Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Expert: Turkije pakt strijders van IS onvoldoende aan

Home

Melvyn Ingleby

Journalist Dogu Eroglu doet sinds vier jaar onderzoek naar jihadistische strijders in Turkije. © Adrià Costa Rità

Terreurorganisatie IS verandert in een ondergrondse beweging, die mogelijk Turkije gebruikt als uitvalsbasis, zegt de AIVD. De IS-netwerken zijn springlevend, zegt expert Dogu Eroglu.

De strijd tegen Islamitische Staat is ‘allesbehalve’ voorbij. Dat concludeert de Nederlandse inlichtingendienst in het vorige week verschenen rapport ‘De erfenis van Syrië’. De AIVD benadrukt dat IS een nieuwe vorm aanneemt. Het kalifaat ligt weliswaar in duigen, maar ondergronds wordt gewerkt aan een wederopstanding.

Lees verder na de advertentie

Turkije kan daarbij gebruikt worden als een ‘strategische uitvalsbasis’, waarschuwt het rapport. Vanwege een ruim 800 kilometer lange grens met Syrië gebruikten duizenden jihadistische strijders Turkije jarenlang als springplank. Terugkeerders zouden hun netwerken in Turkije opnieuw kunnen aangrijpen om zich te herorganiseren.

Grensmuur

Volgens de Turkse journalist Dogu Eroglu zijn die netwerken springlevend. De dertigjarige Eroglu doet al sinds 2014 onderzoek naar jihadistische strijders en salafistische organisaties in Turkije. Hij is de auteur van het boek ‘Isis-netwerken: radicalisering, organisatie en logistiek in Turkije’, dat deze zomer in het Turks verscheen.

Veel Turkse IS-strijders wisten Turkije onopgemerkt weer binnen te komen

Dogu Eroglu

De meeste Turkse strijders die naar Syrië vertrokken, zijn afkomstig uit de Turkse salafistische gemeenschap. Eroglu schat hun ledental op ruim 20.000, waarvan tussen de 4000 en 6000 afreisden naar Syrië. Toegang tot de officiële regeringscijfers heeft hij niet.

De Turkse autoriteiten kwamen pas laat tegen deze groeperingen in actie, aldus Eroglu. “Tot aan de zomer van 2015 kon IS hier relatief gemakkelijk rekruteren en de grens oversteken. Daarna veranderde de regering haar aanpak. Er kwam een muur langs de grens en de Turkse politie begon de IS-netwerken op te doeken en terugkeerders te arresteren.”

Maar veel van hen keerden al vóór de bouw van de muur terug. “De Turkse strijders zagen als een van de eersten in dat de jihad een doodlopende weg was”, vertelt Eroglu. “Ik vermoed dat de helft van hen al voor 2016 is teruggekeerd. Sommigen zijn gearresteerd, maar veel anderen wisten Turkije onopgemerkt weer binnen te komen.”

Daar keren ze terug naar hun salafistische gemeenschappen. Volgens Eroglu gedragen deze zich vaak als aparte ministaatjes. “Veel salafisten erkennen de Turkse staat niet. Ze zien Erdogan als een nep-islamist en willen volgens hun eigen islamitische regels leven. Daarom ontduiken ze de leerplicht, betalen geen belastingen en weigeren militaire dienst.”

Hard optreden

Overigens zijn de meeste salafisten vreedzaam, benadrukt Eroglu. “Deze gemeenschappen zijn veel ouder dan IS. De strijders die zich aansloten bij IS zijn duidelijk in de minderheid. Maar het probleem is dat de terugkeerders zich gewoon weer mengen onder de rest van de gemeenschap. Als ze daar hun gang gaan, kan er een voedingsbodem ontstaan voor een reorganisatie van IS.”

Dat risico wordt volgens Eroglu onvoldoende aangepakt. “Het klopt dat de Turkse politie hard optreedt tegen IS. De daders van aanslagen hebben de zwaarst mogelijke gevangenisstraffen gekregen. Maar de tussenpersonen binnen salafistische netwerken krijgen vaak korte gevangenisstraffen of worden zelfs vrijgelaten. Datzelfde geldt voor veel Turkse salafisten die in Syrië gevochten hebben.”

Nederlandse IS-strijdster in Turkije berecht

Van de 135 Nederlandse IS-strijders die zich op dit moment nog in Syrië en Irak bevinden, probeert een deel nog altijd terug te keren. Zij doen dat bijvoorbeeld via Turkije. Als zij daar worden opgepakt, worden ze berecht door een Turkse rechtbank.
Het precieze aantal Nederlandse Syriëgangers dat zich momenteel in Turkije bevindt is onbekend, maar ligt waarschijnlijk onder de tien. Een van hen, Xaviera S. uit Apeldoorn, staat deze maand terecht in de Turkse stad Sanilurfa.

Lees ook: 

Kan Turkije het Syrische vluchtoord Afrin onder controle houden?

Het Syrische offensief in rebellenbolwerk Idlib zal volgens de VN een exodus van vluchtelingen op gang brengen. De noordelijke regio Afrin is een logische maar onstabiele bestemming.

Deel dit artikel

Veel Turkse IS-strijders wisten Turkije onopgemerkt weer binnen te komen

Dogu Eroglu