Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Etgar Keret: 'Bang dat zoon in het leger moreel verknipt raakt'

Home

Sander Becker

'Ik vind het afschuwelijk dat ultra-orthodoxen nu ook in dienst moeten. Zulke mensen trainen in het gebruik van wapens is bloedlink.' © Patrick Post
Interview

In zijn nieuwste verhalenbundel 'Zeven vette jaren' schrijft de Israëlische auteur Etgar Keret voor het eerst openlijk over zijn gezin. Hij schetst hoe hijzelf, zijn vrouw en zijn 8-jarige zoontje in het dagelijks leven lijden onder het conflict met de Palestijnen en onder de Israëlische oorlogen. Eén verhaal gaat over de vraag of het zoontje later gehoor moet geven aan de militaire dienstplicht. Trouw nam dit dilemma als uitgangspunt voor een gesprek over de rol van het leger in de Israëlische samenleving.

In één verhaal krijgt u ruzie met uw vrouw over de vraag of uw zoontje, dan drie jaar oud, later in militaire dienst moet gaan. Uw vrouw is mordicus tegen. Waarom?
"Mijn vrouw is bang. Veel Israëlische soldaten zijn in de loop der jaren gedood of gewond geraakt. Velen zijn ook getraumatiseerd, vaak zonder dat ze het zelf beseffen. Ze functioneren schijnbaar normaal, maar als je ooit hebt gezien hoe het hoofd van je kameraad door een bom werd weggeblazen, verandert er toch iets in je. Mijn vrouw is ook bang dat onze zoon in het leger moreel verknipt raakt, bijvoorbeeld doordat hij oudere mensen urenlang moet laten wachten bij een checkpoint, of doordat hij zwangere vrouwen op weg naar het ziekenhuis moet tegenhouden. We voeden een potentiële oorlogsmisdadiger op."

Vindt u zelf wel dat uw zoon soldaat moet worden?
"Ik deel de angsten van mijn vrouw. Maar in Israël is het leger een existentiële noodzaak. Zelfs als je links bent, zoals ik, moet je erkennen dat Israël niet zou bestaan zonder leger. Het is geen luxe, anders dan het Zwitserse leger. Je kunt de dienstplicht ook niet alleen aan andermans kinderen overlaten. Toch twijfel ik sterk, al vanaf het moment dat onze zoon werd geboren. Het liefst zou ik willen dat hij straks dient onder een premier die echt naar vrede streeft. Maar dat zit er voorlopig niet in. Ik wil mijn zoon in elk geval nergens toe dwingen. Van mij mag hij het zelf beslissen."

Uw zus, uw broer en uzelf hebben in het leger alle drie een trauma opgelopen. Hoe ging dat?
"Mijn zus was een bloedmooi meisje. Ze wilde psycholoog worden. In dienst werd ze aangesteld als schietinstructeur. Ze leidde soldaten op en werd smoorverliefd op een officier. Ze verloofden zich. In 2006, tijdens de oorlog met Libanon, kwam haar verloofde om het leven, net als de helft van de soldaten die mijn zus had opgeleid. Ze raakte toen existentieel zo ernstig in de knoop dat ze ultra-orthodox werd.

"Mijn broer was uitgesproken rechts toen hij het leger inging. Tijdens de Libanon-oorlog schoot hij een Syrisch vliegtuig uit de lucht. De piloot kwam om. Mijn broer voelde zich erg schuldig. Van de weeromstuit veranderde hij in een links-radicale antizionist.

"Ikzelf zou aanvankelijk ingenieur worden. Maar in het leger schoot mijn beste vriend zichzelf dood. Toen ik hem vond, was hij stervende. Kort daarna schreef ik mijn eerste verhaal en werd ik schrijver."

Lees verder na de advertentie
Ik zou eerst ingenieur worden. Maar in het leger schoot mijn beste vriend zichzelf dood. Toen ik hem vond, was hij stervende. Kort daarna schreef ik mijn eerste verhaal en werd ik schrijver

U dankt uw schrijverschap dus in zekere zin aan het leger. Maar had u de militaire dienst achteraf toch niet liever willen weigeren?
"Nee. Ik was weliswaar een waardeloze soldaat, maar het was goed dat er zo iemand als ik rondliep. Als iedereen die net zo links-liberaal en humanistisch is als ik, wegbleef uit het leger, zou ons land in grote moeilijkheden raken. De aard van het Israëlische leger zou dan veranderen. Er zouden alleen nog rechtse, messiaans-zionistische kolonisten in zitten. Dan zou het pas echt uit de hand lopen."

