Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Formeren is een strijd om politieke prioriteiten en macht

Home

Lex Oomkes

Lex Oomkes © Maartje Geels
Column

Een formatie is waarachtig wel meer dan het optellen tot 76, riep informateur Herman Tjeenk Willink vorige week op enig moment uit. De opmerking kwam niet voort uit vertwijfeling, daar is Tjeenk Willink de man niet naar. En toch kan het niet anders, of hij windt zich op sommige momenten op over het gemak waarmee dezer dagen door de buitenwacht wordt gesproken over politieke samenwerking.

Dat gemak neemt soms ergerlijke vormen aan. Vooral als het ultieme argument erbij wordt gesleept. De kiezer mort, de kiezer wil een nieuw kabinet en snel een beetje. O ja? En waar blijkt dat dan wel uit? Waarom wedden we niet dat het overgrote deel van de kiezers helemaal niet bezig is met de formatie? Ook een onbewezen stelling, maar het hoeft niet te verbazen als veel mensen pas weer met de formatie lastig gevallen wensen te worden als er uiteindelijk een kabinet is.

Lees verder na de advertentie

Formeren is juist vooral niet het optellen van zetels tot je er 76 hebt. Het is een vorm van geïnstitutionaliseerde strijd over politieke prioriteiten en macht.

Allerlei kunstgrepen passeren dezer dagen weer de revue om maar snelheid in de formatie te krijgen. Kunstgrepen die vooral gemeen hebben dat het politieke aan een formatieproces volledig genegeerd wordt.

Duitsland

De vergelijking met Duitsland is populair. Inderdaad, formeren gaat bij onze buren een stuk sneller. Terwijl er toch ook coalities nodig zijn om regeringen te vormen. Maar meer dan twee partijen zijn daar niet nodig om een coalitie te smeden.

Het valt niet te hopen, maar als de kiezer later dit jaar de Bondsdag ook zo veelkleurig invult als het Nederlandse parlement, is het de vraag of een formatie ook zo soepel gaat. Kan Merkels CDU, om eens een hopelijk niet realistisch scenario te schetsen, soepeltjes samenwerking zoeken met de Alternative für Deutschland?

Duitsland heeft een behoorlijk hoge kiesdrempel. Zou dat dan helpen om een parlement te krijgen dat snellere formaties mogelijk maakt? Wellicht, maar is een soepeler formatie echt een goede reden om een dergelijke principiële verandering in het Nederlandse stelsel te overwegen?

Iets anders dan nieuwe verkiezingen is eigenlijk niet voorstelbaar

En dan zijn er nog de mensen die het onvergelijkbare met elkaar wensen te vergelijken. Gemeenteraden kregen tot 2002 een uiterste datum opgelegd om te komen tot een gemeentelijk regeerakkoord. Tot 1986 mocht een lokale formatie maximaal 90 dagen. Nadien diende dat gebeurt te zijn in nog maar 41 dagen. Dat werkte nog ook.

Ironie

Maar wat is de sanctie als de termijn overschreden wordt, vraag je je dan af. Iets anders dan nieuwe verkiezingen is eigenlijk niet voorstelbaar. Zouden nieuwe verkiezingen in de huidige situatie iets wegnemen van de oorzaken van de kennelijk ontstane patstelling? Zouden kiezers, wellicht uit onvrede over steeds weer die beelden van wachtende journalisten en nietszeggende fractievoorzitters, massaal voor één partij gaan kiezen?

We zullen moeten erkennen dat de combinatie van een onduidelijke kiezersvoorkeur, die een sterk verdeeld parlement opleverde, en de blokkades die partijen al in de verkiezingscampagne opwierpen tegen samenwerking met andere partijen, een mengsel vormen dat in ieder geval zorgt voor een lange formatie.

Daar zit een prachtige ironie in. In de jaren zeventig was het nog een teken van enorme progressiviteit om al voor de verkiezingen te verklaren met wie je wel en met wie je niet wenste samen te werken. Het leek heel stoer en de kiezer had tenminste duidelijkheid. Nu lijkt het er steeds meer op dat dergelijke blokkades zaken uiteindelijk onduidelijker maken. 



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Iets anders dan nieuwe verkiezingen is eigenlijk niet voorstelbaar