Ga gerust naar de wc als 'NOS Journaal' nieuws over wetenschap brengt

home

Asha ten Broeke

Column

Voor items over wetenschap gelden bij de NOS blijkbaar andere regels - regels die fouten onvermijdelijk maken. Dat stelt columnist Asha ten Broeke.

Al met al heeft het wel iets weg van een invasie. Er staan zo'n 25 wetenschapsjournalisten in de ontspanningsruimte van het NOS-gebouw, op een kluitje tussen de pingpongtafel en de koffieautomaat. We zijn hier op uitnodiging van hoofdredacteur Marcel Gelauff. Hij heeft zich de kritiek van de afgelopen weken aangetrokken naar aanleiding van de diverse journaaltechnische miskleunen op het gebied van wetenschap. De uitspraken die hij eerder in een interview met het TU-blad Delta deed - "Wij doen geen simpel feitenonderzoek. Absolute waarheden bestaan niet." - nuanceert hij nu we voor zijn neus staan. Natuurlijk zijn feiten belangrijk voor het 'NOS Journaal'. Van de suggestie dat hij dat niet zou vinden, wordt hij 'echt pissig'.

We debatteren met Gelauff over de vraag waarom hij als feitenliefhebber en hoofd van een redactie van 365 fte dan toch geen enkele wetenschapsjournalist in dienst heeft. Iemand die hem bijvoorbeeld had kunnen vertellen dat ze - in tegenstelling tot wat het 'Journaal' beweerde - bij CERN géén onderzoek doen naar het ontstaan van leven op aarde. Gelauff reageert laconiek. Fouten mogen natuurlijk niet gemaakt worden, zegt hij, maar om die te voorkomen heb ik geen wetenschapsjournalist nodig.

Ik vraag het me af. Tussen mijn vorige NOS-column - over hoe het 'Journaal' een pr-flutonderzoekje over sociale mediastress onder jongeren opblies tot iets van nationale importantie - en die van vandaag ging de NOS minstens drie keer op zijn smoel. Zo meldde het 'Journaal' dat er twintig mammoetskeletten waren gevonden in Servië, terwijl het er vijf waren. Het nieuws dat de invoering van de rookvrije werkplek 16.000 acute hartstilstanden had gescheeld, bleek na onderzoek door Maarten Keulemans van NWT Online niets dan gegoochel met cijfers, via via betaald met geld van Pfizer, fabrikant van onder meer Nicorette.

Verzonnen onderzoek
En dan waren er nog de vwo'ers die voor het vak maatschappijwetenschap - opdracht: hoe goed checken journalisten hun bronnen? - een gelikt persbericht over een verzonnen onderzoek verstuurden. Twee (fictieve) masterstudenten zouden scholieren hebben ingedeeld naar leerstijl en zo de cijfers met 0,7 punt hebben verhoogd. 'Radio 1 Sportzomer' zond het zonder meer uit.

Deze canards hadden voorkomen kunnen worden als een NOS-redacteur een basale wetenschapsjournalistieke handeling had verricht: het lezen van de hele onderzoekspaper. In het geval van de vwo'ers scheelde dat Trouw een blunder. Redacteur Nicole Besselink vroeg om het in het persbericht genoemde rapport, hoorde niets meer en hield het nepnieuws netjes uit de krant.

Ik vroeg Gelauff of ze bij de NOS weleens de paper lazen. "Nee, dat doen we niet", zei Gelauff. "Ik zou zelfs zeggen: absoluut niet. Daar gaan we niet aan beginnen."

Merkwaardig. Zou hij het wel pikken als een economieverslaggever een item zou maken over een begrotingsrapport terwijl hij alleen het bijgevoegde persbericht had gelezen? Ik vermoed van niet. Maar voor wetenschap gelden bij de NOS blijkbaar andere regels - regels die fouten onvermijdelijk maken. Aangezien de NOS dit helaas nog niet inziet, bij deze dus een tip aan de 'Journaal'-kijker: komt er wetenschapsnieuws voorbij, dan kunt u gerust even naar het toilet.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie