Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een ster in het land van lilliputters

Home

Hans Nauta

Veertiger Michael Jackson probeert het weer eens. Het popfenomeen komt met een nieuw album, hoopt opnieuw gouden tijden te beleven, wil opnieuw schitteren. Maar wacht de wereld nog wel op het versleten idool uit de jaren tachtig, die al dertig jaar zoekt naar zijn verloren jeugd? Het publiek is kritischer dan destijds en staat klaar om hem neer te sabelen als de vernieuwing van Jackson niet bevalt.

De wereld wacht op Michael Jackson, meent Kelly Rowland, die als zangeres van Destiny's Child zelf een enorme ster is. Op de radio zijn covers van zijn liedjes te horen, dansers imiteren zijn klassieke pasjes en zijn Amerikaanse jubileumconcerten raakten in september moeiteloos uitverkocht. Het zijn volgens Rowland niet te verwaarlozen signalen dat de tijd rijp is voor Jacksons nieuwe album 'Invincible'.

Ook bij platenmaatschappij Sony kan de vreugde niet op dat vandaag Jacksons eerste studioplaat in zes jaar verschijnt. Al weken bellen fanclubs om informatie, in Amerika vragen luisteraars de radiostations om de kerstsingle 'Cry' alvast te draaien, als troostlied na de aanslagen op 11 september in New York en Washington. De huidige single 'You rock my world' staat in de top-tien, en de videoclip met Oscar-winnaars Marlon Brando en Benicio del Toro wordt regelmatig vertoond. Thomas D. Mottola, de vice-president van Sony Music Entertainment: ,,Jackson blijft groeien als artiest. Vanwege de kracht, diepte en reikwijdte van het album, verdient 'Invincible' een plaats tussen de grootste opnames uit de popschiedenis.''

Mottola's optimisme zal meer gedragen worden door hoop dan overtuiging. De komende negentig dagen wil zijn Sony in Nederland immers 150000 exemplaren van 'Invincible' afzetten. Aan oude successen van albums als 'Bad' (half miljoen stuks) en 'Thriller' (1,4 miljoen exemplaren) durft de maatschappij niet meer te denken. Het vorige album 'History' (1995) was namelijk een commerciële mislukking. En ook de remix-plaat 'Blood on the dancefloor' flopte jammerlijk.

Michael Jackson maakt zich zelf enorm zenuwachtig. ,,Hij wil zo graag'', zei Rodney Jerkins, de producer die drie jaar met hem aan 'Invincible' werkte. ,,Michael voelt de druk om te presteren.'' De kosten voor het album liepen op tot dertig miljoen dollar, doordat Jackson eindeloos aan de opnames bleef sleutelen. Zo zijn perfectionisten nu eenmaal, zei Jerkins, die zijn werkgever zeker geen onzekere twijfelaar wil noemen.

Wie zou niet twijfelen, als een gouden decennium wordt gevolgd door een blikken, als je als zelfverklaarde 'Koning van de Pop' opeens rondwandelt met een doornenkroon. Ooit bracht Jacksons manager Frank Dileo, de marketingstrateeg die 'Thriller' (1982) wereldwijd aan de man bracht, de geruchtenmachine zelf in beweging, om aandacht en verkoop te garanderen. Maar tussen de albums 'Bad' (1987) en 'Dangerous' (1991) begonnen allerlei schandalen de muziek te overheersen.

De geruchten over misbruik van jongens namen toe, een rechtzaak rond zijn vriendje Jordan Chandler zou Jackson hebben afgekocht voor twintig miljoen dollar. Een huidziekte en talloze operaties maakten Jackson tot een personage dat niet zou misstaan in Disney World. Door zijn geslacht, zijn leeftijd en zijn ras te verdoezelen, werd hij als het ware universeel: van alles een beetje en daardoor niets. In de videoclip van 'You rock my world' verstopte hij zijn gezicht dieper dan ooit onder een hoed, de huid zat zo strak om de schedel dat zijn wangen geen glimlach konden verdragen.

