Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Eerste vrouwencafé in Bagdad geopend, Irakese vrouwen pakken de vrijheid

Home

Judit Neurink

© Judit Neurink
Reportage

Bagdad heeft zijn eerste vrouwencafé, en dat past in de vrijere sfeer in de Iraakse hoofdstad na het vertrek van de islamitische groep IS. ‘Mensen waren bang. Nu is er meer openheid.’

De abaja’s gaan uit en de hoofddoeken af, als de jonge vrouwen die Café Femme binnenkomen een tafeltje hebben gevonden. Dit is een plek waar alleen vrouwen komen, bovenin een pand met een (mannen)gym, een kinderspeelplaats en restaurants in Bagdad. In het eerste vrouwencafé in Irak kunnen vrouwen zich veilig voelen in een mannenwereld waar erekwesties en stammentradities nog altijd belangrijk zijn.

Lees verder na de advertentie

“Vaders willen niet dat hun dochters naar een café gaan waar mannen aan de waterpijp zitten”, zegt eigenares Adra Abdel-Abid (47) over de situatie van veel openbare gelegenheden in Irak. In Femme kan je ook zo’n pijp bestellen, klaargemaakt door een vrouw. Abdel-Abids Mais (20) serveert de drankjes, zoals een champagnecocktail zonder alcohol. Als ze een bewaker nodig hebben, wat niet ongewoon is in Irak, zoeken ze naar een vrouwelijke. “Ja, er zijn ook mannen die boos zijn dat ze niet welkom zijn. Sommigen beschuldigden ons ervan dat we stiekem drank en drugs verkopen.”

Sommige mannen beschuldigden ons ervan dat we stiekem drank en drugs verkopen

Abdel-Abids Mais. medewerkster vrouwenkroeg

Moeder en dochter hebben hun café zelf ingericht. Ze bieden drankjes en snacks, en organiseren verjaardags-, verlovings- en valentijnsfeesten. “De feesten zijn voor de jongeren, de oudere vrouwen luisteren liever naar rustige Iraakse muziek.” De clientèle bestaat vooral uit artsen, advocaten en de echtgenotes van mannen met dat soort beroepen, zegt Abdel-Abid. Het is deze middag rustig, want net als hun mannen gaan de vrouwen het liefst ‘s avonds uit.

Terreurgroep weg

Het vrouwencafé past in een ontwikkeling die Bagdad doormaakt sinds de islamitische terreurgroep IS is verslagen. Vijf jaar geleden had ze dit niet kunnen doen, zegt Abdel-Abid. “Mensen waren bang. Er is nu meer openheid.” Dat zij als vrouw een café kan runnen, komt deels doordat de eigenaar van het gebouw familie is. Maar een paar jaar geleden zou ze sowieso meer weerstand hebben ondervonden.

Ze is niet de enige vrouwelijke ondernemer. Aanvankelijk wilde ze een gym voor vrouwen opzetten, maar die zijn er al in Bagdad. Vrouwen beginnen ook meer en meer een deel van de publieke ruimte op te eisen. Dat zie je vooral in de wijk waar Femme gevestigd is, waar cafés en restaurants gemengd zijn, en ook vrouwen aan de waterpijp zitten. In het straatbeeld vallen de vrolijke kleuren van hun kleding op; tot voor kort droegen veel vrouwen zwart om niet op te vallen.

De hoofddoek, die sinds de val van Saddam en de burgeroorlog niet meer weg te denken is, verliest terrein

En nog opvallender is dat de hoofddoek, die sinds de val van dictator Saddam Hoessein in 2003 en de daaropvolgende burgeroorlog tussen de geloven niet meer weg te denken is, voorzichtig terrein verliest. Terwijl haar moeder nog een hoedje draagt om haar haar te verbergen, gaat Mais bijvoorbeeld hoofddoekloos en in jeans door het leven.

Volgens Hanaa Edwar, een voorvechtster voor de mensenrechten namens de Amal Associatie in Irak, is hun doorslaggevende argument dat het gevaar weg is. “Dat is het psychologisch effect, nu de meeste hoge muren zijn weggehaald.” Die waren bedoeld om aanslagen te voorkomen en bepaalden in Bagdad jarenlang het stadsbeeld, maar zijn het afgelopen jaar merendeels verwijderd. “Vrouwen zeggen: het is oké nu, we kunnen weer normaal leven. En hun families vinden het goed.”

Meer vrijheid

Ouders begrijpen dat hun kinderen meer vrijheid nodig hebben, zegt ze. Dat leidt tot gemengde groepen tijdens de workshops van haar organisatie, “en ze staan hun dochters ook toe om alleen naar Basra of Erbil te komen.” Voorheen moesten ze zich laten vergezellen door een vader of broer. 

Het is volgens haar ook een reactie op IS, die hun bewegingsvrijheid beperkte. “Tijdens de strijd tegen IS zag je al dat jonge mannen en vrouwen samenwerkten om noodhulp te geven aan burgers.” Nu ziet ze hen ook samen tijdens manifestaties. “Vrouwen spelen theater en spreken zich in het openbaar uit tegen gedwongen huwelijken. Ze breken de muren af en beginnen ook aan de tribale gewoonten te rammelen.”

Nood breekt traditie: Koerdische vrouwen gaan aan het werk

In de Koerdische Autonome Regio van Irak zoeken steeds meer vrouwen werk. Normaal is dat omstreden, maar vanwege de beroerde economische omstandigheden verdienen hun vaders en echtgenoten te weinig.

Deel dit artikel

Sommige mannen beschuldigden ons ervan dat we stiekem drank en drugs verkopen

Abdel-Abids Mais. medewerkster vrouwenkroeg

De hoofddoek, die sinds de val van Saddam en de burgeroorlog niet meer weg te denken is, verliest terrein