Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europese politici hebben de crisis alleen verergerd

Home

Piet Keizer en universitair hoofddocent economische methodologie Universiteit Utrecht

De huizenprijzen blijven dalen. © ANP XTRA
Opinie

Bestrijd de onzekerheid in de wereldeconomie door hervormen én investeren. Nederland moet hierin het voortouw nemen.

Sinds 2008 bevindt de wereldeconomie zich in een zeer onzekere situatie. De oorzaak zit hem niet in productie of consumptie, maar in te weinig geld in kas en een laag eigen vermogen van voornamelijk westerse banken. Helaas heeft Europa niet adequaat gehandeld. Gelukkig reageerde China met stimuleringsmaatregelen, en bleven de Indiase en Braziliaanse economie doorgroeien. Hierdoor duurde de mondiale depressie maar kort. Maar door het gebrek aan een realistische Europese visie loopt de wereldeconomie opnieuw gevaar.

Een depressie is een situatie waarin consumenten en investeerders pessimistisch zijn over de economische ontwikkeling. Kleine schommelingen in het niveau van productie kunnen relatief gemakkelijk worden tegengegaan. Maar als een crisis te ver is voortgeschreden, hebben consumenten en investeerders niet meer het vertrouwen dat een rente- of belastingverlaging voldoende stimuleert. De enige optie die dan nog overblijft, is een verhoging van de overheidsinvesteringen. Gefinancierd door geldschepping in plaats van door leningen op de kapitaalmarkt.

Een belemmering bij het oplossen van de crisis is de irrationaliteit van de grote banken en beleggingsfondsen in Europa en de Verenigde Staten, waaronder ook de ECB en het IMF. Elk land wordt gescheiden beoordeeld, ervan uitgaand dat de omgeving evenwichtig doorgroeit. Enerzijds wordt er gekeken naar de omvang van begrotingstekorten en de staatsschuldquote - hoe lager hoe beter. Anderzijds worden van de diverse overheden bezuinigingen op hun uitgaven verwacht. Dit is een goed advies voor een kleine en open economie, maar desastreus als het van grote economieën wordt geëist. De Europese economieën zijn onderling sterk verbonden en als ze allemaal gaan bezuinigen, is het geen wonder dat de economie van de eurozone als geheel krimpt.

Europese politici hebben niet adequaat gereageerd op de groeiende economische problemen. Naast de bankencrisis is er - volkomen onnodig - een schuldencrisis en een eurocrisis ontstaan. Twee maatregelen zijn nodig om deze op te lossen. Politici van de verschillende landen moeten een aantal hervormingen doorvoeren: efficiëntere arbeidsmarktinstituties bijvoorbeeld, en houdbare pensioenstelsels. Ten tweede moet het pessimisme worden doorbroken met een geloofwaardig plan voor overheidsinvesteringen, vooral in de sfeer van onderwijs, energie en (digitale) infrastructuur. Zuid-Europa zal van Noord-Europa moeten leren om via overleginstituties sociale conflicten op te lossen. Het aantal ambtenaren moet sterk worden gereduceerd.

De Nederlandse economie is klein en open. Ons land heeft weinig ruimte voor een eigen en actief beleid. De belangrijkste taak van de Nederlandse beleidsambtenaren is het verdedigen van het beleid op het Europese niveau. Tot op heden doen de Nederlanders dat totaal niet; zelfs het omgekeerde.

Vrijdag maakte de Europese Commissie de nieuwste cijfers over Nederland bekend, en voegde daar een waarschuwing aan toe: "Maatregelen van de regering om zich van de schuldenlast te ontdoen treffen vooral de huishoudens. Met name de aangekondigde kortingen op de pensioenen, de dalende huizenprijzen en de verwachting dat nog meer bezuinigingen zullen volgen zijn hiervoor verantwoordelijk." Dit heeft tot een verdere daling van het consumentenvertrouwen geleid - nu inmiddels op het laagste punt sinds 2003.

Finland, Duitsland en Nederland zouden het voortouw moeten nemen om het Europese beleid van hervormen en investeren vorm te geven. Verdere bezuinigingen zouden de crisis alleen maar verergeren.

Deel dit artikel