Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ego bankiers staat verandering in de weg

Home

Laura van Baars

Lehman Brothers was een van de banken met een excessieve bonuscultuur. © AFP

Bankiers weten wat er mankeert aan hun werkwijze. Bonussen en de nadruk op aandeelhouderswaarde hebben bijgedragen aan het uitbreken van de crisis, erkennen financiele dienstverleners in een enquête. Maar veel bereidheid om er iets aan te veranderen, hebben ze niet.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan het Institute for Social Studies van de Erasmus Universiteit en lid van het Sustainable Finance Lab. Dit initiatief van een tiental hoogleraren onder leiding van Herman Wijffels en Peter Blom (Triodos Bank) probeert een mentaliteitsverandering in de financiële sector te bewerkstelligen met behulp van de wetenschap.

Afgelopen maandag presenteerde Van Staveren de resultaten van een enquête onder 111 werknemers uit de financiële sector. Rond de 90 procent van de ondervraagden wijst beschuldigend naar kortetermijn- bonussen en de nadruk op aandeelhouderswaarde. Een bank als de Rabobank heeft het er volgens 89 procent goed vanaf gebracht vanwege de coöperatieve structuur. De bankiers zijn voor bonussen gericht op langetermijndoelstellingen. Maar ze zien geen alternatief voor de focus op aandeelhouders. Invoering van een bankentaks of de splitsing van banken (het zakenbankieren los van de 'gewone' activiteiten van de bank) genieten weinig steun.

Een student econometrie gaf maandag aan dat hij en zijn medestudenten het 'vakje' ethiek nauwelijks serieus nemen. "Dat ethiek onbelangrijk gevonden wordt, valt niet alleen studenten te verwijten", vindt Van Staveren. "Het ligt ook aan de studie, waarin te weinig ruimte is voor bredere visies. Economie is een sociale studie. Maar iedere ethische opvoeding ontbreekt. De economiestudenten krijgen een beperkt mensbeeld voorgeschoteld. De mens zou niets anders doen dan het najagen van eigenbelang, nut en winstmaximalisatie. Terwijl mensen in de eerste plaats intrinsiek gemotiveerd worden."

Van Staveren ziet nog twee factoren die de financiële sector belemmeren bij het inslaan van een nieuwe koers. "Het ego van de bankier staat hervorming in de weg. Dit geldt vooral de investeringsbankier. Die heeft zijn status opgehangen aan zijn hoge inkomen. Dat wil hij niet kwijt. Het is natuurlijk moeilijk die status ineens te benaderen vanuit een maatschappelijk en niet vanuit een puur zakelijk perspectief. Maar het geeft blijk van een beperkt beeld van de werkelijkheid."

Veel bankiers hebben een erg rigide denkpatroon. "Het is zwart of wit: vrije markt of vele verstikkende regels van de overheid. De focus op aandeelhouderswaarde heeft verkeerde prikkels. Maar maatregelen vanuit de overheid worden meteen verworpen. Er is onvermogen en onwil om na te denken over systeemveranderingen. Dat is erg beperkt, want er zit veel ruimte tussen vrije markt en een met regels dichtgetimmerde sector."

Van Staveren is blij dat op de tweede bijeenkomst van het SFL veel bankiers, accountants en consultants aanwezig waren. Alleen ontbraken de politici.

De debatten die het SFL dit najaar organiseert, moeten leiden tot onderzoeksprojecten voor twee postdoctorale onderzoekers. "Ik zou het mooi vinden als zij de haalbaarheid van de belasting op financiële transacties zouden onderzoeken. Maar ik heb het niet voor het zeggen. We komen in dialoog tot de onderzoeksopdracht."

Deel dit artikel