Een zelfbewuste Kamer krijg je niet met deze kandidatenlijsten

home

Lex Oomkes

Een overzicht van de Tweede Kamer. © anp
Column

De samenstelling van de kandidatenlijsten voor de verkiezingen in september is weer achter de rug. En het was weer tenenkrommend. Hoog tijd dat naar een ander kiesstelsel wordt gekeken, al sleept die discussie zich maar voort zonder ooit tot resultaat te leiden.

De positie van de Tweede Kamer is tegenover een kabinet al niet al te sterk, maar de afgelopen twee jaar hebben wat dat betreft wellicht alles geslagen. Kamerleden zijn stemvee, op een enkele uitzondering na in de Kamer gekomen op de slippen van hun lijsttrekker. Ze zijn onderling uitwisselbaar. Al heet dat bij partijen eufemistisch een noodzaak tot vernieuwing.

Politieke partijen nemen een kandidatenlijst niet serieus. Bij de PVV, uiteraard zou ik bijna zeggen. al helemaal niet. Het hele stelsel van representatieve vertegenwoordiging kan Geert Wilders een zorg zijn. Hij wil eenheid in zijn aanval op de gevestigde orde. Goede parlementariërs, met een eigen inbreng en positie tegenover een kabinet, zijn in die strijd een vorm van luxe die de beweging zich niet kan permitteren.

Zo kon het gebeuren dat Kamerleden met ook maar het geringste vlekje zonder uitleg werden gepasseerd. Pretenderen dat je ooit hoofd van een school was, zonder het geweest te zijn, zoals Richard de Mos ooit deed, is inderdaad te zielig voor woorden, maar diskwalificeert het je als Kamerlid? Of een boete van vijfhonderd euro voor valsheid in geschifte. Is dat een te grote zonde om volksvertegenwoordiger te zijn?

Kamerleden laten echter ook zelf de sterke indruk achter dat het ze allemaal worst zal zijn en dat het lidmaatschap van het parlement niet meer is dan een tijdelijke baan. Zodra een burgemeesterschap lonkt, kun je doodleuk de je toebedeelde plek opgeven, zoals de VVD'er Aptroot en zijn CDA-collega Blanksma bewezen. Niet dat aan hen grote staatslieden verloren gaan, maar ze bewijzen het aanzien van de Kamer geen grote dienst.

Diepe crisis
Het stelsel van evenredige vertegenwoordiging bevindt zich in een diepe crisis. Dat begint bij de kandidaatstelling en eindigt bij de moordende fractiediscipline.

Individuele Kamerleden hebben op de een of andere manier een sterker individueel mandaat van de kiezer nodig. Maar alle in het verleden uitgedachte vormen, waarbij bijvoorbeeld een afgezakte vorm van een districtenstelsel werd gemengd met de evenredige vertegenwoordiging, leden schipbreuk.

Als we op dergelijke vernieuwingen moeten wachten in de hoop dat het een sterkere en zelfbewustere volksvertegenwoordiging oplevert, kunnen we wachten tot we een ons wegen.

De verkiezingen in september zouden via een andere invalshoek misschien een zelfbewustere Kamer kunnen opleveren. Tenminste, de kans dat er een kabinet gevormd kan worden dat op een simpele meerderheid kan rekenen, is niet groot. Een kabinet dat uit een hele reeks partijen bestaat of zelfs een kabinet dat gaat werken met wisselende meerderheden in de Kamer is veel waarschijnlijker.

Een paradijs voor het zelfbewuste Kamerlid. Natuurlijk zal er een regeerakkoord zijn, maar zo'n akkoord kan per definitie Kamerleden in die situatie minder in een wurggreep houden.

Jammer alleen, dat er na september een Kamer zal zijn met nauwelijks ervaring. Laat staan enig zelfbewustzijn.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie