís het nu ook zo. Het heet geen fysica of chemie, het heet geloof.

De vrede van
De kunsten kennen 'the willing suspension of disbelief', het vrijwillig opschorten van de scepsis. Dat gebeurt in het aangezicht van het werk (roman, toneelstuk, schilderij). Ook hier, terwijl kapelaan Jim Schilder de heilige handelingen verricht, wordt zijn werk waargekeken door ons, mensen in de kerk. Gelovigen? Zeker op dit moment, in het bijzijn van anderen die je de hand reiken en 'de vrede van' toewensen. Ik verstond het eerst niet. De vrede van? Enfin, zoveel mogelijkheden zijn er niet. 'Christus.' Dat fysieke contact, die handen die rond zoeken, het moet relatief nieuw zijn, want ik ken het niet uit mijn vroegste jeugd.

En toen ik bezig was die lichte kater op te lopen, een etmaal geleden, waar was God toen? Ik heb hem daar in de bar niet opgemerkt.

En toen ik bezig was die lichte kater op te lopen, een etmaal geleden, waar was God toen? Ik heb hem daar in de bar niet opgemerkt.

Er zijn mensen, waarschijnlijk ook hier in de kerk, die weten dat ze gelovig zijn, altijd, niet alleen op een moment van inspiratie, maar ook tijdens al die dagelijkse beslommeringen die ons leven uitmaken. Onwankelbaar geloof. Je kan ze midden in de nacht aantikken, ook als die nacht woelig is geweest, en ze zeggen: Ja. God. Ik geloof.

Ik weet niet of ik ooit zo zeker zal zijn. Ik weet niet eens of ik dat wel wil.

Thuis heb ik de Hoogmis opnieuw bijgewoond, nu via Uitzending Gemist. Het moet gezegd, net als bij sport en opera, je ziet alles veel beter op de televisie, het koor waar ik nauwelijks een blik op kon werpen, de gebaren rond het altaar, en het gedesemde brood: close-up in beeld.

Maar niemand reikte me de hand door het tv-scherm heen.

Ik zag mezelf ook, in een flits van een seconde: de man helemaal achterin die niet in beeld wil komen, maar die door een schampschot van de camera toch even wordt aangeraakt.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Dat fysieke contact, die handen die rond zoeken, het moet relatief nieuw zijn, want ik ken het niet uit mijn vroegste jeugd.

En toen ik bezig was die lichte kater op te lopen, een etmaal geleden, waar was God toen? Ik heb hem daar in de bar niet opgemerkt.

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.