Producer Rodney Jerkins, die weet hoe trots Jackson is op zijn artistieke hoogtepunt, hoopt dat het publiek verder kijkt en luistert dan alle negatieve publiciteit. ,,Dan ziet iedereen dat die jongen nog even fantastisch danst als een jongetje van tien.'' Dat is wat Jackson wil horen. Al dertig jaar zoekt de veertigplusser naar zijn verloren jeugd. Hij droomt nog altijd van Peter Pan en zegt naar Jezus te luisteren in zijn streven ,,puur en onschuldig te zijn als een kind.''

Jacksons angst voor de ouderdom hangt samen met zijn vrees om muzikaal in de vergetelheid te raken. Naast het podium is zijn sociale onmacht zo groot, dat de gedachte om uitgerangeerd te raken voor hem een nachtmerrie moet zijn. Het podium is een heiligdom, zei Jackson ooit: ,,Alsof op iedere hoek engelen staan die me beschermen.'' Maar het publiek is kritischer geworden. En die wachters hebben de ogen gesloten, zo bleek in 1996 bij de uitreiking van de Brit Awards, Engelands belangrijkste muziekprijs. Jackson playbackte daar met een kinderkoor 'Earth Song'. Het was voor zanger Jarvis Cocker van de Britse band Pulp reden om naar hem toe te rennen, wat kindjes omver te werpen en zijn kont te schudden naar het publiek. Cocker's actie was een protest tegen Jacksons hypocriete act als kindervriend. Serieuze muzikanten ergerden zich al lange tijd kapot aan Michael Jackson.

Ooit voelde vrijwel iedereen zich aangesproken door Jacksons muzikale Esperanto. Samen met producer Quincy Jones creëerde hij een briljant mengsel van blanke pop-rock en zwarte soul-funk. Maar zijn scherpe inzicht in de wil van de mainstream raakte vertroebeld. Jackson zag zichzelf nog als een trendsetter toen de trendvolgers allang achter nieuwe sterren aanliepen, of een oude concurrente als de zangeres Madonna volgden.

Volgens biograaf Christopher Andersen was Jackson jaloers toen de mueziekindustrie Madonna eind jaren tachtig uitriep tot Artiest van het Decennium. ,,Zo goed is ze niet. Ze weet zichzelf te verkopen, haar imago te veranderen. Daarmee houdt het op'', mopperde hij. Maar juist die eigenschap was in het nieuwe decennium Madonna's redding in de glibberige popcultuur. Waar zij nu als kameleon wordt gerespecteerd, is Jackson langzamerhand een dinosaurus geworden, die zelf niet in de gaten heeft dat zijn soort is uitgestorven, en die het succes op peil probeert te houden door frisse ideeën te kopen bij jong talent.

Zoals producer Teddy Riley het Jackson-geluid voor het album 'Dangerous' met looddroge dancebeats moderniseerde, zo moest Jerkins 'Invincible' een hedendaags geluid geven. De producer die onlangs de uitgebluste Whitney Houston met haar album 'My love is your love' aan een comeback hielp, kondigde aan voor 'Invincible' met iets nieuws te komen: industriële r & b. Iedereen zou met open mond luisteren.

Inderdaad stuiteren de frisse beats op 'Invincible' de boxen uit; geluidseffecten uit koude machines en venijnige zangpartijen suizen rond als in een wervelstorm. Het lijkt de goede kant op te gaan: 'Invincible' klinkt minder over the top dan je zou vrezen. Maar voordat zij hem uit zijn muzikale sprookjesmoeras sleuren, trekt Jackson zijn mede-producers en gasten als Santana wild spartelend mee naar beneden. Gesteund door de zoete glazuurbrekers Babyface en R.Kelly reikt Jackson vervolgens naar de hemel, zingend over een liefde zo mooi als de zon, de maan en de sterren.

