Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Eeuwig plekje in de natuur

Home

JOOP BOUMA

natuurbegraafplaats | Begraven in de natuur is een groeimarkt. Natuurmonumenten wil tien tot vijftien natuurgebieden inrichten als begraafplaats. Niet iedereen staat te juichen.

Er trekt een gure wind over de kale vlakte achter het ceremoniegebouw van natuurbegraafplaats De Maashorst, even buiten het Brabantse Schaijk. Half oktober is de dodenakker officieel geopend. De capaciteit is berekend op maximaal 10.000 graven. Verspreid over het grote veld liggen al een paar bultjes bloemen. De eerste overledenen hebben hun laatste rustplaats gevonden. "Het is nu nog onbegroeid", zegt Roy van Boekel, directeur van Natuurbegraven Nederland. "Straks staan hier struiken en bloeit de heide."

Verderop in de bosrand, een uitloper van het natuurgebied De Maashorst, liggen ook al enkele graven. Een rustplaats op het nog kale veld kost tussen de 3250 en 3750 euro, een graf in het bos 3950 euro, plus nog 300 tot 500 euro begrafeniskosten. Goedkoper dan een traditionele begrafenis, zegt Van Boekel. De koper van een natuurgraf krijgt een eeuwigdurend grafrecht en hoeft geen peperdure grafsteen te kopen. Op het graf mag hooguit een houten naamschijfje worden gelegd, dat na enkele jaren door de natuur zal zijn verteerd.

Natuurlijk gedenken, het is een serieuze business. Staatsbosbeheer heeft al herdenkingsbossen (bij Emmen en Goes) waar gedenkbomen kunnen worden geplant en terreinen (bij Apeldoorn en Hellendoorn) waar as kan worden verstrooid. In talloze natuurgebieden passeren wandelaars herinneringsbankjes met koperen naamplaatjes, waar 'Gonny 1942-2012' bij leven haar rust vond.

Meubellijn

Staatsbosbeheer heeft hiervoor zelfs de eigen meubellijn Natuur Comfort, 'robuust en eenvoudig, met mooie details'. De bankjes zijn gemaakt van onbehandeld douglashout, met FSC-keurmerk (445 euro, exclusief btw). Ook mogelijk: een complete picknickset, tafel en twee banken (985 euro, exclusief btw). Daarnaast maakt Staatsbosbeheer sinds kort reclame voor uitvaartkisten en urnen van duurzaam hout uit Nederlandse bossen.

Maar begraven, dát is niet mogelijk op de 265.000 hectare natuur van Staatsbosbeheer. Het is geen kerntaak, 'vanwege de mate van verstoring die dit met zich meebrengt', antwoordde de minister van landbouw en natuur in 2007 op Kamervragen. Dat standpunt is sindsdien niet veranderd.

Bij Natuurmonumenten (100.000 hectare natuur) ligt dat heel anders. De organisatie heeft plannen voor tien tot vijftien natuurbegraafplaatsen en heeft daarvoor samenwerking gezocht met het bedrijf van Roy van Boekel, Natuurbegraven Nederland bv. Drie dodenakkers zijn in ontwikkeling: bij Velsen, bij Mook en bij Huis ter Heide. Andere mogelijke locaties liggen in Utrecht, Gelderland, Overijssel en Limburg. Exacte plekken wil Natuurmonumenten niet noemen. "We gaan eerst in gesprek met de omgeving", aldus een woordvoerster. "We gaan hier zorgvuldig mee om."

Bij Natuurmonumenten begrijpen ze heel goed dat begraven in de natuur ook weerstand kan oproepen. "Er is sympathie, maar er zijn ook zorgen. Mensen zijn bang dat een natuurgebied ontoegankelijk wordt. Die vrees is overigens onterecht. Anderen willen liever niet met de dood worden geconfronteerd. Daarom vragen we mensen mee te denken over de inrichting van een natuurgebied waar de begraafplaats deel van gaat uitmaken."

Bejaardenvereniging

Op ledenbijeenkomsten merkt Natuurmonumenten dat er toenemende belangstelling is voor begraven in de natuur. "Onze boswachters krijgen er regelmatig vragen over. De vraag naar alternatieve manieren van begraven neemt toe."

Theodoor Sandberg, gepensioneerd advocaat te Bathmen, kan goed begrijpen dat de vraag onder leden van Natuurmonumenten stijgt. "Natuurmonumenten is de grootste bejaardenvereniging van Nederland. De gemiddelde leeftijd van de 700.000 leden was vier jaar geleden 62 jaar. Dat zal inmiddels rond de 65 liggen. Een doelgroep om je vingers bij af te likken als je in de begrafenis-business zit!"

Jonkheer Sandberg, zelf ook niet meer de jongste, bezit het landgoedje 't Hemeltje, niet ver van Deventer. Hij werd onlangs opgeschrikt door een plan van de stichting IJssellandschap om een bosbegraafplaats te maken in een naburig natuurgebied. De stichting wilde Sandbergs grond (10 hectare) er graag bij kopen, hetgeen met de naam van zijn bescheiden bezit marketingtechnisch gezien wellicht niet zo vreemd was. De verkoop ging desondanks niet door.

