Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Financiële sector verliest 15.000 (mbo-)banen

Home

Esther Bijlo

Bankmedewerkers in het middensegment worden steeds vaker vervangen door apps en digitale systemen. © anp

Banen in de middenklasse staan onder druk door oprukkende technologie, dat was al bekend. Maar waar en hoe precies, en of dat zo blijft, is lastiger te zeggen. Onderzoek van uitkeringsinstantie UWV naar de financiële sector stelt nu duidelijk: de komende vijf jaar gaan zeker nog eens 15.000 banen verloren bij financiële instellingen, en dat zijn vooral mbo-banen.

Het zijn niet letterlijk de gevreesde robots met ijzeren hoofd, armen en benen die het werk overnemen. Wel computers, apps en digitale systemen die de banen van mensen bij banken, verzekeraars en andere financiële instellingen overbodig maken. De schade-app op de smartphone bijvoorbeeld knikkert de schade-expert bij een verzekeringsmaatschappij eruit. Het handmatig registreren van allerlei documenten bij banken is overgenomen door scanners. Internetbankieren heeft de medewerker achter het loket al grotendeels verdreven. Boekhouders hebben minder werk, omdat bedrijven zelf dankzij gebruiksvriendelijker systemen een heel eind kunnen komen en minder uitbesteden. Salarissystemen huizen soms in India, mogelijk door communicatie via ICT.

Die verdere automatisering houdt voorlopig nog niet op, voorspelt het UWV in een gisteren gepubliceerd rapport, opgesteld in samenwerking met de sector zelf, het onderwijs en vakorganisaties. Het is een structurele ontwikkeling die nog eens 15 procent van de werkgelegenheid in de financiële branche bedreigt. Dat betekent dat velen in de sector de komende jaren hun baan gaan verliezen. Voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie, relatief goed vertegenwoordigd in de sector, voorspelde onlangs zelfs een uittocht van 50.000 werknemers tot 2020.

Hoger opgeleiden hebben wel voordeel
Er komt ook werk bij, maar wel op een hoger niveau. De salarisadministrateur of de boekhouder krijgen minder te doen. Maar als ze in actie komen, moeten ze goed kunnen controleren, bijzondere gevallen oplossen, meedenken met de klanten en vooruitkijken, somt het UWV de veranderende eisen op. Er is daarnaast behoefte aan mensen die 'big data' kunnen analyseren, ofwel iets zinnigs kunnen halen uit grote klantenbestanden. Meer web-ontwikkelaars zijn nodig, toezichthouders, veiligheidsexperts en softwarespecialisten. En er komt meer behoefte aan werknemers die in staat zijn risico's in kaart te brengen. Sinds de crisis moeten financiële instellingen daar veel meer energie in steken.

Het zijn allemaal taken waarvoor al snel een opleiding aan een hbo of universiteit nodig is. De hoogste mbo'ers, op niveau vier, kunnen misschien nog aanhaken bij de complexere taken. Maar afgestudeerden met een diploma mbo-1, 2 of 3 krijgen het moeilijk in de sector. Er ontstaat het 'zandlopermodel', in arbeidsmarktjargon. Laagopgeleid werk, zoals in de kantine of de schoonmaak, is te moeilijk of te duur om te automatiseren, het midden slinkt en het aandeel hoogopgeleide werknemers stijgt.

In Nederland gaat dat proces sluipender dan in andere landen, zo concludeerde het Centraal Planbureau vorig jaar, naar aanleiding van alarmerende publicaties in het buitenland over de bedreigde middenklasse. Maar het gebeurt wel. Tussen 1998 en 2010 daalde in Nederland de werkgelegenheid in het midden met ongeveer 5 procent, terwijl in diezelfde periode het aandeel banen voor laag- en hoogbetaalden steeg. In andere Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, gaat het harder: het midden kromp daar met rond de 10 procent.

Veel efficiënter
Steeds minder mensen werken in de financiële sector. Maar het aandeel van de sector in het bbp, de totale verdiensten in Nederland, blijft stijgen, van ruim 6 procent in 2006 naar meer dan 8 procent in 2012. Dat betekent dat de sector van banken, verzekeraars, pensioenfondsen, adviseurs en andere financiële instellingen een forse stijging van de arbeidsproductiviteit doormaakte, oftewel efficiënter is gaan werken. De crisis heeft instellingen gedwongen fors te snijden in de kosten en het personeelsbestand. Dat ging samen met voortgaande automatisering van werkzaamheden. Het aantal banen in de sector is in 2013 28.000 minder dan in 2005. Anders dan in andere sectoren is ook het aantal zzp'ers hard gedaald. In 2013 lag hun aantal een kwart lager dan in 2007.

Lees verder na de advertentie
Er ontstaat het 'zand­lo­per­mo­del', in ar­beids­markt­jar­gon. Laagopgeleid werk, zoals in de kantine of de schoonmaak, is te moeilijk of te duur om te automatiseren, het midden slinkt en het aandeel hoogopgeleide werknemers stijgt.

Deel dit artikel

Er ontstaat het 'zand­lo­per­mo­del', in ar­beids­markt­jar­gon. Laagopgeleid werk, zoals in de kantine of de schoonmaak, is te moeilijk of te duur om te automatiseren, het midden slinkt en het aandeel hoogopgeleide werknemers stijgt.