Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Eerste hulp bij taalvervuiling

home

JOOST VAN VELZEN

De Stichting Taalverdediging strijdt al vijftien jaar dapper tegen vooral Angelsaksische taalindringers. 'Men is taalziek en wij proberen als dokter op te treden.'

Ze zijn het gebouw waar de krant is gevestigd nog niet binnen en het is al raak: 'Entrance' staat er boven de deuren waar je naar binnen moet. En als Jan Heitmeier en Daniël Mantione van de Stichting Taalverdediging door de gang lopen, passeren ze de 'Servicedesk'. Mantione: "Als ze bij de krant al geen Nederlands meer schrijven, dan is dat wel een teken aan de wand."

Bijna 15 jaar ergert de stichting zich al groen en geel aan vooral de verengelsing van de Nederlandse taal. Met een driemaandelijkse nieuwsbrief wordt de achterban (ruim 500 man sterk) op mild ironische toon op de hoogte gehouden van waar het nu weer misging en wat de stichting er aan doet. Brieven schrijven, petities op touw zetten en procederen, vooral. Dat is wat ze doen, vaak met succes (zie kader).

Vooral overheidsinstellingen en grootwinkelbedrijven krijgen de wind van voren. In de laatste nieuwsbrief juicht de redactie van Taalverdediging het faillissement toe van kledingbedrijf Mexx, immers 'de taalsmerigste kledingwinkel van Nederland'. Volgens de stichting hield Mexx zich in andere landen keurig aan de plaatselijke taal, maar hanteerde de keten in de Nederlandse vestigingen doodleuk Engels als consequente winkeltaal. Hoe Albert Heijn het in zijn hoofd haalde om 'Pick-up Points' te introduceren en de AH ijsthee te vervangen door ice tea, is de stichting eveneens een raadsel. Nee, achterover leunen is er voor de grensbewakers van de taal niet bij.

Jan Heitmeier: "Door het huidige bombardement aan Engelse woorden dreigt de Nederlandse taal te bezwijken. Onze taal is een raam van Nederlandse spraakkunst geworden, ingevuld met Engelse woorden. Het is een ziekte. Men is taalziek en wij proberen als dokter op te treden."

Waarom zij zich daartoe geroepen voelen, is volgens beide heren zo klaar als een klontje. "Onze taal is het voertuig van onze gedachten. En aan het Nederlands mankeert niets."

Daar is niks nationalistisch aan, vinden ze. Heitmeier wijst erop dat in Frankrijk 'iedereen, van uiterst rechts tot uiterst links', de Franse taal beschermt. De Stichting Taalverdediging noemt zich sowieso volstrekt neutraal. Een politiek standpunt innemen zou onherroepelijk leiden tot ruzie met de achterban, die volgens Heitmeier en Mantione uit alle hoeken en gaten van de samenleving komt.

Lees verder na de advertentie

Corner wordt hoekschop

Het te pas en te onpas gebruiken van Amerikaans- Engelse begrippen is vaak ingegeven door gemakzucht en arrogantie, vermoedt Mantione: "Zo van: de klant moet zich maar aan ons aanpassen." Volgens hem loopt het vaak slecht af met zulke bedrijven: "Wij zien causale verbanden tussen het hanteren van de taal en de economische situatie van een winkel. Daarom is Mexx failliet en Hunkemöller niet."

Heitmeier denkt bovendien dat Angelsaksische termen worden ingepeperd bij opleidingen voor het bedrijfsleven. Maar de overheid is de grootste vervuiler, vinden ze. "Neem nu een term als 'mediator'. Er is toch niets mis met bemiddelaar? En dat, terwijl nota bene in de wet staat dat de overheid in het Nederlands moet communiceren."

Niemand ontkomt aan de kritische ogen en oren van Taalverdediging, ook het koningshuis niet. Juist het koningshuis niet. Heitmeier: "Op staatsbezoeken wordt door ieder land in de eigen taal gesproken. Behalve door Nederland. Maar ze trekken zich er niets van aan."

Helemaal hopeloos is de situatie ook weer niet, stellen beide bestuursleden. We moeten de 'zelfreinigende werking' van taal bijvoorbeeld niet onderschatten. "In de jaren tachtig was het nog pick-up, nu lees je bijna altijd draaitafel. Exploiteren is uitbaten geworden en corner is nu hoekschop", zegt Mantione.

Daarnaast schrijft de tijdgeest paradoxaal genoeg niet alleen het gebruik van Engelse termen voor, maar óók het beschermen van juist het eigen taalerfgoed. "Je ziet dat mensen hun identiteit beginnen te missen. Daarom zijn wij ook positief. Wij kunnen de storm doorstaan, onze taal is niet dood."

Dat de Stichting Taalverdediging een achterhoedegevecht zou voeren, daar willen Heitmeier en Mantione dan ook niets van weten. En noem ze niet ouderwets. Sterker, de stichting ziet de moderne technologie misschien wel als dé redding van de eigen taal, nu bedrijven als Google en Microsoft hoe langer hoe beter worden in het omzetten van websites in iedere gewenste taal. "Wij hebben in het internet een stille bondgenoot."

Rechtszaak om tweetalig onderwijs

'POLICE' stond er in grote letters op de wagens van de marechaussee op Schiphol. Dat was toch al te gek, vond de Stichting Taalverdediging. Ze protesteerden en zie: nu staat er 'KONINKLIJKE MARECHAUSSEE' in kapitalen op de auto's en het woordje 'police' nog maar heel klein.

Andere successen: Euroshopper, het voormalige budgethuismerk van Albert Heijn, paste de verpakking aan van onder meer krakelingen en kano's. Op Schiphol is 'Customs' na bezwaar van de stichting weer 'Douane'. De vliegtuigen van de luchtmacht vlogen enkele jaren geleden de wereld rond met het opschrift 'Royal Netherlands Air Force'. Nu is dat weer 'Koninklijke Luchtmacht', met de Engelse benaming in het klein eronder.

Op het moment voert Taalverdediging een van de grootste processen uit de geschiedenis van de stichting. Taalverdediging eist dat Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam stopt met tweetalig onderwijs, omdat dit onwettig zou zijn. De stichting vreest dat tweetalig onderwijs de opmaat is voor uitsluitend lessen in het Engels. Saillant is dat - terwijl de zaak loopt - de politiek werkt aan een wetswijziging. De uitspraak is op 10 maart.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.