Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europa weigert jihadstrijders terug te nemen, ondanks druk van Trump

Home

Wendelmoet Boersema

Strijders van de SDF-militie pauzeren tijdens de aanval op Baghouz, het laatste bastion van terreurgroep Islamitische Staat. © AFP

Europese landen zijn niet van plan Syriëgangers uit Koerdische kampen op te halen en te berechten, zoals de VS willen.

Europese landen weigeren toe te geven aan de druk van de Verenigde Staten om hun jihadisten terug te halen uit Koerdische gevangenissen en opvangkampen. Ook Nederland is niet van plan IS-strijders op te nemen, liet minister Blok vanuit Brussel weten.

Lees verder na de advertentie

Blok was maandag in Brussel voor een vergadering met zijn collega-ministers van buitenlandse zaken. Het lot van de naar schatting 800 gevangen IS-strijders stond niet officieel op de agenda, maar het dreigement van de Amerikaanse president Donald Trump dwong de lidstaten tot een reactie. Hij zei dit weekend dat Europa zijn jihadisten terug moet nemen om ze te berechten, nu de Amerikaanse troepen zich terugtrekken uit Syrië.

De gevangenissen en opvangkampen vallen onder de Koerdische SDF die in Noordoost-Syrië de dienst uitmaken. De Koerden kunnen niet zonder de Amerikaanse steun bij de bewaking, maar zullen ook niet meteen de poorten opengooien. Gevangenen kunnen ‘mogelijk wel ontsnappen’ wanneer de Koerden handen te kort komen, aldus de Koerdische vertegenwoordiger voor buitenlandse relaties Abdulkarim Omar maandag. Tegelijkertijd melden zich volgens hem iedere dag vrijwillig tientallen IS-strijders en hun familieleden bij de kampen, nu het kalifaat op instorten staat. De Koerden probeerden maandag ook de VS en bondgenoten te bewegen toch troepen achter te laten voor steun.

In de kampen en gevangenissen zitten ongeveer 40 Nederlandse mannen en vrouwen vast. Naar schatting 135 Nederlandse uitreizigers verblijven in het conflictgebied.

We voelen er niets voor willens en wetens deze tikkende tijdbommen
in huis te halen

VVD-Kamerlid Antoinette Laan

Nationaliteit afnemen

Het kabinet heeft nooit staan popelen deze mensen terug te halen, tenzij ze zich zelf melden op een Nederlands consulaat in Irak of Turkije. “We voelen er niets voor willens en wetens deze tikkende tijdbommen in huis te halen”, zegt VVD-Kamerlid Antoinette Laan. “Natuurlijk is er een risico dat deze mensen straks uit zichzelf terugkeren naar Nederland, maar dat bestaat nu ook al. Daarvoor hebben we goed functionerende veiligheidsdiensten”. Volgens Laan zouden de meesten vanwege hun terroristische activiteiten ook hun Nederlandse nationaliteit moeten kwijtraken. Die mogelijkheid riep het kabinet in 2017 in het leven, sindsdien is het slechts mondjesmaat gebeurd.

De harde opstelling van de VVD wordt niet door alle coalitiegenoten gedeeld. Alle partijen zien weliswaar de risico’s die terugkeerders vormen voor de samenleving, maar met name D66 wil er alles aan doen om te voorkomen dat deze mensen gaan zwerven door Europa. Berechting is dan de enige reële optie; volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma is het niet mogelijk alle jihadisten hun paspoort te ontnemen. “Hoe ze berecht worden is mij om het even, als ze maar niet op vrije voeten komen.” Volgens minister Blok is berechting in Irak geen optie omdat daar de doodstraf nog bestaat. CDA-leider Sybrand Buma schoof de schuld voor de ‘ontstane chaos in Syrië’ maandag op het bordje van de Amerikanen. Het CDA wil wel vervolgen, maar dan liefst voor genocide, waar levenslang op staat.

Nederland spartelt al te lang tegen en laat andere landen de problemen opvangen

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg

Eerlijk proces

Juristen en mensenrechtenorganisaties hebben kritiek op de harde opstelling. Nederland moet lef tonen en deze mensen terughalen, bepleitte hoogleraar internationaal recht Geert Jan Knoops maandag. Nederland was partij in het conflict – F-16’s vochten mee in Syrië – en moet daarom volgens de Geneefse Conventies de vijand een eerlijk proces geven, aldus Knoops. Van die processen zijn al tientallen in gang gezet, maar vaak is de verdachte er zelf niet bij. Onlangs droegen rechters de overheid op zich hiervoor meer in te spannen, aangezien aanwezigheid bij je eigen rechtszaak een fundamenteel recht is. Oppositiepartij GroenLinks vindt dat “het kabinet zich niet mag omdraaien, nu het lastig wordt”, aldus Kamerlid Kathalijne Buitenweg. “Nederland spartelt al te lang tegen en laat andere landen de problemen opvangen.”

Eerder zorgde de kwestie van de terugkeer van de jihadkinderen en hun moeders voor wrijving binnen de coalitie. Nederland wilde hen niet ophalen, maar minister Grapperhaus van Justitie laat nu toch de opties onderzoeken.

Minister Blok (of zijn vervanger minister Kaag) zal dinsdag in de Tweede Kamer vragen krijgen van D66 en de oppositie over het Nederlandse standpunt. 

Lees ook:

Het Syriëgangers-dreigement van Trump valt slecht in Den Haag

Nederland moet met andere Europese landen in gesprek gaan met de VS over de Syriëgangers, zeggen CDA en GroenLinks. Andere partijen noemen Trumps dreigement ongepast: ‘Deze dreigementen passen niet in zo’n bondgenootschappelijke samenwerking’.

Kinderombudsman: wachten is onacceptabel, haal kinderen terug uit Syrië

De overheid moet alles op alles zetten om kinderen van Nederlandse uitreizigers in Syrië op te halen, vindt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. 

Deel dit artikel

We voelen er niets voor willens en wetens deze tikkende tijdbommen
in huis te halen

VVD-Kamerlid Antoinette Laan

Nederland spartelt al te lang tegen en laat andere landen de problemen opvangen

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg