Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Even terug in de tijd in een boerderij die compleet naar het museum verhuisde. Inclusief de staafmixer en de krant.

Home

door HARO HIELKEMA

Het is alsof de bewoners van de woonboerderij aan de Boskade 11 in Hoogmade net de deur achter zich hebben dichtgetrokken voor een dagje uit. Een half glas wijn in de kamer, wat speelgoed van de kinderen op de grond, een boek. De krant ligt opengeslagen in de zithoek -Trouw, want die is favoriet bij Cees van Leeuwen. De slaapkamer van de oudste jongens is bezaaid met autootjes en blokken. De wastafels in de badkamer staan volgepakt met tubes tandpasta, er ligt nog een eend in bad. En op het bed van Cees en Perla ligt hun laatste boek, opengeslagen waar ze gebleven zijn: 'I.M.' van Connie Palmen voor hem, 'De gevangene' van Malika Oufkir voor haar.

Het is vreemd, maar dit is de woonsituatie uit 2002 en over twee of vijf of tien jaar zal die nóg zo zijn. De woonboerderij staat namelijk niet meer in Hoogmade, maar in het Openluchtmuseum in Arnhem. Als door een wervelwind uit Alice in Wonderland is de woning opgepakt en verplaatst, met de bijgebouwen en de inventaris. Alleen de Van Leeuwens zitten er niet meer in, en de familie Swarte-Bartels die in het zomerhuis woonde evenmin.

De verhuizing van de Zuid-Hollandse polderhoeve (de oudste fundamenten dateren uit 1600) is een bijzonder project voor Nederland en ver daarbuiten. Natuurlijk zijn er veel vaker panden verplaatst, openluchtmusea weten niet beter, maar Boskade 11 en 11a (de in 1974 tot zomerhuis omgebouwde stallen) moesten wijken voor de aanleg van de hsl. Een paar weken voor ze zouden worden afgebroken, kreeg de toenmalige minister van verkeer en waterstaat Tineke Netelenbos het verzoek om de panden aan het museum te schenken -en meegetroond op een mistige morgen naar Hoogmade door directeur Jan Vaessen van het Openluchtmuseum zei de bewindsvrouw: 'Dat moesten we maar doen' en fourneerde meteen drie miljoen euro.

Donderdag werd de boerderij heropend door de laatste bewoners en liepen de eerste hordes mensen door de badkamer van Perla, neusden in de werkkamer van Cees (advocaat en een aantal maanden ook nog staatssecretaris voor cultuur in het kabinet-Balkenende I namens de LPF) of zakten onderuit op de bank bij de Swartes. Ze hoorden de staafmixer malen in de keuken, de kinderen gillen en giechelen achter het douchegordijn of gingen bij Swarte even snel naar het toilet. Uit de geluidsboxen klonk muziek van Kayak, de band waar Cees ooit basgitaar speelde. Bijna alles is meeverhuisd of vervangen door een identiek exemplaar.

Het museum van volkscultuur was niet bewust op zoek naar Boskade 11-11a; het had een jaar of tien geleden een omslag gemaakt naar een beleid waarin geschiedenis niet langer 'iets van vroeger' is, maar een ontwikkeling tot op de dag van vandaag. ,,Nooit eerder is het heden immers zo snel geworden dan nu, en dat geldt zeker voor de dingen om ons heen. Wat ons nu door dagelijkse omgang vertrouwd is, is over tien jaar een voorwerp dat herinneringen oproept aan ons leven van vroeger'', zegt Vaessen. ,,Zulke voorwerpen worden letterlijk souvenir, aandenken aan onze eigen reis door de tijd.''

Het museum probeert met succes het stoffige imago van zich af te schudden en zoekt naar een nieuwe generatie bezoekers. Vaessen: ,,Wij richten ons op de cultuur van het alledaagse leven, op de manier waarop mensen gestalte hebben gegeven aan hun leven. We kijken dus vooral naar het gedrag van mensen in plaats van naar voorwerpen.'' Alleen al de laatste tien jaar is er heel veel veranderd en heeft ook de recente geschiedenis een plaats gekregen. Zo is er een Groene Kruisgebouw uit 1952 uit het Limburgse Wessem gekomen, een barak uit Lage Mierde waarin in 1951 Molukkers werden ondergebracht en Tilburgse arbeidershuisjes, die in 1890 door wevers bewoond werden maar in de loop der tijd studentenhuisjes werden, met Che Guevara aan de muur en biezen tegels op de vloer.

Het bericht dat de boerderij in Hoogmade tegen de vlakte moest en mogelijk zou kunnen verkassen naar Arnhem, kwam dan ook als een geschenk uit de hemel -zeker toen Netelenbos zo spontaan over de brug kwam. De boerderij is niet interessant als bouwtype, maar omdat ze in 1974 is omgebouwd tot woonboerderij: de laatste boer kon het vanwege bedrijfseconomische redenen niet meer bolwerken. Waar dit soort boerderijen elders wordt gesloopt of getransformeerd tot een onderkomen voor stadse lui, kon Boskade 11 behouden blijven en voor het publiek worden opengesteld. De boerderij is in grote stukken gezaagd en in stalen korsetten naar Arnhem vervoerd. Alle veranderingen en aanpassingen zijn gehandhaafd en details gespaard. Een muur die in Hoogmade scheef liep, staat ook in Arnhem uit het lood. Het viel de vaklui soms zwaar om zelfs bouwfouten uit het verleden nauwgezet te moeten reconstrueren.

Er is veel met de laatste bewoners en hun voorgangers gesproken en tot de dag van vandaag worden hun herinnering opgetekend. ,,Die potjes babyvoeding heb ik nooit gebruikt'', zei Perla van Leeuwen bij de opening. Ze zullen vast worden vervangen. Komend jaar wordt ook de tuin van mevrouw Swarte teruggebracht zoals die was toen ze het zomerhuis na 18 jaar moest verlaten. Daarna is het jaar 2002 aan de Boskade echt voor altijd stilgezet. ,,De echte tijd gaat verder. De magie van het museum is dat je af en toe terug kunt komen, terug naar je herinnering. Terug en dan weer verder, want morgen is er weer een dag.''

Deel dit artikel