Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een zaal blijft een zaal

Home

JOHN HOOGERWAARD

Het verschijnsel zal nooit tot de professionele hulpverlening doordringen: blokfluitverslaving. Er zijn zeker vier gevallen bekend, de leden van het Loeki Stardust Kwartet. Dit gezelschap dendert, met blokfluit in de hand, door alle muziekstromingen en genres heen, niet gehinderd door tradities zoals bij andere instrumenten. “Daarom hebben we altijd kunnen experimenteren”, zegt Bertho Driever.

De blokfluit is zo Hollands als een spruitje en wordt vaak gezien als het opstapje naar een 'echt instrument'. Leuk voor kleine kinderen en studenten van de lerarenopleiding. Dat imago deert Bertho Driever, Paul Leenhouts, Daniël Brüggen en Karel van Steenhoven al lang niet meer. Hun Loeki Stardust-kwartet - twintig jaar geleden opgericht - trekt volle zalen. De vier fluitisten omschrijven hun repertoire als “muziek voor mensen die het avontuur in de klassieke muziek zoeken”.

Komend weekeinde is het blokfluitkwartet prominent aanwezig op het verjaardagsfeest van koningin Beatrix - zaterdag geeft Loeki Stardust een optreden op Paleis Het Loo. De NOS zendt het half uur durende concert live uit, als onderdeel van het verslag van Beatrix' privé-feest.

Het is niet de eerste keer dat de vier muzikanten optreden voor de koningin. “Eh, voor de hoeveelste keer”, vraagt Driever zich zelfs af. “De derde keer, officieel dan”, weet Daniël Bruëgen. “De laatste keer was tijdens het staatsbezoek in Athene en dat is blijkbaar goed bevallen.”

In oktober reisde het blokfluitkwartet op verzoek van Beatrix mee naar Athene. Het optreden was een geschenk van de Nederlandse vorstin aan haar gastheren. Twee weken later ging de telefoon. De grootmeester van de koningin, Kist, meldde dat de vorstin het zeer op prijs zou stellen als het kwartet zou optreden op haar verjaardag, 31 januari.

“Ze liet speciaal vragen of we één bepaald stuk wilden uitvoeren dat ze ons in Athene had horen spelen. Iets heel moderns, een ritmisch, percussie-achtig stuk. Dat heeft ze blijkbaar erg mooi gevonden.” De compositie van Chiel Meijering is zaterdag de hippe afsluiting van het half uur durende klassieke blokfluitconcert op Het Loo voor de koningin en haar gasten, die daarna aan de lunch beginnen.

De leden van Loeki Stardust zijn op hun beurt vol lof over Beatrix. Paul Leenhouts: “Het is het enige koningshuis dat zo vooruitstrevend is, wat kunst betreft. Je merkt duidelijk dat de koningin vooruit kijkt. Dat waarderen we heel erg in haar. Op zo'n speciale gelegenheid te mogen spelen, dat brengt wel een spanning met zich mee. Maar aan de andere kant: een zaal blijft een zaal. Er moet een kruisbestuiving plaatsvinden, anders wordt het niets.”

Hoewel de vier al twintig jaar bezig zijn met 'de emancipatie van de blokfluit', hebben ze nog steeds geen flauw idee waar die gekte nu precies vandaan komt. Een ondefinieerbare betovering is nog de beste omschrijving. Brüggen: “Het geeft een dierlijk gevoel als je speelt. Zo'n gevoel dat je krijgt als je in de badkamer zingt . . . Of in een tunnel roept: Wie is de burgemeester van Wezel? Het is gewoon een verslaving. Vier weken geleden heb ik mijn hand gekneusd. Toch moest ik gewoon spelen, dan maar met één hand.”

De experimentele en plezierige sfeer bij de optredens is belangrijk voor de vier. “Wij zijn geen puristen”, zegt Driever, terwijl de anderen instemmend knikken. Brüggen: “Je kunt een optreden geven dat aan alle kanten kraakt, maar toch heel goed is. Dat is onze kracht. Dat betekent niet dat muziek soms op het tweede plan komt. We staan niet alleen maar grappen te maken op het podium. We zoeken altijd naar balans.”

