Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wilders-advocaat Knoops: hoogleraar, sportman, dubbel gepromoveerd, oud-militair

Home

Edwin Kreulen

Advocaat Geert-Jan Knoops stelt zijn cliënt Marco Kroon gerust bij de militaire rechtbank in Arnhem. © ANP

In het hoger beroep tegen Geert Wilders treedt vandaag opnieuw Geert-Jan Knoops in de schijnwerpers. De advocaat die inmiddels bijna half bekend Nederland als cliënt heeft. Een portret.

Wat hebben politicus Geert Wilders, oud-militair Marco Kroon en voormalig tv-presentator Frank Masmeijer gemeen? Ze worden alle drie vertegenwoordigd door Gerardus Godefridus Johannes Alexander Knoops.

Lees verder na de advertentie

Het zijn opnieuw drukke tijden voor Geert-Jan Knoops (57), de geboren Eindhovenaar die deze maanden niet van de buis is weg te slaan. Zijn cliënt Julio Poch is pas kort thuis, nadat hij in Argentinië werd vrijgesproken van betrokkenheid bij de dodenvluchten die het dictatorsregime veertig jaar geleden liet uitvoeren. Knoops, die Poch op afstand adviseerde, liet de aankomst van de oud-Transaviapiloot op Schiphol niet onopgemerkt voorbijgaan. Op een speciale persconferentie kondigde hij aan juridische stappen tegen de Nederlandse overheid - die meehielp met de arrestatie van Poch - niet uit te sluiten. Zoals altijd op correcte, formele toon door een advocaat die er altijd onberispelijk uitziet, zonder al te veel op te vallen met bijvoorbeeld opzichtig chique pakken.

De media zijn van belang in de verdediging van je cliënt, beseft Knoops als geen ander. Vorige week stelde de Volkskrant dat justitie vermoedt dat oorlogsheld Marco Kroon helemaal niet is ontvoerd op de missie in Afghanistan waar hij een tegenstander doodschoot. Direct daarna verscheen Knoops op televisie om te verklaren dat er 'wel degelijk' bewijs was van een vijand die Kroon - ook een van zijn cliënten - had vastgehouden.

Het duo Knoops baarde opzien door het vrijpleiten van mensen die al lang veroordeeld waren

Vuur

Zijn huidige werktempo houdt Knoops al decennia vol, sinds hij bijna een kwart eeuw geleden zijn eigen kantoor opende in Amsterdam. Tot zijn 22ste had het er helemaal niet naar uitgezien dat de sportieve, maar wat onopvallende jonge Knoops advocaat zou worden, laat staan een van de meest bekende. Hij volgde de pedagogische academie en koos voor een loopbaan in de krijgsmacht. Maar op het moment dat hij collega-militairen voor de krijgsmacht bijstond, ontbrandde het juridisch vuur bij de Brabander. Alleen de regeltjes volgen, dat was vaak niet terecht, zag hij. "Plichtsverzuim als je je meisje even buiten de kazerne ziet?", verklaarde hij in 2002 retorisch in Trouw.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Geert-Jan Koops hier met zijn vrouw Carry Knoops-Hamburger, bij de zaak rond Marco Kroon. © ANP, Robert Vos

Bij het kantoor van Max Moszkowicz sr. - de vader van Bram, de advocaat van Wilders in diens eerste strafzaak - leerde Knoops dat een goede advocaat ook buiten de rechtszaal zijn woordje doet. En hij ontmoette er zijn latere vrouw Carry Hamburger. Iemand die nog meer dan hij een late roeping was. Ze werkte lang als verloskundige en voedde de kinderen uit haar eerste huwelijk op. Ze begonnen het kantoor gezamenlijk en tot op de dag van vandaag werkt het echtpaar samen, zo ook in de zaak Wilders. Van zijn vrouw nam de katholiek opgevoede Geert-Jan belangstelling voor het Joodse geloof over. Carry werkt niet alleen mee in de rechtszaal, maar is ook verantwoordelijk voor de organisatie van het kantoor Knoops' advocaten, gelegen naast het Amsterdamse Concertgebouw.

Ik vermoed dat Knoops tot de weinige mensen behoort die nauwelijks slaap nodig hebben.

Marcel Heuvelmans

De resultaten kwamen binnen enkele jaren. Het duo Knoops baarde opzien door het vrijpleiten van mensen die al lang veroordeeld waren, zoals bejaardenverzorgster Ina Post, die de moord op een van haar cliënten onder druk had bekend en in de spraakmakende Puttense moordzaak.

Die zogeheten herzieningen in het strafrecht bevielen Knoops en Hamburger prima. Op dat terrein verlegden ze hun aandacht ook naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en naar de Antillen.

