Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Felbegeerd medicijnagentschap: juweel of monster?

Home

Christoph Schmidt

Laboratorium van Synthon, een farmaceutisch bedrijf uit Nijmegen. © Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Amsterdam neemt het medicijnagentschap EMA over van Londen, maar volgens critici importeert Nederland daarmee ook de 'lange arm' van de farmaceutische bedrijven.

Nederland maakte bijna twee maanden geleden een vreugdedansje na het binnenhalen van het Europese Medicijnagentschap (EMA), dat wegens de Brexit moet vertrekken uit Londen. Maar afgaand op een discussiebijeenkomst gisteren in het Europees Parlement is dat hele EMA eerder een monster dan het 'kroonjuweel' waar zoveel Europese steden vorig jaar een moord voor wilden doen.

Lees verder na de advertentie

Het EMA, dat in de loop van volgend jaar zijn tenten zal moeten opslaan aan de Amsterdamse Zuidas, keurt en registreert geneesmiddelen voor mens en dier voordat ze de EU-markt op mogen. Het speelt een sleutelrol in de Europese volksgezondheid.

Speelbal van de industrie

Volgens de vertegenwoordigers van verscheidene belangenorganisaties die gisteren het woord voerden op de debatmiddag in Brussel is het EMA een speelbal van de farmaceutische industrie. De belangen van de patiënt zouden op de tweede plaats komen. Het agentschap zelf zou daar niet zoveel aan kunnen doen: dat voert slechts braaf wetgeving uit, vastgelegd door de EU-lidstaten en het Europees Parlement.

De vraag of het nieuwe medicijn wel iets toevoegt aan wat al verkrijgbaar is, hoeft het instituut niet te stellen

"Die wetgeving bevoordeelt de industrie", stelde Silvio Garattini, directeur van het Mario Negri Instituut voor Farmacologisch Onderzoek in Milaan. Het EMA beoordeelt geneesmiddelen namelijk op drie criteria: kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid. De vraag of het nieuwe medicijn wel iets toevoegt aan wat al verkrijgbaar is, hoeft het instituut niet te stellen. Daardoor kunnen farmabedrijven ongehinderd zogenaamd nieuwe geneesmiddelen verkopen terwijl niemand die eigenlijk nodig heeft.

Slechts 2 procent is een aanwinst

Een onthutsend beeld schetste Dick Bijl, voormalig huisarts en oud-hoofdredacteur van het Geneesmiddelenbulletin, tegenwoordig verbonden aan de Nederlandse niet-gouvernementele gezondheidsorganisatie Wemos.

"Voor het registreren van een nieuw medicijn is het niet vereist dat het is vergeleken met de beste, bestaande behandeling", aldus Bijl. "Terwijl dat nou juist is wat artsen en patiënten willen weten."

Volgens Bijl blijkt uit onderzoek dat van alle nieuwe geneesmiddelen die tussen 2000 en 2013 op de markt zijn gekomen, liefst 51 procent geen enkele toegevoegde waarde had. Slechts 2 procent bleek een echte aanwinst.

Bijl pleit voor onafhankelijke medicijntests waarbij niet de commerciële, maar de patiëntenbelangen voorop moeten staan. "Europese politici zouden dat juridisch mogelijk moeten maken."

Belangenverstrengeling

Het EMA werkt met een begroting van ruim 300 miljoen euro per jaar. Het leeuwendeel daarvan (89 procent in 2017) komt binnen via honoraria, te betalen door het farmabedrijf dat zijn geneesmiddel ter goedkeuring aanbiedt. Het komt er dus op neer dat het agentschap financieel nagenoeg geheel afhankelijk is van de industrie die het moet controleren. Dat is vragen om belangenverstrengeling, zou je zeggen.

Het EMA-hoofdkwartier, nu nog in Londen. © REUTERS

Daar komt bij dat veel EMA-experts afkomstig zijn uit de industrie: daar zit nu eenmaal de meeste kennis. Plaatsvervangend EMA-directeur Noël Wathion nodigde zijn gehoor gisteren uit om een alternatieve werkwijze te verzinnen. "Wilt u een systeem zonder experts? Geef me maar een lijst met onafhankelijke deskundigen, we zetten ze meteen in ons bestand."

Europarlementariër Dennis de Jong (SP), die de discussiebijeenkomst organiseerde, hoopt dat Nederland de komst van het EMA aangrijpt om de gang van zaken te verbeteren. "De vraag is wat gastland Nederland kan doen om het EMA te helpen bij zijn pogingen geen verlengstuk te worden van de industrie, maar juist de volksgezondheid voorop te zetten."

Lootjes trekken

De strijd om het Europese Medicijnagentschap, dat wordt gezien als de hoofdprijs uit de zogeheten 'brexit-buit', eindigde op 20 november vorig jaar in een spektakelstuk. Liefst negentien steden hadden zich kandidaat gesteld om het EU-agentschap te mogen overnemen van Londen. Ministers uit 27 landen hielden in Brussel een Eurovisiesongfestival-achtige stemming, waarbij Amsterdam, Bratislava, Kopenhagen, Milaan en Wenen de favorieten waren.

De derde stemronde werd een 13-13-gelijkspel tussen de twee finalisten Amsterdam en Milaan (een verbitterde Slowaakse minister onthield zich van stemming). De voorzitter moest vervolgens lootjes trekken. Zo won Amsterdam.

Lees ook: Amsterdam haalt felbegeerd EU-geneesmiddelenbureau binnen

Deel dit artikel

De vraag of het nieuwe medicijn wel iets toevoegt aan wat al verkrijgbaar is, hoeft het instituut niet te stellen