Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Enthousiasme is er wel, maar tegenwind ook

Home

WILMA VAN METEREN

Iedereen is voor de eigen initiatieven van bewoners, behalve de financiers.

Er is een nieuwe, stimulerende woningwet, er zijn in het hele land enthousiaste bewoners met creativiteit en uithoudingsvermogen die aan de willen slag om hun droom realiseren, en dat past ook helemaal in de doe-het-zelf-samenleving. En toch komt de wooncooperatie niet of heel moeizaam van de grond.

De nieuwe loot op de woningmarkt dreigt een pover takje te blijven, constateren onderzoekers van kennisinstituut Platform31 in twee analyses die ze vandaag publiceren. In 'De wooncoöperatie, dat zijn wij' nemen ze een achttal wooninitiatieven onder de loep. 'Tussen wet en praktijk' brengt de knelpunten in kaart. "Als de lange weg niet wat korter wordt en de hindernissen niet lager, dan blijft deze alternatieve woonvorm een niche, voorbehouden aan een elite", menen de onderzoekers.

Dat is des te pijnlijker nu er wettelijk en politiek juist ruimte is gekomen voor deze burgerinitiatieven. Ze kunnen de woningmarkt daadwerkelijk vernieuwen, bewoners echte zeggenschap geven en mensen met lage en middeninkomens een alternatief bieden.

Pioniers van de Rotterdamse wooncoöperatie De Teil hebben samen met hoogleraren en toenmalig PvdA-senator Adri Duijvestein gestreden voor het eigenzinnige concept - niet te verwarren met de gevestigde woningcorporaties - waarbij bewoners het heft in handen nemen. Kosten zoals huur en onderhoud kunnen daardoor laag blijven. Aantrekkelijk dus voor minder gefortuneerden.

Maar juist het geld blijkt in de praktijk het grootste obstakel voor een coöperatie. Neem het initiatief van een groep bewoners in het Haagse Zeeheldenkwartier, die 65 woningen van de sloop willen redden (zie kader) door die zelf op te knappen. De lening van 3,5 miljoen euro, nodig voor de aankoop en renovatie van de huizen, blijkt een 'reuzenbarrière'. Banken staan bepaald niet te springen om het project te financieren, ervaren de Hagenaars.

Dat geldt voor alle wooncoöperaties in wording, zien de onderzoekers. "Nederlandse geldschieters zijn onbekend met deze constructie en zien te grote financiële risico's." De markt werkt volgens hen sowieso niet mee. Bewonersgroepen op zoek naar bouwgrond stuiten op gemeenten die moeten kiezen tussen harde euro's van beleggers en ontwikkelaars en het maatschappelijk rendement van een burgerinitiatief.

Een bijkomend probleem is dat initiatiefnemers vaak de kennis en kunde ontberen om hun plannen als een goede 'businesscase' over het voetlicht te brengen. Ze hebben zakelijke hulp nodig. Maar de steun van gemeenten en woningcorporaties (bij aankoop van sociale woningen) verschilt enorm. "Die steun hangt af van de politieke stellingname van wethouders en corporatiedirecteuren en de interesse van ambtenaren", aldus de analyse.

Platform31 pleit daarom voor meer ondersteuning van bewoners via een kennisbank en een fonds om professionals in te huren. Ook zouden coöperaties net als woningcorporaties een beroep moeten kunnen doen op goedkope leningen met garantie van de overheid. En, suggereert het kennisinstituut, minister Blok (wonen) kan financiële partijen, ook uit het buitenland, bij elkaar roepen en uitdagen om geld te steken in deze burgerinitiatieven. Ze moeten af van hun koudwatervrees.

Lees verder na de advertentie

Behoud van straatje

In het Haagse Zeeheldenkwartier begon het met een gemeenschappelijke bloemen- en moestuin, daarna kwam de wooncoöperatie. Aanleiding was het plan van corporatie Haag Wonen om in de Roggeveenstraat een rij oude, goedkopere huizen en de binnentuin te slopen.

Dat plan viel niet in goede aarde. Bewoners hadden een ander, beter idee: de 65 huizen kopen en zelf opknappen.

Hun drijfveer is het behoud van hun straatje zoals dat nu is: een gemeenschap waaraan iedereen iets bijdraagt. "Ons plan draagt bij aan leefbaarheid. De Roggeveenstraat kan een tegenkracht zijn in een wijk waarin andere delen dreigen af te glijden", zegt een van de initiatiefnemers, Sanne Oomens. Ze houden graag in de hand wie er komt wonen. Op de sloopplek wilde Haag Wonen nieuwbouw voor 24 grote gezinnen. De komst van zoveel families - Turks en Marokkaans, verwachtten ze -, zou het buurtje niet kunnen dragen.

Het prijskaartje van het project was even slikken, want de huren die nu tussen de 180 en 350 euro liggen, gaan na renovatie omhoog naar gemiddeld 434 euro.

Voorwaarde is dat minister Blok (Wonen) Haag Wonen het fiat geeft de huizen tegen een vriendenprijs aan de coöperatie te verkopen en dat de benodigde lening van 3,5 miljoen euro voor aankoop en renovatie er komt.

Hofje voor 'oude knarren'

Het project heeft een beeldende geuzennaam: de Knarrenhof. In de wijk Aa-landen in Zwolle komen, op een braakliggend terrein waar ooit een zwembad was, drie hofjes met elk een eigen levensstijl (met of zonder huisdieren) en in totaal 47 woningen voor ouderen die voor elkaar willen zorgen.

Dit is de enige van veertien wooncoöperaties in een koplopersprogramma die nu de eindfase heeft bereikt. De bouw begint najaar 2016.

Projectontwikkelaar Peter Prak stond aan de basis. Eind 2010 ontving hij een e-mail van een bewoonster van het Zwolse Stadshagen, waar hij aan het werk was.

'Ik mis hier geschikte woningen voor ouderen met weinig geld, een woonvorm à la het oude hofje.' Afzender Liedeke Reitsma, een oud-verpleegkundige, inmiddels 62 jaar.

Ze heeft gelijk, dacht Prak.

Met gelijkgestemde Zwollenaren hielden ze huiskamerbijeenkomsten en richtten ze een vereniging op.

Instanties werken tegen en laten ouderen in de steek, vindt Reitsma. "Er is veel vraag naar ouderenwoningen, nu gaan we het gewoon zelf doen."

Het idee werkt aanstekelijk. In elf andere steden, waaronder Groningen en Amersfoort, worden inmiddels soortgelijke plannen gesmeed.

Deel dit artikel