Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Elke CDA’er in de zaal voelt de historische dreun

Home

Tegen elf uur stapt Jan Peter Balkenende het podium op voor opnieuw een gedenkwaardig moment op deze sombere avond voor het CDA.

Wat iedereen in de partij had verwacht, maar niemand wilde uitspreken, doet Balkenende zelf. Zonder veel franje, in een gelaten korte toespraak, maakte de man die sinds 2001 CDA-leider was, duidelijk dat het over is. De „zeer, zeer teleurstellende uitslag noopt tot het nemen van politieke verantwoordelijkheid”, zegt hij. Hierna weet iedereen wat volgt. Balkenende vertelt dat hij ’per direct’ zijn leiderschap neerlegt en evenmin beschikbaar is voor de Tweede Kamer. Wel maakt hij zijn werk als demissionair premier af de komende maanden tijdens de kabinetsformatie.

De CDA-leider die door had willen gaan als de volgende premier neemt afscheid met een lang applaus.

Dat is enkele uren na de klap van de uitslag: 21 Kamerzetels, meer niet. Twintig zetels verlies. Al direct bij die eerste prognose begrepen de CDA’ers in het Haagse Danstheater dat ze een historische avond tegemoet gingen. Later op de avond overzag oude rot Piet Bukman, de eerste voorzitter van de fusiepartij CDA, somber maar nuchter analyserend het slagveld „We hebben eerder een deuk van deze omvang meegemaakt. Toen is het CDA er ook weer bovenop gekomen. Maar dit is natuurlijk een geweldige opdonder voor ons”.

Geen enkele CDA-politicus deed gisteravond nog een poging de schijn op te houden. Kamerlid Henk-Jan Ormel, nummer 12 op de lijst: „Dit is zwaar waardeloos”. Ank Bijleveld, nummer 2, heft de armen een beetje hulpeloos, ze weet het ook even niet. „Ja dit is erger dan verwacht natuurlijk.”

Het CDA liep inderdaad eerder een deuk op. Maar nog nooit zo'n zware. Objectief is dit werkelijk een historische nederlaag. Nog zwaarder dan die eerdere nederlaag die al historisch werd genoemd.

In 1994 kreeg toenmalig lijsttrekker Elco Brinkman, die op een moeizame manier het leiderschap had overgenomen van succespremier Ruud Lubbers, al eens een enorme klap te verduren. De twintig zetels die het CDA toen kwijtraakte, was het grootste verlies in de Nederlandse parlementaire geschiedenis tot dan toe. Brinkmans partij hield toen echter nog altijd 34 Kamerzetels over.

Zo bezien is dit verlies van twintig zetels zwaarder. Dit keer zijn de christen-democraten dieper in de gevarenzone gekomen dan die waarin de ooit zo machtige Katholieke Volkspartij (KVP) terechtkwam. De KVP zakte in 1972 terug tot slechts 27 Kamerzetels. Aanleiding genoeg voor de katholieken om te besluiten tot samenwerking in het Christen-Democratisch Appel, met de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Christelijk-Historische Unie (CHU). Aanvankelijk als federatie fuseerden in 1980 de drie christelijke partijen in hun CDA, dat later onder Lubbers wist te pieken op 54 zetels.

Wat moet de partij nu op dit historische dieptepunt? Algemeen wordt in de leiding van de partij vastgesteld dat het weer tijd is voor een grondige zelfanalyse. Zoals na het debacle van 1994 toen onderzoekster Til Gardeniers vaststelde dat de top van de partij verdwaald was geraakt in de macht en was losgezongen van de achterban.

]]>

Lees hier een van de laatste interviews die Balkenende gaf als partijleider van het CDA.

Lees verder na de advertentie
SP-leden kijken in de Rode Hoed in Amsterdam naar de voorlopige prognose van de verkiezingsuitslag. De SP zou op basis hiervan negen zetels verliezen en op zestien uitkomen. ( ANP) © ANP
Kamerlid van GroenLinks Ineke van Gent (2eL) kijkt in Nieuwspoort vol spanning naar de eerste prognoses op de verkiezingsuitslag. ( ANP)
Kamerlid Mirjam Sterk (L) en Ab Klink verwerken de tegenvallende uitslag voor het CDA tijdens de verkiezingsavond van de partij in het Lucent Danstheater in Den Haag. ( ANP) © ANP
Lijsttrekker Emile Roemer (L) en partijvoorzitter Hans van Heijningen (R) glunderen op de verkiezingsavond van de SP in de Rode Hoed in Amsterdam. ( ANP) © ANP
Jan Peter Balkenende kondigt woensdag op de verkiezingsavond van het CDA in het Lucent Danstheater in Den Haag zijn aftreden aan. A (ANP)
PVV'er Hero Brinkman (R) reageert tijdens de verkiezingsavond van de PVV enthousiast op de voorlopige prognose van de verkiezingsuitslag. Het lijkt er op dat de partij van Geert Wilders de derde partij van het land wordt, nog voor het CDA van Jan Peter Balkenende. ( ANP) © ANP
VVD-kamerlid Fred Teeven (R) reageert woensdag enthousiast na het zien van de voorlopige verkiezingsuitslag. De partij van Mark Rutte en de PvdA halen in een voorlopige prognose 31 zetels (ANP)
TON-leider Rita Verdonk (M) reageert in het Bel Air Hotel in Den Haag op de voorlopige prognose van de verkiezingsuitslag. Op basis hiervan verdwijnt Verdonk uit de Kamer. ( ANP) © ANP
Nebahat Albayrak (L), de nummer twee op de PvdA-lijst, en voormalig PvdA-minister Ronald Plasterk (R) vieren de voorlopige verkiezingsuitslag van de PvdA in Paradiso Amsterdam. ( ANP) © ANP
Ank Bijleveld (R) bekijkt de prognose woensdag op de verkiezingsavond van de CDA in het Lucent Danstheater in Den Haag. (ANP)
Jan Peter Balkenende maakt zijn aftreden bekend. Naast hem zijn vrouw Bianca. (ANP)
Spanning bij de PvdA (voormalig PvdA-minister Ronald Plasterk met naast hem fractieleider Mariette Hamer) als de eerste Exit Poll-resultaten binnenstromen en PvdA en VVD een nek-aan-nek-race blijken te lopen. (ANP)

Deel dit artikel