Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

En weg is de autoriteit van de voetbalarbiter

Home

Peter Henk Steenhuis

Videoscheidsrechters anno 2018 aan het werk. © ANP
Interview

De Video Assistant Referee moet de scheidsrechter in het voetbal helpen bij het leiden van het spel. Maar is het wel slim om het beslisvermogen bij professionals weg te halen?

Hij had wat je noemt gezag, zegt Denker des Vaderlands, René ten Bos, over oud-scheidsrechter Lau van Ravens, die vorige week op 96-jarige leeftijd overleed. "Ik herinner hem mij als een grote vriendelijke reus met wie niet te spotten viel, niet door de spelers, niet door het publiek, niet door officials. 

Lees verder na de advertentie

Er liep een keer een verzorger het veld in zonder dat Van Ravens hem daarvoor toestemming had gegeven. Van Ravens liep op de man af, die een speler aan het behandelen was. Hij pakte de tas van de verzorger en zette hem buiten de lijnen, zodat hij niets meer kon doen. Daarna hervatte Van Ravens het spel.”

Met de introductie van de VAR moeten scheids­rech­ters terugkomen op beslissingen. Dat is dodelijk voor hun gezag

René ten Bos, Denker des Vaderlands

Sinds de intrede van de VAR, de videoscheidsrechter die tegenwoordig de scheidsrechter assisteert met behulp van camerabeelden, liggen tal van arbitrale beslissingen onder een vergrootglas. "Dat is het tegendeel van gezag", stelt Ten Bos.

Scheidsrechter Lau van Ravens in 1969 tijdens de wedstrijd Feyenoord - Ajax. © ANP

Wat is dan gezag?

"Bij Van Ravens had dat gezag ook te maken met zijn lichaam, hij was niet eens zo heel atletisch, maar hij was lang en fit. Als je hem zag fluiten, wist je: o jee, hij heeft gelijk."

Had hij ook gelijk?

"Ja, hij had gelijk, omdat hij degene was die besloot."

Had hij ook gelijk in de betekenis dat hij geen fouten maakte?

"Nee. Hij maakte zelfs heel grote fouten. Zijn meest legendarische fout maakte hij op het WK in 1970 in Mexico, tijdens de wedstrijd West-Duitsland - Marokko. Omdat de Duitsers verrassend achterstonden, waren zij na de pauze vlot de kleedkamer weer uitgekomen. Veel sneller dan de Marokkanen, die op zich lieten wachten. Te lang naar de zin van Van Ravens; toen hij genoeg had van het getreuzel liet hij de Duitsers aftrappen. De laatste Marokkaanse spelers renden snel het veld op. Het was Van Ravens ontgaan dat ook de Marokkaanse keeper nog niet was teruggekeerd. Na 25 seconden kregen de Duitsers een vrije trap en stormde de keeper het veld op. Van Ravens zei daar later over: 'Als de Duitsers in die periode hadden gescoord dan had ik het doelpunt moeten afkeuren'. De regels schrijven nu eenmaal voor dat er een doelverdediger in het veld moet staan.

"Van Ravens maakte geregeld fouten, maar gaf ze ook toe. Als een speler zich misdroeg, kon hij een flinke opdoffer krijgen. Zo zette Van Raven zo'n speler op z'n plaats. Mocht ook niet, maar het werd geaccepteerd, omdat hij gezag had.

"Het is een misvatting te denken dat iemand gezag heeft omdat hij weinig fouten maakt. Kijk naar Trump, zijn aanhang vergeeft hem moeiteloos al zijn fouten."

Videoscheidsrechters anno 2018 aan het werk. © ANP

Waar heeft gezag dan mee te maken?

"Men zegt dan: gezag straal je uit. Dat is zeker zo, de befaamde, kale Italiaanse scheidsrechter Pierluigi Collina straalde dat gezag ook uit - hij maakte trouwens ook geregeld fouten, die hem niet werden aangerekend.

"Er is meer aan de hand, want met de introductie van de VAR moeten scheidsrechters nu voortdurend terugkomen op beslissingen. Dat is dodelijk voor elke vorm van gezag."

Zou je de gezagscrisis op het voetbalveld metaforisch kunnen noemen voor onze professionals?

"Voor scheidsrechters geldt iets vreemds: Van Ravens verdiende onvergelijkbaar veel minder dan de huidige scheidsrechters. Voor de wedstrijd West-Duitsland - Marokko kreeg hij 25 dollar. Maar met de professionalisering van zijn beroep is de arbiter zijn autoriteit kwijtgeraakt."

Geldt dat ook voor andere professionals?

"Een van de kenmerken van een professional was marktimmuniteit. Professionals waren mensen bij wie het presteren nooit door klanten werd bepaald, maar door collega's die hun sporen in het vak hadden verdiend. Dat is het laatste decennium compleet veranderd: het gezag van leraren wordt door ouders niet meer geaccepteerd en patiënten bekritiseren de arts op een manier die vroeger niet voor mogelijk werd gehouden.

