Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Extra geld voor het basisonderwijs is één, de besteding is een tweede

Home

Petra Vissers

© ANP

Extra geld voor het basisonderwijs is welkom. Maar de actievoerders vinden een goede besteding ook belangrijk.

Nog voordat de stakende leerkrachten hun frustratie konden uiten in het Haagse Zuiderpark, lekte woensdagavond uit dat het nieuwe kabinet waarschijnlijk 500 miljoen euro uittrekt om de werkdruk in het basisonderwijs te verlagen. Dat bedrag zou komen bovenop de 270 miljoen euro die op Prinsjesdag werd vrijgemaakt voor de salarissen van leraren.

Lees verder na de advertentie

Een flinke zak met geld, al is het nog niet de 1,4 miljard euro die het PO-front – de gelegenheidscoalitie van schoolbestuurders, leerkrachten en vakbonden – eist. De eerste twijfels of dit goed besteed gaat worden, zijn er al. Gaat die zak geld daadwerkelijk naar maatregelen die de werkdruk voor leraren verlagen of moeten we over een paar jaar horen dat er daken mee gerepareerd zijn of elektriciteitsrekeningen betaald?

De Algemene Onderwijsbond wil dat het ministerie ver­ant­woor­de­lijk wordt voor de per­so­neels­kos­ten

De scepsis is te verklaren uit de lessen geleerd in het verleden. Het ministerie van onderwijs trok eerder 150 miljoen euro uit voor jonge leerkrachten, 20 miljoen voor conciërges of jaarlijks 50 miljoen voor conciërges en klassenassistenten maar kon niet laten zien hoeveel leerkrachten, klassenassistenten of conciërges daarmee daadwerkelijk werden aangesteld.

Lumpsum

Dat is op zichzelf best te verklaren. Nederlandse basisscholen krijgen hun geld sinds 2006 via de zogeheten lumpsum, oftewel: het ministerie maakt een rekensom en de uitkomst daarvan is het bedrag dat scholen naar eigen inzicht mogen besteden. Dat is vanuit de gedachte dat elke school andere behoeftes heeft. Scholen kunnen zelf het beste inschatten of hun rekenonderwijs beter wordt van een extra docent of van meer of andere materialen om mee te oefenen.

Naar de situatie van voor 2006, toen scholen achteraf hun kosten moesten declareren bij het ministerie, wil eigenlijk niemand terug. Dat zorgde voor veel papierwerk en soms ingewikkelde regels over wat er wel en niet door Den Haag betaald werd. Maar de lumpsum heeft ook een groot nadeel: voor het ministerie en de Tweede Kamer is moeilijk te controleren wat scholen precies met hun geld doen. Er waren vorig jaar 6.626 basisscholen in Nederland. Staatssecretaris Sander Dekker van onderwijs zei in 2014 dat hij hen niet allemaal wilde vragen ‘hun bonnetjes’ te overleggen.

Ook de 770 miljoen die nu wordt aangekondigd, zal naar alle waarschijnlijkheid worden toegevoegd aan de lumpsum. De bedoeling is dat werkgevers en vakbonden in de cao vastleggen waar dat geld precies naartoe gaat.

Zoals het er nu uitziet, zou dat geen problemen moeten opleveren. Alle partijen die over een cao moeten onderhandelen, demonstreerden gebroederlijk in het Zuiderpark voor dezelfde zaak. Leerkracht Thijs Roovers, een van de gezichten van actiegroep PO in Actie, zei eerder dat hij geen reden heeft aan te nemen dat de miljoenen zullen verdampen.

Alternatieven

Toch zoekt het ministerie van onderwijs naar alternatieven voor of aanvullingen op de manier waarop scholen nu hun geld krijgen. De Tweede Kamer vroeg daar vorig jaar om, bij monde van een VVD-motie.

Vakbond de Algemene Onderwijsbond bijvoorbeeld wil dat het ministerie weer verantwoordelijk wordt voor de personeelskosten in het onderwijs, de rest van het geld kan dan alsnog naar de schoolbestuurders. Dat alternatief is onderzocht, net als vier andere. Allemaal hebben die nadelen, schreef het ministerie vorig jaar aan de Kamer: ze beperken de keuzevrijheid van scholen of zorgen voor meer papierwerk.

Zo komt de discussie over de manier waarop het onderwijs wordt betaald voort uit een discussie die vaker opspeelt: die van vrijheid versus verantwoording. Over het algemeen wordt in Nederland de vrijheid van scholen, en daarmee die van ouders, gekoesterd. Maar die schuurt met de wens om in de gaten te houden of publiek geld goed wordt uitgegeven.

Lees ook: Stakende leraren: het kon er nog wel bij, tot het genoeg was

Deel dit artikel

De Algemene Onderwijsbond wil dat het ministerie ver­ant­woor­de­lijk wordt voor de per­so­neels­kos­ten