Kun je in Israël eigenlijk onder de dienstplicht uitkomen?
"Mannen moeten bij ons drie jaar het leger in, vrouwen twee, en kolonisten anderhalf. We kennen geen vervangende dienstplicht. Er zijn maar drie manieren om onder de dienstplicht uit te komen: een half jaar de gevangenis in, jezelf geestelijk ziek laten verklaren, of naar het buitenland vluchten. In al die gevallen zul je gevolgen ondervinden. Sta je geregistreerd als 'geestelijk ziek', dan krijg je bijvoorbeeld moeilijk een rijbewijs of een baan. Wie dienst weigert, raakt bovendien sociaal geïsoleerd. Mensen zien je als verrader of als slappeling. Ze vragen steeds waarom je niet in dienst bent gegaan. Daarom zijn er maar weinig Israëliërs die weigeren, hooguit een paar procent."

Ultra-orthodoxe Joden kregen tot dusver vrijstelling, zodat ze de Talmoed konden bestuderen. Binnenkort moeten ook zij in dienst. Juicht u dat toe?
"Ik vind het afschuwelijk, zowel voor de ultra-orthodoxen als voor de rest van de maatschappij. Ultra-orthodoxen zijn in diepste wezen anti-democratische mensen die in een theocratie willen wonen. Zulke mensen gaan wij nu trainen in het gebruik van vuurwapens en granaten? Bloedlink. De wens om ultra-orthodoxen het leger in te dwingen, komt voort uit rancune van seculieren. Die wilden niet langer als enigen voor de dienstplicht opdraaien. Maar voer dan liever een vervangende dienstplicht in, toegankelijk voor iedereen. Daar zou ik erg vóór zijn."

Wil uw zoon zelf in het leger?
"Geen idee. Vorig jaar, na een reeks raketaanvallen, wilde mijn zoon emigreren naar een land zonder oorlog. 'Het is oneerlijk dat kinderen lijden onder de oorlog', zei hij, 'want ze zijn 'm niet zelf begonnen'. Ik legde toen uit dat we een band hebben met ons land en met de taal, en dat we willen blijven om de situatie te veranderen. Maar hij liet zich niet overtuigen. Hij was heel kwaad op de Palestijnen. 'Ik hoop dat ze allemaal doodgaan', zei hij.

"Mijn vrouw en ik wilden hem toen wat meer begrip voor de Palestijnen bijbrengen. Daarom bouwden we in de huiskamer een checkpoint. Dat leek mijn zoon eerst niet zo erg. Maar telkens als hij naar de wc ofzo wilde, moest hij langs ons. Dan stelden wij vragen. Hoe heet je? Waarom moet je erlangs? Na een uur zei hij: 'Ok, ik snap hoe erg het is. Laten we ermee stoppen'."

Dus wat gaat uw zoon doen als hij achttien wordt?
"Als we tegen die tijd nog een land hebben, moet hij zelf de afweging maken, wetende dat je in dit geval eigenlijk geen goede keus kunt maken. Hij is nogal rebels, dus ik verwacht dat hij niet in het leger gaat. Maar wat hij ook kiest, ik sta achter hem."

Na fictieve verhalen nu autobiografische bundel
Etgar Keret (46) geldt als een van de belangrijkste hedendaagse Israëlische schrijvers. Hij maakte naam met fictieve verhalen, maar komt nu met een bundel autobiografische verhalen die 'zo goed als waargebeurd' zijn: 'Zeven vette jaren' (Uitgeverij Podium). Keret doceert letterkunde aan de Ben Goerion- en de Tel Aviv-universiteit.

Er zijn maar drie manieren om onder de dienstplicht uit te komen: een half jaar de gevangenis in, jezelf geestelijk ziek laten verklaren, of naar het buitenland vluchten



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Ik zou eerst ingenieur worden. Maar in het leger schoot mijn beste vriend zichzelf dood. Toen ik hem vond, was hij stervende. Kort daarna schreef ik mijn eerste verhaal en werd ik schrijver

Er zijn maar drie manieren om onder de dienstplicht uit te komen: een half jaar de gevangenis in, jezelf geestelijk ziek laten verklaren, of naar het buitenland vluchten