Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Engel des verderfs

home

Sylvain Ephimenco

Vanzelfsprekend mag het predicaat 'gek' niet achter de naam Anders Breivik worden geplakt. De Noorse massamoordenaar is een extremist van het zuiverste soort in woorden, overtuiging, logica en uiteindelijk daden. Zoals andere extremisten als Volkert van der G. of Mohammed B. die men destijds ook ten onrechte als 'geestelijk gestoord' probeerde te etiketteren.


Alleen is Breivik veel erger. Hij voerde zeker 68 keer een individuele executie uit op het eiland Utoya. Op volstrekt onschuldige adolescenten die op de drempel stonden van een lang levenstraject.

Niet iedere gewelddadige extremist is hiertoe in staat. Als je de som aan levensjaren beschouwt die Breivik op 22 juli heeft afgenomen, gaat het je duizelen. Hij bereikt hiermee een staat van ontmenselijking die, althans voor de overgrote meerderheid van ons, onbegrijpelijk zal blijven.

Naast het menselijke facet van deze afschuwelijke misdaad duikt natuurlijk het politieke op. Breivik afficheerde zich met zijn schrijfsels als een extreem-rechtse ideoloog. Hij stelde zich op als de straffende en tegelijk waarschuwende hand van een afschrikwekkende God.

Een engel des verderfs die zich, naast rechts-extremistische ideeën, met gangbare denkbeelden voedde als anti-multiculturalisme, kritiek op de islam of op massa-immigratie. (Opvallend is overigens dat hij geen uitheems doel uitkoos voor zijn slachting, zoals immigranten of moslims, zodat zijn daad niet primair als racistisch kan worden gekenmerkt.)

Dit stelt sommige geharde tegenstanders van deze denkbeelden in staat om, leunend op hun particuliere ressentiment, nu schaamteloos een rekening te vereffenen. Iedere vorm van debat over deze thema's is in hun ogen de bron waaraan toekomstige Breiviks zich zouden kunnen laven. De boodschap is helder: zwijg om erger te voorkomen.

Ik las gisteren op de NRC-site een artikel getiteld 'Wie de islam verantwoordelijk houdt voor terrorisme, ziet Breivik voortaan in de spiegel'. En: 'Breivik kent zijn klassiekers. Dezelfde filosofieën waarmee rechtse politici hun programma's in elkaar knutselen'.

Over het eerste: wie niet Breivik in de spiegel wil zien van het politiek-religieuze geweld, is blind. Maar tussen het wereldwijde georganiseerde islamterrorisme en de daad van een extreem-rechtse eenling (voor zover bekend) zonder hulpstructuren, partij of netwerk achter zich, gaapt nog steeds een kloof. Hoe erg en inhumaan ook zijn daad.

Voor de aanslagen van Londen en Madrid zijn tientallen islamitische Breiviks nodig geweest. En door de Europese inlichtingendiensten zijn nog eens honderden Breiviks de laatste jaren op tijd opgespoord.

Over het tweede: Breivik als instrument gebruiken om 'rechtse politici' impliciet moreel medeplichtig aan zijn daad te maken, is kwaadaardig en onjuist. Dezelfde stemmen vonden in 2002 en 2004 dat je niet alle linkse dierenactivisten en niet alle vrome moslims met de misdaden van een eenling (Volkert van der G. en Mohammed B.) moest vereenzelvigen.

Ze hadden gelijk. Maar zodra ze dit beginsel loslaten omwille van een duistere strategie, verliezen ze hun geloofwaardigheid.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.