Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Film over Staphorst trekt volle zalen

Home

Piet Hein van der Hoek

Nederland blijkt enorm geïnteresseerd in het traditionele dorp Staphorst, zo valt op te maken uit het verbazende succes van de documentairefilm ’Staphorst in tegenlicht’. Mensen zoeken naar houvast, is de verklaring van de regisseur.

De film ’Staphorst in tegenlicht’ trekt volle bioscoopzalen en roept veel discussie op. Volgens regisseur Emile van Rouveroy van Nieuwaal blijkt daaruit dat het thema van de scheiding van kerk en staat volop leeft in Nederland, mede door de islam.

Het personeel van bioscoop Fraterhuis in Zwolle is verbaasd over de grote belangstelling. Vrijdag om half vier zit de zaal vol, wat bijna nooit voorkomt.

Van Rouveroy leidt de levendige discussie na afloop. En zo gaat het al weken: „Ik bespeur dat mensen in deze onzekere samenleving zoeken naar houvast en daarom geïnteresseerd zijn in Staphorst.”

De gepensioneerde Leidse hoogleraar rechtsantropologie werkte vijf jaar aan de film. Het idee kreeg hij in Timboektoe. „Ik zag daar een samenleving met traditionele stamhoofden. Maar de moderniteit, zoals internet en mobiele telefoons, zet traditionele waarden en normen onder druk. En toen dacht ik: als dat in Timboektoe gebeurt, hoe is dat dan bij mij om de hoek in Staphorst?”

Van Rouveroy meldde zich aan bij de grootste kerk in Staphorst, de hersteld hervormde. Drieënhalf jaar bezocht hij trouw de zondagsdienst. Ook ging hij naar zesentwintig raadsvergaderingen, om de invloed van de kerk op de politiek te onderzoeken.

De film brengt talloze conflicten in de gemeenteraad in beeld, waarbij de grootste partij, de SGP, bijbelse uitgangspunten wil omzetten in regelgeving, ook al botst dat met de Grondwet. Zoals een vloekverbod.

„Wij maken soms geen scheiding tussen kerk en staat”, zegt raadslid J. Talen (Gemeentebelangen, VVD) in de film. „Dat zag ik ook in Turkije: staat en kerk lopen daar door elkaar heen. Hier ook.”

Van Rouveroy mocht niet in de hersteld hervomde kerk filmen maar monteerde cassettebandjes van diensten. Zo is te horen hoe dominee Tj. de Jong vloeken bestrijdt. „In de hel wordt gevloekt, jongens en meisjes, dat het verschrikkelijk is. Ik smeek jullie dat jullie het hier niet doen!”.

Talrijk zijn de aanvaringen tussen de SGP en andere partijen. De SGP wil sluiting van de horeca op zaterdagavond om half twaalf vanwege de zondagsrust en wil geen feesttent voor de jeugd bij oud en nieuw. SGP-raadslid J. Visscher betoogt „dat de regels uit de Bijbel voor ieder mens gelden; we vinden dat andere partijen gehoord moeten worden, maar het heeft niet onze prioriteit want voor ons liggen daar hogere wetten aan ten grondslag.”

Oud-burgemeester Plomp vertelt in de film dat hij weigerde de feesttent te verbieden: „Ik heb mijn rug rechtgehouden en dat heeft een groot deel van Staphorst mij mijn leven lang niet in dank afgenomen. Maar ik heb de kerk uitgedaagd en de kerk heeft verloren.”

Van Rouveroy stipt de verstrengeling tussen geloof en bestuur aan. „Dominee de Jong is ook voorzitter van de SGP en zijn zoon is SGP-wethouder.” Hij ziet ook parallellen met islamitische groeperingen: „Ze baseren zich op verschillende ’Woorden Gods’ maar beide zullen steeds krachtiger hun rol opeisen in het debat over geloof en cultuur. De multireligieuze samenleving dwingt de maatschappij oude standpunten over scheiding tussen kerk en staat te herijken.”

In de film speelt het gezin Kok de hoofdrol. Hillige Kok loopt ’s winters in traditionele klederdracht en bezoekt trouw de kerk. Maar haar ene zoon wil naar de disco en de andere is getrouwd met een katholieke Braziliaanse en moest daarom de Staphorster kerk verlaten.

Van Rouveroy: „De familie Kok staat symbool voor de moderniteit die ook Staphorst niet voorbijgaat.” Zoon Wichel Kok is een fervent Wilders-aanhanger: „SGP en PVV hebben een heldere boodschap. Mensen zoeken duidelijkheid, dat concludeer ik uit de debatten met de filmbezoekers.”

De hersteld hervormde kerk zwijgt. „Dan waait het snel over en keert de rust terug”, zegt ds. Tj de Jong. De documentaire heeft hij niet gezien: „Geen behoefte aan. De film is een optiek van een buitenstaander en de kritiek op vermenging van kerk en staat snijdt geen hout.” Van Rouveroy kreeg voor de vertoning dreigende e-mails: „Als je ons te schande maakt, weten we je te vinden.”

’Staphorst in Tegenlicht’ won de NL-Award voor de beste documentaire van alle regionale omroepen. De jury noemt de contrasten in de film „grillig en schokkend anno 2007”. Tien regionale omroepen zenden zondag de documentaire uit. De Ikon en de Belgische zender Canvas hebben de film aangekocht.

Deel dit artikel