Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

EU kan verschil maken in conflict M-Oosten

Home

Thijs Berman en Tineke Bennema

Israël wil graag uitbreiding van het associatieverdrag met de EU. Een kans om eisen te stellen. Honderden Palestijnse doden, meer dan duizend gewonden, raketbeschietingen over en weer. Maar als straks de rook is opgetrokken boven een volledig ontwrichte Gazastrook, zullen Israëliërs en Palestijnen toch weer om de tafel moeten.

De Europese Unie heeft opgeroepen tot terughoudendheid, maar kan een grotere rol spelen op weg naar vrede. Een uitgelezen kans biedt de versterking van het Associatieverdrag met de EU die Israël zo zeer nastreeft.

De winnaars van het huidige geweld in het Midden-Oosten zijn zoals gebruikelijk de radicalen aan beide zijden. Aan de Israëlische kant leidt het buitenproportionele geweld tot stemmenwinst aan de rechterzijde bij de aanstaande parlementsverkiezingen van februari. Bij de Palestijnen zullen nu meer jongeren zich aansluiten bij islamitische verzetsbewegingen.

Wie nu vraagt om hervatting van het vredesproces is een roepende in de woestijn. En toch is dat de enige weg, waarop juist externe partijen moeten aandringen. De EU heeft eerder al laten zien meer betrokken te willen zijn bij het zoeken naar oplossingen voor het Midden-Oosten. De Franse president en EU-Raadsvoorzitter Sarkozy verklaarde vorige week al een voorstander te zijn van meer actieve bemoeienis.

Vlak voor de huidige golf van geweld besloot het Europese Parlement om uitbreiding van het vriendschappelijke associatieverdrag met Israël voorlopig uit te stellen. Eerst diende Israël het internationaal recht en vooral de mensenrechten in de bezette Palestijnse gebieden te respecteren. Maar de Raad van Europese ministers van buitenlandse zaken besliste later ineens anders. Die is voor herziening en uitbreiding van het verdrag, wat leidde tot woedende reacties in het Midden-Oosten.

Vooral de Egyptenaren en de Palestijnen wezen erop dat in de door Israël bezette gebieden de bouw van nederzettingen op volle toeren draait; dat er nog steeds 11.000 Palestijnen gevangen zitten, meestal zonder enige vorm van rechtmatig proces en dat de twee jaar durende blokkade en belegering van de Gazastrook heeft geleid tot een humanitaire ramp. De VN-rapporteur mocht de door Israël bezette gebieden niet in, net zo min als journalisten. Voor veel Europarlementariërs was het daarom onbegrijpelijk dat de Europese Raad juist nu zonder voorwaarden vooraf versterking van de banden met Israël zocht.

In de oplopende spanningen tussen Hamas en Israël bood een staakt het vuren enkele maanden soelaas, maar door de voortdurende belegering en totale afsluiting was er voor de Gazanen nog steeds geen werk, geen toekomstperspectief en geen mogelijkheid tot ontsnapping. Met een volledig ingestorte economie, waarbij de meerderheid van de bevolking afhankelijk is geworden van voedseluitdelingen van de VN, lijkt voor veel jongeren radicalisering de enige manier om de misère te overleven. Hamas hervatte de raketbeschietingen op Israëlisch grondgebied en terroriseert de bevolking daar. Tegelijkertijd maakte het met deze actie de hele bevolking van Gaza tot gijzelaar.

Wil er een einde komen aan deze crisis, dan zullen de raketten en de beschietingen moeten stoppen, net zoals de belegering van de Gazastrook. Er is in de moderne geschiedenis geen stad of land te bedenken dat zo lang op middeleeuwse wijze belegerd wordt als Gaza, dat nu ook nog in de vuurlinie terecht is gekomen. Een collectieve straf aan een hele bevolking vanwege de raketten van een kleine fanatieke groep. Israël voert daarmee een anti-Israëlische politiek. De bombarderende F-16’s brengen op korte termijn misschien een schijn van veiligheid. Op langere termijn kan er uit dit geweld geen vrede voortkomen.

Uitbreiding van het associatieverdrag voorziet in meer samenwerking tussen de EU en Israël op het gebied van economie, defensie, binnenlandse en buitenlandse onderwerpen. Er komen frequente vergaderingen op het hoogste niveau waar gevoelige zaken worden aangesneden als het vredesproces, de dreiging die uitgaat van Iran, contraterrorisme en georganiseerde misdaad. En Israël neemt deel aan diverse Europese wetenschappelijke en economische programma’s.

Onderhandelen met Israël over uitbreiding van het verdrag biedt mogelijkheden het land onder druk te zetten om het internationaal recht te respecteren. De kansen daarop lijken vooralsnog klein. Al tijdens de eerste gesprekken in Brussel begin deze maand met de Israëlische premier Tzipi Livni, bleek dat de EU nog niet werkelijk van plan is Israël het vuur na aan de schenen te leggen. Heikele punten werden van de tafel geveegd, zoals een concreet actieplan voor het Israëlisch-Palestijnse vredesproces. De EU had in de oorspronkelijke opzet de ondertekening van zo’n plan als voorwaarde gesteld voor uitbreiding van het associatieverdrag.

De Europese Unie heeft hier een uitgelezen kans om eisen te stellen en indringend met Israël te spreken, dat hier de vragende partij is. Er is in het Palestijns-Israëlisch conflict een andere weg denkbaar dan die van bloed en uitzichtloosheid, cynisme en radicalisering. Laat dat de Europese boodschap zijn aan de regio.

Deel dit artikel