Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Film over sjoemelende priesters verdeelt Polen

Home

Ekke Overbeek

De poster van de Poolse film 'Kler' (de clerus) voor een bioscoop in Warschau. Kler werd op 28 september uitgebracht en zorgt sindsdien voor felle debatten in het overwegend katholieke Polen. © AFP
RONDJE EUROPA

De film 'Kler' - de clerus - is hard op weg de best bekeken Poolse film ooit te worden. Het is bovendien een film die buiten de bioscoop veel stof doet opwaaien.

"Deze film is gemaakt op dezelfde manier waarop de nazi's films over Joden maakten", oordeelde de chef van de nationale veiligheidsraad, Pawel Soloch. Katholieke, nationalistische en conservatieve media stonden bol van de vergelijkingen met nazi-propaganda. In de meer liberale media zijn de recensies juist enthousiast. "Een fantastische film die je in één adem uitkijkt", juichte de Gazeta Wyborcza.

Lees verder na de advertentie

Regisseur Wojciech Smarzowski vertelt het verhaal van drie priesters. Ze drinken veel. De een heeft een concubine, de ander zit aan kinderen. Allemaal sjoemelen en sjacheren ze en herhaaldelijk blijkt dat ze boven de wet staan. Kortom: niets menselijks is de geestelijkheid vreemd. Dat wisten de Polen al. Klagen over de clerus is een nationale sport, maar dat weerhoudt de Polen er niet van in groten getale ter kerke te gaan.

In de kerk die overblijft, gaat alles op oude voet verder

Maar het aantal zondagse kerkgangers neemt af, vooral onder de jeugd. Een van de redenen is een nieuwe beschuldiging aan het adres van de kerk: seksueel misbruik van minderjarigen. Tot voor kort kon de kerk gevallen van kindermisbruik afdoen als incidenten. Maar dat veranderde door publicaties die vijf jaar geleden onder meer in Trouw verschenen. Wat toen al zichtbaar was, is sindsdien nog duidelijker: ook de Poolse kerk houdt priesters die kinderen misbruiken sinds jaar en dag de hand boven het hoofd.

Acteur Janusz Gajos speekt een aartsbisschop in de film 'Kler'.

In reactie op Smarzowski's kaskraker beloofden de bisschoppen met een rapport te komen over de omvang van het probleem. Dat hebben ze vaker gedaan de afgelopen jaren, maar het bleef bij beloftes. Dit keer lijkt het serieus, want alsof de duivel ermee speelt, kreeg de kerk afgelopen week nog een klap te verduren. Een rechtbank in Poznan dwong een kloosterorde bijna 250.000 euro te betalen aan een vrouw die tien jaar geleden, als dertienjarig meisje, meerdere malen werd verkracht door een van de kloosterbroeders. Een precedent.

Dat de kerk ook in Polen verandering staat te wachten, is duidelijk. Smarzowski doet een voorzet. Van het drietal zondaars in de film komen er twee in verzet. Eén hangt zijn habijt aan de wilgen. De ander maakt een dramatisch gebaar naar zijn bisschop. Maar in de kerk die overblijft, gaat alles op oude voet verder. De pedofiel van het drietal weet de aartsbisschop te chanteren. In plaats van de gevangenis, wacht hem een glanzende carrière in Rome.

Lees ook: 

De Poolse vicieuze cirkel van angst

In Polen is de kerk een machtig instituut. Misbruik door geestelijken wordt verzwegen. 'Als iemand erachter komt, word ik verstoten. Niet eens door de kerk, maar door mijn familie', vertelde een man uit een stadje in Noordoost-Polen in 2013 aan correspondent Ekke Overbeek.

Deel dit artikel

In de kerk die overblijft, gaat alles op oude voet verder