Bijles

In de tussentijd verscheen Knoops - nog steeds reservist in het korps mariniers - bij verschillende internationale oorlogstribunalen als advocaat. Vorig jaar publiceerde hij zijn zevende roman. Hij was al langere tijd behalve meester ook doctor in de rechten. Uiteraard niet een enkele keer, maar twee maal. De bewerking van zijn tweede proefschrift leverde hem een beschuldiging van plagiaat op, maar de Universiteit Utrecht pleitte hem vrij en de zaak is niet aan hem blijven hangen.

Geert-Jan Knoops in 2005 in gesprek met Maurice de Hond, over de Deventer moordzaak. © ANP, Robin Utrecht

Knoops is behalve strafpleiter ook iemand die graag lesgeeft, bijvoorbeeld aan zijn collega's. Je stopt een dubbeltje in hem en je krijgt voor vele euro's bijles. De bijzondere en gewone hoogleraarschappen in het internationaal (straf)recht vormen een flinke lijst. Dat gaf Knoops een podium om ook zijn licht te laten schijnen over zaken waarin hij zelf geen advocaat was. Hij was vaak te horen als expert, vooral in het internationaal strafrecht.

Die deskundigenrol is een van de weinige activiteiten waarop Knoops de laatste tijd heeft bezuinigd. Hoewel, vorig jaar was hij niet te beroerd om uit te leggen dat het niet verstandig was dat Nederland Turkse ministers niet toeliet om hier campagne te voeren voor de eigen verkiezingen.

'Saai' is een woord dat nogal eens valt, maar je kunt ook zeggen dat het bij Knoops vooral over de inhoud gaat

Toch gaat de meeste aandacht nu naar zijn eigen zaken. De cliëntenlijst van het duo werd almaar langer, grotendeels met zaken die veel media-aandacht vragen. Neem vorig jaar de Curaçaose ex-premier Gerrit Schotte, die met Knoops in hoger beroep aan de veroordeling voor corruptie wilde ontkomen. De politicus was volgens Knoops in de kern vooral een 'getalenteerd politicus', maar het hof op Curaçao ging niet overstag en hield de eerdere veroordeling wegens corruptie in stand. Of de schikking waarmee oud-minister Camiel Eurlings vorig jaar een rechtszaak wegens mishandeling van zijn ex-partner voorkwam - hoewel de publiciteit hem later toch de bestuurspost van sportkoepel IOC kostte. Met zijn vrouw trekt hij daarnaast tijd uit voor pro-deozaken die geen vetpot zijn, en hij neemt lang niet iedere cliënt aan, ook al is die mogelijk een goede inkomstenbron.

Kantoortijden

Soms is het ook hem te veel, bekende hij vijf jaar terug in de Volkskrant. Het kaarsje was al bijna uit. Maar ach, een keer hardlopen doet wonderen, zei hij toen. Om er dit jaar nog een schepje bovenop te gooien. Hoe houdt hij alles vol? "Ik ken ook het geheim niet", zegt de Venlose advocaat Marcel Heuvelmans. Hij ontmoette Knoops zes jaar terug toen ze samen Jos Verstappen verdedigden. Ze hebben nog wekelijks contact. "Ik houd me ook niet aan kantoortijden, maar als ik op vrijdagavond aan het weekend begin dan zit Geert-Jan nog vaak op kantoor. Een nieuw idee uit te werken, bijvoorbeeld. Ik vermoed dat hij tot de weinige mensen behoort die nauwelijks slaap nodig hebben." Extra besprekingen tijdens hun vakantie zijn voor het echtpaar Knoops heel normaal.

Heuvelmans is niet de eerste die is opgevallen dat Knoops een bijna fotografisch geheugen heeft. "Hij kan in de rechtszaal moeiteloos arresten van de Hoge Raad citeren, of uitspraken van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Met de vindplaats erbij."

Rustig en zakelijk

'Saai' is een woord dat nogal eens valt, maar je kunt ook zeggen dat het bij Knoops vooral over de inhoud gaat en dat hij het vaak te druk heeft om lang door te blijven kletsen. Hij wekt weinig weerstand: als hij iemand verdedigt die van moord wordt beschuldigd, kan het gebeuren dat bij de familie bij het slachtoffer toch respect ontstaat voor Knoops. Anders dan Bram Moszkowicz, de eerste advocaat van Wilders, lijkt hij weinig op te hebben met de wereld van glamour. In de rechtbank wil hij het eerder hebben van keurige juridische argumenten, dan van een gloedvol betoog.

Heuvelmans typeert Knoops als 'aimabel', een term die je vaker hoort over de Amsterdamse advocaat, analytisch erg sterk en bovenal geduldig. "Als een officier van justitie iets doms zegt, wil ik nog wel eens uit mijn slof schieten. Maar Knoops zegt dan: 'Laat mij maar even'. Hij blijft rustig en zakelijk." Knoops gaat volledig op in het werk. "Mijn partner heeft op een dag wanneer wij zitting hadden wel eens een boterham met pindakaas en een banaan voor hem meegegeven. Ik denk dat hij anders de hele dag niet gegeten zou hebben. En de motor moet blijven lopen." Knoops staat er ook om bekend dat hij urenlang kan doorpleiten.

