Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een wilsverklaring is niets waard

Home

En toen zat ik in een uitzending van Zembla, op 14 februari, over euthanasie bij dementie. Welwillende critici (de ergste) vonden dat ik veel te vinnig sprak over het onderwerp, waardoor mensen niet luisteren maar terugdeinzen. Els Borst kwam ook aan het woord en zij is door haar stijl veel overtuigender, hetgeen ik betreur want ik denk dat ze er naast zit.

Ik klink zo ongedurig over het onderwerp (de verdediging is begonnen) omdat ik bijna elke week wel iemand op basis van niets hoor zeggen: ik eindig heus niet kierewiet in een verpleeghuis.

In de uitzending werd de vraag of ze op dit punt iets geregeld hadden aan een groep kaartspelende bejaarden voorgelegd. Ja hoor, ze hadden het allemaal vastgelegd met schriftelijke wilsverklaringen. Over de vraag wat zo'n wilsverklaring waard is, hadden ze nooit nagedacht.

Zo'n verklaring is niets waard, en om dat in te zien moeten we op bezoek in het verpleeghuis; ja want daar hebben we het over. Ik stel u voor aan meneer S., 79 jaar oud. Ik ken hem al een jaar of vijf, want hij woonde tegenover ons verpleeghuis. Hij kwam anderhalf jaar geleden wegens dementie in onze dagbehandeling en is nu bij ons opgenomen.

Toen het thuis nog maar net ging, sprak ik nogal eens met hem over hoe hij een en ander beleefde. Hij zei dan dingen als: 'Dit is mijn verstand niet. Ik zit niet goed meer in mezelf.' Ik legde uit dat dat kwam omdat hij de ziekte van Alzheimer had. Hij keek me dan eerst even vragend aan en zei vervolgens altijd met dezelfde brede lach: 'Dat hebben ze wel meer gezegd, ja. Dat heb ik al eens eerder horen zeggen. Maar gelukkig heb ik het niet zo erg.'

Maar hij heeft het wel heel erg. Ik heb dit gesprek vele malen met hem gevoerd. Vond ik geen probleem, maar u begrijpt, hoop ik, dat ik tegen zo'n man nooit zou durven zeggen: 'Ja, en het mooie is dat u niet verder die ziekte van Alzheimer in hoeft, want u hebt een verklaring opgesteld waarin u gezegd hebt dan dood te willen.' Ik weet zeker dat ook Els Borst dit niet zou zeggen, want het zou een opzettelijke wreedheid zijn waartoe ik haar niet in staat acht.

We lopen door naar mevrouw M., die al wat langer bij ons is en die vreselijk lijdt onder haar dementie. Ze is 82 en kan maar niet begrijpen waarom ze niet terug kan naar haar eigen woning, waar haar man inderdaad nog woont. 'Moet ik hier dan de rest van mijn leven blijven? Meent u dat nou, dat ik nooit meer terug kan naar huis? Maar dat is toch verschrikkelijk! Hoe kan het dat zoiets bestaat in ons vrije land?' Ook haar leg ik uit dat ze Alzheimer heeft. 'Ja dat weet ik nou wel, u begint daar altijd over. Vroeger hadden mijn man en ik een bloemenzaak en dan kwam ik wel eens in zo'n huis voor een bestelling en dan zag ik die mensen en dan dacht ik: als het bij mij zo ver is dan ga ik het raam uit.'

Aha, zullen de wilsverklaring- enthousiasten nu zeggen: beet! Nou moet je doorpakken. Dus zeg ik zo omzichtig mogelijk: 'Denkt u daar dan wel eens aan? Dat u misschien eigenlijk dood zou willen?', waarop ze mij verbijsterd aankijkt: 'Ik dood? Hoe komt u daar nou bij? Ik wil naar huis.' Begrijpt u dat het in dit soort situaties helemaal niks uitmaakt wat je hebt opgeschreven?

We gaan naar het laatste stukje dementie, waarin de slachtoffers niet meer kunnen staan of lopen, niet meer zelf kunnen eten of drinken, plas en poep vergeten, niemand meer herkennen, nooit of heel zelden nog iets zeggen.

Ook in de uitzending komt zo'n mevrouw voor. Haar man, die jarenlang voor haar gezorgd heeft, staat naast haar en zegt: 'Dit had zij nooit gewild.' Ook deze mededeling horen wij elke week een paar keer. Een collega zei mij eens: 'Als mevrouw dit wel gewild had, dan was het een wel zeer merkwaardig tiepje.'

Maar mensen zeggen dit in alle ernst en ze zeggen het met grote verontwaardiging en een beschuldigende blik op de arts. Alsof die het gewild heeft. Naast de moeilijk in te schatten lijdensdruk in het slachtoffer treedt nu de lijdensdruk in de naasten naar voren, maar keurig verkleed in wat het slachtoffer zou willen. Terwijl de kern van de zaak is dat de naasten dit niet langer willen. Waarvoor ik werkelijk alle begrip heb. Maar dat betekent niet dat ik bereid ben iemand te doden, die niet weet waar het over gaat.

Eugen Sutorius, oud-voorzitter van de NVVE zei ooit: 'Dat alle, maar dan ook alle, verpleeghuisartsen in ons land weigeren om dergelijke wilsverklaringen bij dementie uit te voeren, terwijl ze niet tegen euthanasie zijn, zou ons aan het denken moeten zetten.' Ik zou u willen vragen met ons mee te denken. En te voelen.

Deel dit artikel