Jackson zegt nog altijd te zoeken naar het onverwachte, naar illusie en magie. Maar één voor één flitsen videobeelden als déjà-vu's voorbij: 'Threatened' als nieuwe 'Thriller'-nachtmerrie, 'Privacy' als variant op 'Leave me alone', 'Heaven can wait' als moderne 'Human Nature', en daartussen de gilletjes van 'Bad', de koude klanken van 'Dangerous' en het trompetgeschal van 'History'. Jackson zit vast in een moonwalk, hij denkt flinke passen vooruit te zetten, maar glijdt steeds verder terug.

Wie raakt nog geïnspireerd door Jackson? Waar in 1985 een popsterren-wachtlijst moest worden opgesteld voor zijn USA for Africa-werkstuk 'We are the world', mocht Jackson laatst niet meedoen met de inzamelingsactie voor nabestaanden in New York. Hij begon zijn eigen project 'What more can I give', maar zag veel popcollega's afzeggen en moest uiteindelijk met tweede garnituur aan de slag. Natuurlijk, oude vrienden als Steven Spielberg, Elizabeth Taylor en Diana Ross blijven hem de hand boven het hoofd houden en prijzen zijn genialiteit in teksten die Jackson vaak zelf redigeert.

Maar bestaan er buiten dat groepje vaste volgelingen nog bewonderaars? Destiny's Child misschien? Hun recente video 'Bootylicious' is een eerbetoon aan Jackson, ze dragen de juiste hoeden, imiteren klassieke danspasjes. Maar verder vinden ze Jackson vooral aantrekkelijk als lid van zijn familie. Diep onder de indruk was Destiny's Child ook van de ontmoeting met zus Janet Jackson. Het gaat ze niet om Michael als hedendaags muzikant, maar om wie hij ooit was.

Een metalband als Alien Ant Farm wellicht? Hun versie van Jacksons nummer 'Smooth criminal' klinkt lekker, maar de videoclip -met oplichtende stoeptegels en autoruiten die exploderen als zanger Dryden Mitchell in zijn kruis grijpt- maakt de cover meer een komische parodie dan een eerbetoon.

Is er dan niemand? Wacht. Voor Britney Spears is Jackson een held. Net als jongensgroep Backstreet Boys heeft ze van zijn podiumpresentatie geleerd. Ook NSync, een succesvolle boysband in Amerika, is goede vrienden met Jackson en trad op bij zijn jubileum-concert. Hun nummer 'Pop' is stilistisch afgekeken van het idool. Groepslid Lance Bass vindt het geweldig hoe Jackson zich steeds weer vernieuwt.

Jacksons volgelingen zijn niet bijster creatieve geesten, maar geplastificeerde variaties op het thema van de mega-ster. Dolgraag leren ze van Jackson hoe je zo'n geruchtenmachine bedient. Hoe je onkwetsbaar wordt, en niet binnen enkele jaren weer in de vergetelheid raakt. Jackson is de held van confectiesterretjes uit de wereld van Music, Marketing & Money, die net als hij eeuwig jong willen blijven.

Jacksons plaats in de popmuziek lijkt veel op een beeld uit een oude videoclip. Als een aangespoelde Gulliver ligt hij in 'Leave me alone' op de grond. Hij ontwaakt, breekt de snoeren rond zijn armen, klimt overeind en constateert tevreden dat hij groter is dan al die mini-mensjes om hem heen. Jackson is nog altijd een ster, zij het in een land van muzikale lilliputters. Zelf heeft hij dat niet in de gaten. Levend op zijn sprookjesranch Neverland verkiest hij al jaren de illusie boven de werkelijkheid. Jackson droomt lekker door, haalt zijn zwarte glitterjasje nog eens van de kapstok, oefent zijn moonwalk in de gang, en mompelt voor de zoveelste keer dat hij toch echt eens dat verkooprecord van 'Thriller' moet verbreken.

Deel dit artikel