Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Euthanasiesysteem laat ons in de steek

opinie

Ed Kenter

© anp xtra
Opinie

De euthanasie bij een vrouw met vergevorderde dementie roept veel vragen op, vindt huis- en euthanasiearts Ed Kenter. De Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (RTE) berispte de verpleeghuisarts onder andere omdat die de patiënte stiekem premedicatie had gegeven om de euthanasie soepel te laten verlopen. 

De commissie vond dit onzorgvuldig (Trouw, 26 januari). Waarom? Was het minder stiekem geweest als de arts had gezegd: "Mevrouw, u krijgt eerst een slaapmiddel en daarna beëindigen we uw leven?" Ook zonder stiekeme medicatie had deze patiënte de euthanasie niet wilsbekwaam kunnen ondergaan. Volgens de Wet toetsing levensbeëindiging kan een arts gevolg geven aan een verzoek in een wilsverklaring van een inmiddels wilsonbekwame patiënt die is opgesteld toen die nog wilsbekwaam was.

Lees verder na de advertentie

Maar zo'n verklaring wekt dikwijls verkeerde verwachtingen. Patiënten denken daarmee recht op euthanasie te hebben wanneer zij vinden eraan toe te zijn. Artsen worden onder zware druk gezet. Anderzijds heb ik als huisarts herhaaldelijk ervaren dat patiënten hun grens in een wilsverklaring vastlegden, maar deze voor zich uitschoven toen die grens werd bereikt. Zij kozen voor langer leven ondanks het eerder benoemde lijden.

De euthanasiewet is zo lek als een mandje. De zorg­vul­dig­heids­ei­sen zijn als elastiek en boterzacht

Wilsverklaring 

De wilsverklaring is de zwakste schakel in het euthanasiesysteem, ook bij deze casus. Wat is die waard? De vrouw wou nooit in een verpleeghuis worden opgenomen. Toch is het zover gekomen. Waarom ging de arts akkoord met de formulering 'recht op euthanasie' in haar wilsverklaring? Dat recht bestaat niet, evenmin als de plicht om het uit te voeren. En dan de vage formulering over het moment: "wanneer ik daar zelf de tijd voor rijp acht"? De patiënt beslist nooit alleen, ook de arts en familie spelen een rol.

Er zijn meer vragen: Hoe gaan we om met patiënten met dementie die ondraaglijk lijden zonder wilsverklaring? Wat doen we als patiënten zich niet ongelukkig tonen in het verpleeghuis, terwijl zij thuis nog opname omschreven als ondraaglijk en uitzichtloos? Wat als familieleden ongelukkig zijn over het ontluisterend gedrag van hun vroeger zo waardige vader en daaraan schatplichtig rechtvaardiging zoeken in de wilsverklaring?

Lek als een mandje

De euthanasiewet is zo lek als een mandje. De zorgvuldigheidseisen zijn als elastiek en boterzacht. Zo is 'ondraaglijk lijden' opgerekt tot gebrek aan kwaliteit van leven. Met de omschrijving 'wat patiënt als ondraaglijk ervaart' kan men alle kanten uit.

Bij de betrouwbaarheid van de beoordeling van ondraaglijk lijden van een patiënt met dementie zijn vraagtekens te plaatsen. Is vloeken en tieren een impliciet verzoek tot levensbeëindiging of deel van het ziektebeeld? De arts weet niet of dat een uiting is van behandelbare pijn of een akelig volle blaas, wat de patiënt niet meer kan verwoorden.

De vraag is of toetsing achteraf zinvol is, vooraf zijn de resultaten wellicht beter

Toetsing

Ook bij de toetsing kan men kanttekeningen plaatsen. De commissies toetsen achteraf. Ze krijgen gefilterde informatie van de behandelend arts en de Scen-arts, de euthanasieconsulent. Het bezoek van de Scen-arts, die de patiënt niet kent, is een momentopname. In zijn verslag zijn de problemen mogelijk uitvergroot en geframed. De vraag is of toetsing achteraf zinvol is, vooraf zijn de resultaten wellicht beter.

We moeten ons afvragen in hoeverre bij de discussie over levensbeëindiging sprake is van het Thomas-theorema: Wij nemen elkaars opvattingen als werkelijkheid aan en die ideeën krijgen dan werkelijke gevolgen. Bijvoorbeeld, het verpleeghuis is de hel op aarde, dus euthanasie bij patiënten met dementie is begrijpelijk. Laten we de zin van de wilsverklaring en de definitie van ondraaglijk lijden nog eens tegen het licht houden.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De euthanasiewet is zo lek als een mandje. De zorg­vul­dig­heids­ei­sen zijn als elastiek en boterzacht

De vraag is of toetsing achteraf zinvol is, vooraf zijn de resultaten wellicht beter