“Dat heeft trouwens wel een hele hoop tijd gekost”, zegt Leenhouts. “Het is nu eenmaal moeilijker om in een ensemble te spelen dan in je eentje. Maar als je elkaar eenmaal aanvoelt kun je steeds vrijer gaan spelen, steeds meer risico's nemen.”

Ergerlijk is wel dat dat door sommige liefhebbers van klassieke muziek niet helemaal goed begrepen wordt. Ze worden er soms zelfs van beschuldigd dat ze de klassieke muziek populariseren. Leenhouts: “Er zijn zeker mensen die dat vinden. Zo speelden wij eens een stuk zoals we dat niet vaak doen: rechttoe rechtaan. Na afloop kwam een toeschouwer mij op de schouder kloppen en zei: zo, nu hebben we jullie eens echt gehoord.”

Ze kunnen er om lachen, al kijken ze af en toe met een jaloerse blik naar de overkant van de oceaan, waar ze overigens zelf ook regelmatig met succes hebben getoerd. Op zich al uniek, want de blokfluit geniet alleen in Nederland, Engeland en Duitsland enige bekendheid. “In de VS zijn ze volstrekt onbekend met het instrument. En daardoor veel meer onbevooroordeeld. Als je op een kammetje speelt is het ook goed, zolang het maar gedegen in elkaar zit. Dat mis ik hier wel eens.”

De muzikanten kunnen gigantische bomen opzetten over blokfluiten. “Dat is niet zo gek”, zegt Driever. “Iedere muzikant kan uren over zijn instrument praten. Wij dus ook.” Dat was het gelijk al bij de oprichting in 1978, toen de vier aan het Sweelinckconservatorium in Amsterdam studeerden en elkaar in de blokfluitklas tegenkwamen.

Brüggen: “Dat was een sterke klas met heel bevlogen docenten. We zouden een zesstemmig consort gaan vormen, maar bleven uiteindelijk met z'n vieren over. Dat beviel ons wel. Dat andere mensen dan neerkijken op het instrument dat je bespeelt, interesseert je geen moer. Je hebt gelijkgestemden gevonden.”

Vanaf 1978 zijn de vier aan de slag gegaan om het instrument in ensemblevorm gestalte te geven. Leenhouts: “Vooral in het begin geen gemakkelijke opgave. Terwijl de meeste ensembles met verschillende instrumenten naar elkaar toe moeten werken, doen wij dat juist precies andersom. Wij werken van binnen naar buiten, om zo een diversiteit te creeren tussen vier dezelfde instrumenten.”

Zo passeren tijdens een enkel optreden wel eens meer dan dertig verschillende blokfluiten de revue. “Je hebt nu eenmaal veel materiaal nodig”, zegt Bruügen, terwijl hij naar een koffer wijst. “Daar zit een fluit in van drie meter.” Leenhouts: “Ik heb de bovenburen dan ook al verzocht of ik een koepeltje in het plafond mag maken.”

Zaterdag moet Loeki Stardust zich al om half negen 's ochtends melden bij de poort van paleis Het Loo. Eerst een uitgebreide securitycheck, daarna camerarepetities met de NOS. Speciaal voor de gelegenheid heeft het kwartet nieuwe kostuums aangeschaft. Daarna is het wachten tot 11.30 uur, terwijl de koningin ondertussen haar gasten rond laat leiden op Het Loo.

Voor het optreden duikt de groep deze week nog drie dagen de studio in voor de opnamen van een nieuwe cd. “Het is kort, daarom moeten we precies weten wat we willen”, zegt Driever, terwijl hij de partituur van Bachs 'Die Kunst der Füge' op de tafel gooit. “Dit nemen we op. En als we het hele boekje hebben doorgewerkt dan zijn we klaar.”

“Het stuk is ideaal voor ons”, zegt Leenhouts. “Het bestaat uit een heel klein thema (melodietje), waaromheen hele bouwwerken worden opgetrokken. Dat is ons op het lijf geschreven.”

Deel dit artikel