Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Gekke vogel gaat evangelisch rondtrekken Ds. Van der Poll struikelde in Lelystad en nam ontslag

Home

AGNES AMELINK

Enthousiast begon Evert van der Poll op 12 januari 1992 als dominee in Lelystad. Zijn benoeming was destijds een opvallende gebeurtenis.

De als evangelische radicaal bekend staande Van der Poll werd hervormd predikant van de Samen op Wegkerk in de polder, die er toen al een geschiedenis van 25 jaar had opzitten. In Lelystad lukte wat op het oude land op geen stukken na kon: oecumenisch, reformatorisch, evangelisch en hoog-liturgisch en nog veel meer soorten allemaal in één kerk. Van der Poll zag het helemaal zitten. Als een eigentijdse Paulus zou hij werken met alle stromingen en getuigen van de 'veelkleurige wijsheid Gods'.

Ontslag

Precies drie jaar later is het sprookje uit. Per 12 januari is Van der Poll niet meer verbonden aan de SoW-gemeente. In zijn nieuwe huis naast de r.-k. Petruskerk (van de omroepparochie) gaat hij voorlopig weer 'tenten maken', om in termen van de apostel te spreken. Vertalen en misschien iets doen met muziek - Van der Poll heeft ook een conservatoriumopleiding. Hij is en blijft wel predikant van de hervormde kerk, maar voorlopig hoeft hij niet naar een nieuwe gemeente. De ervaring die hij in de afgelopen drie jaar (“Het leken er wel zeven”) heeft opgedaan, wil hij eerst verwerken. Over wat er is misgegaan, treedt hij liever niet in details, dat ligt allemaal veel te gevoelig.

Paulus is hem nader dan ooit gekomen. “De hele commotie heeft mij gedwongen nog meer naar de bron van het geloof te gaan. Ik laat me daarbij graag door Paulus bij de hand nemen. Hoe ging híí om met kwaadsprekerij en praatjes? Overal waar hij kwam, ontstond deining, maar toch begon hij telkens weer opnieuw. Op een gegeven moment schrijft Paulus, terwijl hij jaren in Efeze en andere plaatsen het evangelie heeft verkondigd: 'Allen in Asia hebben mij verlaten', en op dat moment heeft hij de moed om naar Rome te gaan. Die veerkracht van het geloof is fantastisch. Wat ik van Paulus leer: het is een geestelijke strijd. Mijn vijand is niet een kerkeraad of een synode, dat schrijven de kranten maar. Het is een strijd om zelf je leven steeds meer aan Christus te geven. Wat mij is overkomen, heeft mij alleen maar overtuigder gemaakt en daarom verlang ik er nog meer naar dat geloof weer uit te delen.”

Van der Poll heeft zelf ontslag genomen. Hij deed dat terwijl er een zogeheten 'buitengewone visitatie' aan de gang was. Normaal gesproken krijgen hervormde gemeentes eenmaal per vijf jaar een visitatiecommissie op hun dak, die onderzoekt of het allemaal goed loopt in een gemeente. Een buitengewone visitatie betekent altijd dat er 'mot' is.

Zo'n extra onderzoek kan ook aangevraagd worden door een kerkeraad of een classis (regionale kerkvergadering). De doopvisie van de evangelische predikant, die voorstander is van het 'overdopen' van gelovigen, die ooit al als kind gedoopt zijn, lijkt formeel de steen des aanstoots te zijn geweest. De provinciale kerkvergadering van Overijssel en Flevoland heeft nog geprobeerd Van der Poll te laten afzien van zijn ontslagaanvraag, omdat zelf ontslag aanvragen ook in de kerk rechtspositioneel niet zo slim is. Maar de predikant handhaafde zijn verzoek. Er is over de ontslagredenen niet meer met de kerkelijke toezichthouders gepraat. Van der Poll vertrok zonder feestelijke afscheidsdienst.

Ondanks dit alles kiest Van der Poll ervoor hervormd predikant te blijven, want binnen die kerk zijn ze ermee vertrouwd dat verschillende stromingen vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan. Over de mogelijkheden voor evangelische gemeente-opbouw binnen de Samen op Weg-kerk van hervormden, gereformeerden en luthersen samen is hij pertinent: “De moderne pluraliteit verdraagt een evangelische aanpak niet. Dat kunnen tientallen evangelische predikanten je vertellen. Het is mijn verlangen terug te keren naar een bijbelse vorm van gemeente zijn. Dat kan alleen wanneer we ons volledig toewijden aan Jezus Christus. Daarvoor hebben we het gezag van Gods Woord en de persoonlijke band met de levende Here Jezus nodig. Jezus is niet alleen een figuur uit een boek.”

“Het probleem is nu, dat een aantal mensen in de kerk daar volmondig 'ja' op zegt, maar een ander deel: 'moet dat nou zo?'. Volgens het plurale denken van de kerk word je geacht ervoor te zorgen dat al die geledingen met elkaar in gesprek blijven. Dat is het hoogste, met elkaar in gesprek blijven. Maar waar práát je dan over? Dat is een vicieuze cirkel. Het is mijn ervaring, maar niet alleen de mijne, dat je, als je de mensen oproept zich helemaal aan God te geven, een probleem hebt.”

Van der Poll herhaalt hier het pleidooi dat hij al eerder hield in het Centraal Weekblad, het opinieblad van de protestantse kerken. De gefuseerde kerk zou een plek moeten maken voor speciale missionaire gemeentes, waar ongehinderd door bestaande vormen en structuren, het evangelie kan worden verkondigd. Dat zal zowel geloofsvernieuwing binnen de kerk teweeg brengen als mensen van buiten naar de blijde boodschap toe trekken. De weerzin tegen zijn laag-kerkelijke aanpak begrijpt Van der Poll niet. Elke andere organisatie dan de kerk had volgens Van der Poll al veel eerder van alles geprobeerd om de leegloop te stoppen. “Als bij een bedrijf elk jaar vijf procent van de vaste klanten naar de concurrent vertrekt, gaan alle bellen rinkelen. Die uitstroom, onder andere in de richting van evangelische groepen, had de synode al veel eerder moeten verontrusten. Maar er verandert helemaal niks.”

Nu hij geen vast werk heeft zou Van der Poll het liefst met een team het land in gaan, om met inzet van pastorale, verkondigende en muzikale talenten het evangelie uit te dragen. “Je zou op verzoek van een gemeente ergens een tijdje kunnen neerstrijken en na verloop van tijd weer naar een volgende plaats. Als een soort Pipo de Clown met het evangelie.”

Je hebt er zo'n bende van gemaakt, en dan toch zo zelfverzekerd opnieuw beginnen. Hoe doe je dat?

Van der Poll: “Dat heeft te maken met de leiding van God in je leven. Ten eerste is er het gebed. Als je bidt en het is goed, dan ervaar je een vrede, diep van binnen. Anders blijft het ergens wringen. Het tweede is de omgang met de Schrift. Daarin vind je gelukkig mensen als Jeremia en Paulus, je kunt je aan hen spiegelen. Ten derde hecht ik ook aan de raad van wijze mannen en vrouwen in het geloof, het persoonlijke geestelijke advies.”

Vogel

“Het is een mysterie, dat is waar, maar het is grijpbaar. Je kunt zeggen: De Heer leidde mij. Dat moet je toetsen. Daar is ook de gemeente belangrijk voor en de kerkeraad. Dat is echt geestelijk leiding geven, als een kerkeraad zich biddend afvraagt: 'Is dat de stem van de Heiland?' Zo stel ik me ook op, als ik preek. De mensen mogen in mijn hart kijken. Daarmee stel je je kwetsbaar op en dat is wel eens lastig.”

Stel dat Evert van der Poll in Lelystad wèl een afscheidspreek had gehouden, waarover zou die gegaan zijn? Het antwoord komt prompt: “Ik zou twee teksten kiezen: “Weent niet om mij” uit Lukas 23 en “Ziet dan toe, dat gij Hem die spreekt niet afwijst” uit Hebreeën 12. Over de eerste tekst zou ik zoiets zeggen als: 'Ik ben niet een zielige figuur met wie je medelijden moet hebben; ik ben niet zonder hoop. Door dit soort conflicten knappen zoveel mensen helemaal af. Dáár moet je om wenen, dáár moet de kerk verdriet over hebben.' En over het tweede: 'Je kunt van alles op de kerk aan te merken hebben of op mij - er is gauw een hele stapel fouten te vinden om deze mens af te wijzen. Maar daarin kun je ook afwijzen wat God tegen je te zeggen had. Míí mag je afwijzen. Die dingen gebeuren. Maar als je het zou kunnen opbrengen te zeggen 'Heer, hebt U mij misschien iets willen zeggen door die gekke vogel', dan zou ik zielsgelukkig zijn'.”

Deel dit artikel