Je moet de digitalisering niet afschaffen. Dat kan ook helemaal niet. Maar we hebben er wel een prijs voor betaald

René ten Bos, Denker des Vaderlands

"Ik moest vorige week een lezing houden over digitalisering in de ouderenzorg. Bij het verstrekken van medicijnen speelt de apotheker een steeds kleinere rol. Het is niet langer de apotheker, maar de computer die bepaalt welke medicijnen een patiënt krijgt. Dat neemt niet weg dat er tegelijkertijd een nieuwe en mooie retoriek is ontstaan: de cliënt staat centraal. De VAR is voor het voetbal wat digitalisering is voor de gezondheidszorg."

Betekent dit dat de professional zijn kennis kwijtraakt?

"Nee, die kennis is er nog wel, die zit in het systeem waarvan de arts of de scheidsrechter deel uitmaakt. We halen de kennis bij de persoon weg. Als cliënt zou je denken, en ik denk het zelf ook wel eens als ik naar een dokter moet: wie weet nog echt iets over mijn gezondheid, is dat het digitale systeem of de arts die tegenover mij zit?"

Scheidsrechter Lau van Ravens in 1969 tijdens de wedstrijd Feyenoord - Ajax. © ANP

En?

"Ik weet het niet. Wij hadden vroeger een huisarts die mij wel wat deed denken aan Lau van Ravens. Ik heb hem onlangs nog ontmoet, ongeveer net zo oud als Van Ravens. Als kind accepteerde ik het gezag van deze man klakkeloos. Wanneer hij zei dat ik ziek was, was ik ziek.

"Wanneer professionals constant artificiële hulpmiddelen nodig hebben om hun gelijk te staven, dan leggen we ons niet meer neer bij hun beslissingen. Dan gaan we kletsen over elke bal die wel of niet een centimeter over een lijn is. En als we dan ook het beslisvermogen bij de professional weghalen, zoals bij de scheidsrechter, ja, dan heb je een verklaring voor wat men de crisis van de expertise noemt."

Waarom hebben we dat laten gebeuren?

"Vergeet niet dat professionals hun gezag in het algemeen van hoger hand hadden. God stond achter ze. De hele wetenschap stond achter ze. Gezag is altijd transcendentaal verankerd. Sinds wij God hebben afgeschaft, is het minder makkelijk om gezag te verankeren."

Ook in het onderwijs klaagt men over gebrek aan gezag.

"In het onderwijs geldt iets vergelijkbaars, ook daar wordt het persoonlijke uit de professionaliteit gehaald. Mijn kinderen zeiden altijd dat ze alleen de docenten goed vonden die een eigen verhaal wisten te vertellen. In een verhaal laat je iets persoonlijks zien. Op het moment dat docenten geen eigen verhaal meer vertellen, gaat er iets mis, of, anders gezegd, ze vertellen allemaal hetzelfde verhaal."

Moeten we de VAR dan maar weer afschaffen, in de hoop het gezag te herstellen?

"Technocraten willen de VAR zeker niet afschaffen. En ook van de digitalisering in onderwijs en zorg willen ze niet af. Waarschijnlijk móet je die digitalisering ook niet afschaffen. En het kan ook helemaal niet. Maar we hebben er wel een prijs voor betaald. En over die prijs hebben we nauwelijks nagedacht.

"Een scheids is goed als hij niet opvalt. Zeggen ze. Maar ik heb de indruk dat het arbiterskorps bij de Fifa bestaat uit bureaucratische functionarissen, die deel uitmaken van een groot systeem. Vergeleken bij het persoonlijk gezag dat Lau van Ravens uitstraalde, zijn het grijze muizen. Daar valt niet anders dan mee te spotten."

Lees ook:

Videohulp in het voetbal is een succes - maar de Var is ook maar een mens

Wonderlijk lang is er in het voetbal mee gewacht en nog steeds is in de meeste voetbalcompetities de inzet van de Var geen uitgemaakte zaak. Bij andere sporten - waar gebruik wordt gemaakt van videoassistentie - gaat het om vrij eenvoudige zwart-witsituaties.

Nu is de videoscheidsrechter zélf voer voor discussie

Hij zou het voetbal eerlijker moeten maken. Maar op de beslissingen van de videoscheidsrechter valt nog heel wat af te dingen.

Deel dit artikel

Met de introductie van de VAR moeten scheids­rech­ters terugkomen op beslissingen. Dat is dodelijk voor hun gezag

René ten Bos, Denker des Vaderlands

Je moet de digitalisering niet afschaffen. Dat kan ook helemaal niet. Maar we hebben er wel een prijs voor betaald

René ten Bos, Denker des Vaderlands