De vraag is natuurlijk wat al deze kwaliteiten zijn cliënt Geert Wilders gaan opleveren. In de 'eerste ronde' legde Knoops diverse verdedigingslijnen rond de politicus. Het zou bij de gewraakte 'minder Marokkanen'-uitspraak gaan om nationaliteit, helemaal niet om ras. Niks geen discriminatie, kortom. Knoops was tijdens de zaak opvallend vurig in zijn pleidooi en schuwde het beeld niet. Hij schotelde de rechters een videocompilatie voor van berichten over criminele Marokkanen. Daar had Wilders het over toen hij zijn uitspraken deed, aldus Knoops.

De strikt juridische argumenten bleven uiteraard niet uit. Justitie zou de scheiding der machten doorbreken door een zittend parlementariër te vervolgen. Er zouden ook andere manieren zijn om Wilders tot de orde te roepen en het zou voor de politicus onduidelijk zijn geweest waarvoor hij zou worden gestraft.

In de veroordeling bleef er van die redeneringen weinig over, hoewel ook de aanklager een veer moest laten (zie kader). Omdat Knoops bij voorbereidende sessies van dit hoger beroep weinig extra gedaan kreeg, is het de grote vraag hoe hij vanaf vandaag ten strijde gaat trekken.

Het Wilders-proces loopt door tot in juni, een maand waarin Knoops onverminderd meerdere ballen in de lucht blijft houden. Hij viert zijn 58ste verjaardag. Ook dient juist volgende maand het hoger beroep van Frank Masmeijer. De presentator werd in België veroordeeld tot acht jaar cel vanwege cocaïnesmokkel in de haven van Antwerpen. Met zijn Belgische collega bereidt Knoops een poging voor de voormalige NCRV-coryfee alsnog uit de cel te houden.

Waar gaat de zaak-Wilders om?

Eind 2016 oordeelde de Haagse rechtbank dat PVV-leider Wilders zich op 19 maart 2014 op een bijeenkomst met draaiende camera's schuldig had gemaakt aan groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie.

Volgens de rechters sloeg de 'minder-Marokkanen-uitspraak' uitdrukkelijk op het begrip ras. Wilders werd zwaar aangerekend dat hij de discussie met het publiek van tevoren had geregisseerd: het ging niet om een enkele, toevallige uitglijder. Zowel de vrijheid van meningsuiting als de positie van Wilders als parlementariër was volgens de rechtbank geen excuus: ook een Kamerlid mag de strafwet niet overtreden.

Met deze principiële uitspraak vonden de rechters de politicus genoeg gestraft. Het Openbaar Ministerie had om een geldboete van 5.000 euro gevraagd en Wilders ook 'aanzetten tot haat' verweten. Bovendien vond de aanklager een andere uitspraak van Wilders, een week eerder, ook strafbaar. De PVV-voorman kreeg nog een standje van de rechtbank over het twitterbericht waarin hij had gesproken van een 'neprechtbank'. "Een volksvertegenwoordiger onwaardig."

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Geert Wilders © ANP

Beide partijen gingen in beroep. De aanklager wil de politicus alsnog veroordeeld zien ook voor 'aanzetten tot haat' en vindt bovendien een straf op zijn plaats. Van Wilders had dit hele proces niet gevoerd mogen worden, hij herhaalde zijn standpunt dat dit een 'politiek' proces is.

Net als in Wilders eerste strafzaak - naar aanleiding van zijn Fitnafilm, waarin hij werd vrijgesproken - liet hij twee jaar geleden een rechter wraken vanwege vooringenomenheid. Dat was zonder succes. Op een voorbereidende zitting van dit hoger beroep, een half jaar geleden, vroeg hij de voorzitter van het gerechtshof zichzelf terug te trekken, omdat ze via een scriptieprijs betrokken zou zijn bij een activiste die een anti-Wilders-demonstratie had georganiseerd. Dat gebeurde niet.

Het hof heeft elf dagen uitgetrokken voor de zaak en wil begin juli uitspraak doen, maar tekent aan dat dit een voorlopige planning is.

Lees ook: Wilders blijft erbij: zijn vervolging is politiek

Met een oproep aan de voorzitter van het gerechtshof om zich terug te trekken van de zaak, heeft Geert Wilders de toon gezet van het hoger beroep rond de 'minder Marokkanen'-kwestie. 

Deel dit artikel

Het duo Knoops baarde opzien door het vrijpleiten van mensen die al lang veroordeeld waren

Ik vermoed dat Knoops tot de weinige mensen behoort die nauwelijks slaap nodig hebben.

Marcel Heuvelmans

'Saai' is een woord dat nogal eens valt, maar je kunt ook zeggen dat het bij Knoops vooral over de inhoud gaat