Sandberg: "Gaandeweg groeide bij mij het besef dat natuurbegraven in ons kleine land een volstrekt fout concept is. Doden horen niet in de natuur thuis, vind ik. Ik wil in de natuur onbekommerd kunnen wandelen, mijmerend met mijn kinderen of kleinkinderen. Dan wil ik niet op een graf stuiten. De hoger gelegen zandgronden van de Noord-Veluwe zijn nu al een soort dodenrijk van Nederland. Als de plannen van Natuurmonumenten doorgaan, liggen er straks op de Veluwe elf natuurbegraafplaatsen, dan heb je het daar alleen al over 100.000 doden. Straks is de natuur in heel Nederland één begraafplaats."

Lees verder na de advertentie

En, wat levert het op?

Vier jaar geleden verkende Natuurmonumenten de financiële mogelijkheden van natuurbegraven. Een extern bureau voerde een studie uit. Het 'strikt vertrouwelijke' rapport had binnenskamers moeten blijven, maar lekte uit.

"De verwachte omzet en winst voor Natuurmonumenten zijn veelbelovend", aldus de studie. Het rapport berekende drie opties: een haalbare, een pessimistische en een optimistische. De omzet van het haalbare model (126 natuurbegrafenissen in 2020) zou ongeveer 4,5 ton zijn, met een winst voor Natuurmonumenten van ruim 200.000 euro. Als het zou tegenzitten (slechts 63 natuurbegrafenissen), zou de omzet op 233.000 euro uitkomen, met een winst van ruim 40.000 euro. Als alles mee zit (190 begrafenissen in 2020) kon Natuurmonumenten een omzet halen van zeven ton en een winst van 370.000 euro.

Het bureau hield Natuurmonumenten voor dat de vereniging goede kansen heeft om natuurbegraven tot een succes te maken: grond is er al, investeringen zijn laag, eigen personeel kan worden ingezet bij het beheer én 'Natuurmonumenten heeft een grote achterban die vermarkting snel op gang kan helpen, waarbij meespeelt dat die achterban een gemiddelde leeftijd heeft van 62 jaar'.

'Wij vinden het mooi zat zo'

Het moet gezegd, het uitzicht van Dirk Vermeulen is prachtig. Vanuit zijn bungalow bij Hoek van Holland kijk je uit over weidse landerijen. Aan de horizon de groene contouren van het Staelduinse bos, een oerduingebied, ooit privédomein van adel en havenbaronnen. Inmiddels is het bos eigendom van het Zuid-Hollands Landschap en één van de weinige overgebleven natuurgebieden áchter de duinen van het Westland. "Wij vinden het mooi zat zo", zegt Vermeulen tijdens een wandeling over het kaarsrechte fietspad langs de bosrand. Links ligt het bos, rechts liggen uitgestrekte weilanden. De Bonnenpolder, een oud landbouwgebied.

In die Bonnenpolder moet een natuurbegraafplaats komen van 80 hectare. De grond is al aangekocht door Natuurbegraven Nederland, de firma die in samenwerking met Natuurmonumenten op veel meer plaatsen in Nederland begraafplaatsen wil ontwikkelen. Er zal ruimte zijn voor 34.000 graven. Het gebied wordt ook toegankelijk voor recreanten.

Natuurbegraven Nederland maakt op de website duidelijk dat zorgen van omwonenden misplaatst zijn: "Op de locaties waar wij inmiddels natuurbegraven hebben gerealiseerd, hebben wij terug gehoord dat die zorgen achteraf vaak onnodig waren en dat mensen die eerst weerstand hadden, nu zelfs een mooi plekje op de natuurbegraafplaats reserveren."

Verder schrijft het bedrijf: "Door commerciële doelen te verbinden met andere belangen in het gebied kunnen wij kleinschalige landbouw en natuurwaarden veilig stellen. Bovendien kunnen we veel méér doen. Denk aan recreatie, een mooier uitzicht."

Het uitzicht. Dirk Vermeulen moet er niet aan denken. "Straks krijgen we hier gemiddeld vier begrafenissen per dag. Eerst worden er gaten gegraven en vervolgens zie ik vier keer per dag rouwende mensen, vier keer per dag een begrafenisstoet. Dat ga ik dan de hele dag meemaken hier. Ik wil dat allemaal niet zien. We hebben hier in Hoek van Holland een prima gemeentelijke begraafplaats, die nog lang niet vol is."

Vermeulen wil dat het landschap blijft zoals het is. En hij is de enige niet. Onder een petitie tegen de plannen staan inmiddels 700 handtekeningen. Het landschap heeft onmiskenbaar waarde, het Staelduinse bos, de Bonnenpolder en de aangrenzende Oranjebuitenpolder zijn fraaie stiltegebieden in een omgeving die verder propvol staat met tuinbouwkassen, woningen en fabrieksgebouwen.

Roy van Boekel van Natuurbegraven Nederland voorspelt dat de Bonnenpolder alleen maar mooier zal worden als zijn plannen worden uitgevoerd. "Je kunt nu niet wandelen in dat landbouwgebied. Straks wel."

Vermeulen hoopt dat de plannen nog kunnen worden tegengehouden. De gemeenteraad moet nog beslissen, de bestemming van de grond zal moeten worden gewijzigd. Er zijn nog volop kansen voor tegenstanders.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie