Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Eer, wraak en overleven in Zuid-Soedan

Home

SEADA NOURHUSSEN

Zonder vee geen vrouw en dus wordt er geroofd; maar de rooftochten dreigen om te slaan in burgeroorlog

Veediefstal komt al eeuwen voor in Zuid-Soedan. Het is traditie, zou je kunnen zeggen. En dat er bij vergeldingsacties rond veediefstal doden vallen, is ook 'traditie'. Doorgaans haalt dat geweld de krantenkolommen niet.

Maar als 6000 jongeren op een dag besluiten wraak te nemen op een rivaliserende etnische groep waarbij honderden doden vallen, en een ware exodus veroorzaken, gaan er toch alarmbellen rinkelen bij de internationale persbureaus.

Jongeren van de etnische Lou Nuer trokken zaterdag door de straten van Pibor, een stad in de deelstaat Jonglei. Naar eigen zeggen om een aanval van strijders van de Murle in augustus te wreken. Daarbij zouden 180 vrouwen en kinderen ontvoerd zijn. De vergeldingsactie mondde in een paar dagen uit in een bloedbad. Sinds juni 2010 zouden er al duizend mensen zijn omgekomen door het conflict tussen de Lou Nuer en de Murle-minderheid. De omvang van het geweld is ongekend.

"Afgelopen augustus werden bij een aanval van de Murle op de Lou Nuer al 38.000 stuks vee gestolen en 700 mensen vermoord", zegt Lotje de Vries van het Afrika Studiecentrum in Leiden. "Dat is nog niet eens zo uitzonderlijk. Maar de hoge organisatiegraad van de aanvallen is nieuw. Ik kan dit niet bevestigen, maar volgens een vertegenwoordiger van de VN trokken de Lou Nuer-jongens zelfs met satelliettelefoons en moderne semi-automatische wapens rond."

De geruchten dat de regering in Soedan die wapens in het gebied verspreidt, zijn sterk. Of dat zo is, kan De Vries niet met zekerheid zeggen. "Maar het regime in Khartoem staat natuurlijk graag klaar om een vuurtje in het zuiden op te stoken." De oude machthebber heeft alle baat bij instabiliteit in het sinds vorig jaar onafhankelijke, veel vruchtbaardere en olierijke zuiden. De Vries: "En de duizenden gefrustreerde jongemannen met voornamelijk een militaire achtergrond zijn gemakkelijk voor een karretje te spannen. De wraak die ze nu nemen op elkaar is vooral uit overlevingsdrang. Hun koeien hebben ze nodig. Maar het geweld kan ook snel een politiek-militair karakter krijgen."

Stevent Zuid-Soedan af op een burgeroorlog? Jacques Willemse, oud-ontwikkelingswerker in Soedan, vreest van wel. Die vetes rond vee zijn altijd bloedig geweest, zei hij onlangs in een radiointerview. "Maar voeg er kalashnikovs en bazooka's aan toe en je hebt een burgeroorlog. Een kalashnikov is op de grens met Kenia voor 12,50 dollar te koop." In de hele Hoorn van Afrika circuleren volgens Willemse 'honderdduizenden' wapens. "En die worden van conflict naar conflict verkocht. Dat zag je na de val van ex-dictator Mengistu in Ethiopië, na de val van Siad Barre in Somalië en nu na de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan."

De euforie na de afscheiding van het dictatoriale Arabisch-islamitische regime in Khartoem in juli vorig jaar was van korte duur. De Zuid-Soedanezen, vaak omschreven als homogene, zwart-christelijke groep, bleken al snel allesbehalve harmonieus. De lange strijd tegen de gemeenschappelijke vijand in Khartoem verdoezelde de onderlinge animositeit voor de buitenwereld. Maar nu de regering in Juba vooral uit Dinka bestaat, voelen andere etnische groepen zich achtergesteld.

Het vredesakkoord uit 2005, dat een einde maakte aan de meer dan twintig jaar durende burgeroorlog tussen Noord en Zuid, ligt ten grondslag aan de aanhoudende onvrede, zegt De Vries van het Afrika Studiecentrum evenals andere Soedan-deskundigen. "Dat was een overeenkomst tussen de regering van Noord-Soedan en de SPLM, de door Dinka's gedomineerde huidige regeringspartij. Maar de SPLM had altijd al geschillen met andere bevolkingsgroepen. En hoewel de nieuwe Zuid-Soedanese overheid nu met zeer beperkte middelen probeert om alle etniciteiten uit alle regio's een stem te geven binnen de regering, lukt het toch niet iedereen opeens Zuid-Soedanees te maken. Daar is veel meer tijd voor nodig."

Ondertussen proberen de gemarginaliseerde jongeren zichzelf een onderhandelingspositie te verschaffen op de enige manier die ze kennen: met geweld.

'Koeien zijn alles'
"Voor een jongeman in Zuid-Soedan zijn koeien net zoveel waard als een universitaire graad. De hoeveelheid vee die je bezit, bepaalt hoe ver je komt in het leven en of je een goede vrouw kunt trouwen."

Voormalig Soedanees kindsoldaat Nicknora Gongich Chol Ngueny (29) legt uit waarom er in Zuid-Soedan zoveel doden vallen om vee. "De bruidsschat bestaat uit koeien en een goede vrouw kost al gauw 60 koeien. De huidige prijs is zo'n 300 dollar per koe dus dan moet je 18.000 dollar neerleggen. Als je dat niet hebt, ga je stelen. Er ontstaan ook ruzies over binnen families."

Student Nicknora Gongich woont sinds elf jaar in Nederland, maar hij kent de tradities van zijn geboorteland nog goed. "Ook in mijn jeugd in Bor was er vaak geweld bij veediefstallen. In 2009 is mijn halfzus bij een aanval door de Murle vermoord en haar dochter is ontvoerd. Het is een pijnlijk onderwerp voor me. De enige manier waarop het kan ophouden is door scholing, en als de overheid in alle gebieden aanwezig is. Niet alleen in de hoofdstad. Dan zullen de Zuid-Soedanezen inzien wat het belang is van vrede tussen al onze volkeren. We hebben elkaar hard nodig. Iedereen dacht dat de onafhankelijkheid ook vrede met zich mee zou brengen. Maar dat is helaas niet gebeurd."

Deel dit artikel