Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Er is niets mis met het werkwoord gruwelen

Home

Peter-Arno Coppen

Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale. © anp
Taal

Een lezer rapporteert iets wat hem een gruwel is: 'Het valt me in toenemende mate op dat het zelfstandig naamwoord gruwelen de functie van werkwoord krijgt aangemeten. Daar waar het werkwoord gruwen bedoeld wordt. Steeds vaker lees ik dat iemand gruwelt van iets, waar uiteraard moet staan dat men van iets gruwt.' 

Helaas (of gelukkig) heeft deze lezer ongelijk: er is niets mis met het werkwoord 'gruwelen.' Gruwelen (of grouwelen) en gruwen (of grouwen) bestaan al heel lang in het Nederlands. Voor de middeleeuwen in onpersoonlijk gebruik ('het gruwelt mij'), maar daarna ook persoonlijk ('ik gruwel ervan').

Lees verder na de advertentie

Wat is het verschil tussen 'gruwen' en 'gruwelen'? De geoefende etymoloog zal hier onmiddellijk een zogeheten 'frequentatief' in veronderstellen: er zijn meer werkwoorden waar -er- of -el- is ingevoegd om herhaling uit te drukken: 'stuiteren' is 'herhaaldelijk stuiten,' 'hinkelen' is 'herhaaldelijk hinken,' en 'gruwelen' is dus 'herhaaldelijk gruwen.' Dat wordt aannemelijker als je opzoekt dat 'gruwen' oorspronkelijk onder andere 'beven' betekende. Van 'beven' is ook al het frequentatief 'bibberen' afgeleid.

Toch heeft de lezer ergens wel een punt, want de naslagwerken achten het ook mogelijk dat 'gruwelen' geen frequentatief is, maar een afleiding van het zelfstandig naamwoord 'gruwel,' dat met het achtervoegsel '-el' van 'gruwen' is afgeleid, net als 'bundel' van 'binden' en 'druppel' van 'druppen.'

Misschien is het werkwoord 'gruwelen' dus inderdaad van het zelfstandig naamwoord 'gruwelen' afgeleid. Dat moet dan wel al ergens voor de middeleeuwen gebeurd zijn.

In de taalrubriek worden grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hier alles terug.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel