Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geef de vader wat bevestiging

Home

Marc van Dijk

'Een verwekker is nog geen vader. Het vaderschap is iets dat geleidelijk aan erkend, ontdekt en geleerd moet worden', vindt Paul van Tongeren. © Werry Crone

Het mag dan vooral een instrument van de commercie zijn, maar zou je van Vaderdag ook een dag met inhoud kunnen maken? En zo ja: wat valt er dan te vieren?

In het Filosofisch Elftal analyseren twee denkers een actuele vraag.

Lees verder na de advertentie

Het is niet makkelijk om Vaderdag te vergeten, zo veel reclame wordt ervoor gemaakt. Dat is van meet af aan zo geweest, net als bij de eveneens uit Amerika overgewaaide Moederdag. Commerciële instrumenten zonder inhoud dus? Is de rol van de vader geen serieus feest waard? Twee elftalspelers, een jonge en een oude vader, over Vaderdag en de betekenis van vaderschap.

Met de geboorte van mijn dochter was er voor het eerst iemand in mijn leven van wie ik on­voor­waar­de­lijk hield

Paul van Tongeren

Bas Haring, filosoof en sinds ruim een jaar vader van zoon Ko: "Sinds ik vader ben, vragen veel mensen mij of mijn leven nu geheel veranderd is. Dat is wel de algemene aanname: je hebt een leven voordat je vader bent en een leven als vader. Dat klinkt plausibel, maar als filosoof is het mijn taak om er iets langer over na te denken. En ik moet zeggen dat ik dan niet zou weten wat er zo fundamenteel is aan het vaderschap. Ik vind het geweldig dat Ko er is en ik hou heel veel van hem. In praktisch opzicht is er van alles veranderd, ik moet mijn tijd anders indelen. Ik was altijd met mijn werk bezig, weliswaar heel rustig, maar toch vrijwel altijd. Dat kan nu niet meer; tijdens bepaalde dagen werk ik geheel niet, omdat ik er dan voor Ko ben. Maar ik ben er geen ander mens door geworden. Het kan zijn dat ik een vreemde uitzondering ben, maar ook in algemene zin zou ik niet weten waarom het vaderschap iemand wezenlijk zou veranderen."

Persoonlijk denk ik dat elk moment beter is om stil te staan bij de betekenis van je vader of je moeder dan een opgelegde dag

Bas Haring

Paul van Tongeren, emeritus hoogleraar filosofie in Nijmegen en Leuven en vader van drie volwassen kinderen: "Toen ik voor het eerst vader werd, ervoer ik wel iets radicaal nieuws. Met de geboorte van mijn dochter was er voor het eerst iemand in mijn leven van wie ik onvoorwaardelijk hield. Een liefde die geheel vrij is van redeneringen, afwegingen of keuzes. Dat maakte mij misschien niet tot een ander mens, maar wel tot een mens met bindingen en emoties die ik tot op dat moment niet gekend had. Niet alleen de vreugde over je kind, maar ook het verdriet en de pijn van je kind komen op een manier bij je binnen die onvergelijkbaar is met andere vreugde of verdriet. De pijn die ik kan voelen doordat een van mijn kinderen pijn heeft, is misschien wel de ergste pijn die er is.

"Dit geldt voor een vrouw die moeder wordt natuurlijk evenzeer. Alleen is dit alles voor de moeder al veel eerder een vanzelfsprekend gegeven. De moeder wordt al vanaf het eerste moment van de zwangerschap moeder, terwijl de vader pas na de geboorte, geleidelijk vader kan worden. Nog afgezien van Freuds bekende veronderstelling dat de vader altijd fundamenteel onzeker blijft over zijn vaderschap, omdat hij nooit zeker weet dat zijn kinderen van hem zijn, is het een feit dat hij qua binding met het kind een enorme achterstand heeft ten opzichte van de moeder, een achterstand die hij biologisch gezien nooit kan inhalen.

Serieuze aandacht voor de vraag wat vaderschap inhoudt, is een ander verhaal

Paul van Tongeren

"Je wordt pas vader als de moeder het kind al negen maanden in zich gedragen heeft, het moet letterlijk van haar worden gescheiden en van haar worden losgeknipt. Op dat moment moet de vader nog beginnen met vader worden. Een verwekker is nog geen vader. Het vaderschap is iets dat geleidelijk aan erkend, ontdekt en geleerd moet worden. Bij die ontwikkeling kan de vader best wat steun en bevestiging gebruiken. In die zin is er misschien wel meer reden voor Vaderdag dan voor Moederdag. Het is leuk om je moeder een keer te bedanken, maar extra erkenning van haar rol heeft zij niet nodig."

Extra erkenning

Haring: "Ik heb het niet zo ervaren. Ik was terstond vader toen Ko er was - en ik was er natuurlijk ook al enige tijd naartoe onderweg. Tijdens zo'n zwangerschap sta je echt niet compleet aan de zijlijn. Ik geloof dan ook niet dat ik behoefte heb aan extra erkenning. Maar het kan natuurlijk zo zijn dat veel vaders die behoefte wel hebben. Persoonlijk denk ik dat elk moment beter is om stil te staan bij de betekenis van je vader of je moeder dan een opgelegde dag, met een plichtmatige geranium of stropdas als cadeau. Kinderen zijn sowieso al enorm met hun ouders bezig, daar hoeven ze echt niet nog eens apart op gewezen te worden. Ik zou het de moeite waard vinden als we tradities of bestaande dagen af en toe zouden heroverwegen, omdat er anders alleen maar nieuwe bij komen, terwijl er nooit eens eentje wordt afgeschaft. Misschien zijn Moederdag en Vaderdag wel lekker makkelijk om mee te beginnen."

Van Tongeren: "Ik zou daar ook niet om treuren, ik hecht niet aan de viering van die dagen. Maar serieuze aandacht voor de vraag wat vaderschap inhoudt, is een ander verhaal. Toen ik er eens iets over wilde schrijven, viel me op hoe schrikbarend weinig er door de eeuwen heen over ouderschap is nagedacht door filosofen.

"Er zijn natuurlijk pedagogen geweest, zoals Rousseau, maar hij was een enorme narcist, die boeken over opvoeding schreef terwijl hij zijn eigen kinderen naar het weeshuis bracht. In de westerse cultuurgeschiedenis begint de problematische rol van de vader al bij Jozef, een tragische figuur die als peetvader van Jezus niet eens de verwekker van zijn eigen kind mocht zijn. En uit de talloze verhalen van keizers en koningen die zelf een zoon aannamen als troonopvolger, blijkt volgens mij de mannelijke machtsstrijd met de vrouw, alsof de man de niet in te halen voorsprong van de vrouw alsnog ongedaan probeert te maken."

Deel dit artikel

Met de geboorte van mijn dochter was er voor het eerst iemand in mijn leven van wie ik on­voor­waar­de­lijk hield

Paul van Tongeren

Persoonlijk denk ik dat elk moment beter is om stil te staan bij de betekenis van je vader of je moeder dan een opgelegde dag

Bas Haring

Serieuze aandacht voor de vraag wat vaderschap inhoudt, is een ander verhaal

Paul van Tongeren