Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een reformatie zet niet door

Home

Lodewijk Dros

Krimp in de gelederen helpt het kleine kerkgenootschap van de nieuw-apostolischen niet af van zijn oude euvel: verdeeldheid. Apostel Gerrit Sepers uit Amersfoort heeft er de brui aan gegeven. Zoekt zelfs ander kerkelijk onderdak. Discussies beperken zich vooralsnog tot internet.

De kleine Nieuw-Apostolische Kerk (NAK) in Nederland heeft voor het eerst in haar geschiedenis een andersdenkende apostel aan de dijk gezet. Apostel Gerrit Sepers is apostel af. Hij wilde een signaal geven tegen de verrechtsing in zijn kerk.

Gerrit Sepers (1946), geboren Brabander, werkt alweer enige tijd als huisarts in Amersfoort. In 1999 besloot hij een cursus voor herintredende huisartsen te gaan volgen, want 'er was geen geld meer voor mijn betaalde functie als apostel binnen de NAK'. Geen vreemde redenering: het kerkgenootschap krimpt. ,,In zeven, acht jaar zijn 22 van de 98 gemeenschappen gesloten. Het zondagse kerkbezoek liep sinds 1997 van 7000 terug tot 4500.''

Maar Sepers, apostel sinds 1987, beschouwt iets anders als doorslaggevend: een interview in een jeugdmagazine in 1997. In dat vraaggesprek 'sprak ik recht uit mijn hart, zoals ik gewend ben'; hij was vóór de vrouw in het ambt, accepteerde homoseksualiteit en zag ook in andere godsdiensten veel goeds. In het orthodox-protestantse genootschap is dat vloeken in de kerk. ,,Daar ben ik waarschijnlijk op afgerekend'', zegt Sepers. Volgens sympathisanten kostte het hem ook de bevordering tot districtsapostel.

Het interview baarde opzien, in Nederland, maar ook elders waar Nieuw-Apostolischen zitten. Apostel Sepers was de held van de vernieuwing geworden - of, voor minder progressieven, de wolf in schaapskleren.

Het laatste bedrijf in de affaire-Sepers begon deze zomer. ,,We zaten ergens in Europa in de kerk en toen klonk vanaf de kansel: 'Degenen die het schip verlaten, gaan verloren'. Dat schip, dat was onze kerk, de Nieuw-Apostolische Kerk. Ik keek om me heen en dacht: waarom dóét niemand iets? Al langer voelde ik een verrechtsing in de NAK. Dat gebeurt niet meer mét mij als apostel, dacht ik toen. Ik zei tegen mijn vrouw: Nú moet ik in actie komen en wat op papier zetten.''

In twintig pagina's schetste hij een toekomstbeeld voor zijn kerkgenootschap. De tekst is nog altijd geheim, maar de strekking was duidelijk. ,,Sine ecclesia non salus est, dáár verzet ik me tegen: zonder deze kerk is er geen heil. Dat is precies de fout van de rooms-katholieke kerk geweest.'' Ook formuleerde Sepers kritiek op zijn eigen positie, die van apostel. ,,Het ambt van apostel is wenselijk, bevorderlijk voor de geloofsgemeenschap ook. Dat mag onze waarheid zijn, maar we hebben niet het exclusieve gebruiksrecht van de Heilige Geest.'' Sepers raakte met zijn rapport aan de achilleshiel van de NAK: de exclusiviteit van deze kerk in het apostelschap.

Een hervormde theoloog die promoveerde op de apostolischen, had het gevoel 'door te dringen in geheime genootschappen', meldde Trouw (2 september 1988). Met de komst van

Sepers gingen wel wat deuren open. Sterker nog: de internationale kerkleiding zette hem in 1999 in als hoofdrolspeler in een documentaire ('Lebendig wie das Christentum vor 2000 Jahren') die de nieuwe openheid vertolkte. Dat sloeg aan, 'zeker in Nederland', zegt Sepers. ,,Conservatieve volgelingen, zoals in Noord-Amerika, waren hiervan duidelijk niet gecharmeerd.'' Op de officiële website van de NAK daar mag er nauwelijks gediscussiëerd worden, zodat er een alternatief forum is opgericht. Ook in Duitsland hebben de oecumenischer ingestelde gelovigen een aparte website opgezet. Op deze onofficiële sites is er veel bijval voor ex-apostel Sepers; de Nederlander geldt er als dé liberale reformator die de NAK nieuwe wegen kan wijzen.

De geschiedenis van de apostolischen, die begint in 1832 met het Réveil in Groot-Brittannië, is er een van ettelijke scheuringen. Alleen Nederland al telt nu negen groeperingen, ieder met een eigen karakter. Ze hebben gemeen dat aan 'apostelen' een belangrijke plaats wordt toegekend, als opvolgers van Jezus' discipelen.

De 'verstarring' van de NAK, de 'bijna sektarische afsluiting', het 'exclusieve in optima forma', zegt Sepers, is ingetreden in de jaren vijftig. Vooraf, in 1946, was er een beweging die in 1951 leidde tot een kerkscheuring, waardoor het Apostolisch Genootschap ontstond, tegenwoordig een religieus-humanistische kerk met zo'n 20000 zielen en een eigen apostel.

In 1952 sprak de hoogste autoriteit, 'stamapostel' Bischoff uit dat Jezus zou weerkomen tijdens diens leven. Sepers: ,,Dat gebeurde niet, met alle gevolgen van dien, maar het genootschap raakte er wel van naar binnen gericht.'' En er zijn nog steeds 'velen' die aan Bischoffs profetie geloof hechten.

Sepers ('Vierde of vijfde generatie apostolisch') heeft bedenkingen tegen de status van 'stamapostel': ,,Het ambt is vergelijkbaar met de paus, nog net niet onfeilbaar, maar je bent wel absolute gehoorzaamheid aan hem verschuldigd. Een status als Primus inter pares, de eerste onder gelijken, zou gezonder zijn.''

Na de zomer en Sepers' rapport kwam het tot een aanvaring met de huidige stamapostel, Richard Fehr. Die had eerder in Tilburg 'nog maar eens duidelijk gezegd' waar het op stond: ,,Wie de Heilige Geest zoekt, kan voor mijn part naar Rome afreizen of naar de dalai lama in de Himalaya of Joost mag weten waarheen, maar zal niets vinden dan bij de door Jezus Christus gezonden apostelen alleen.''

,,Wij claimen de Heilige Geest'', reageert Sepers geëmotioneerd. ,,Terwijl ik geloof dat mijn waarheid naast andere bestaat, pluralistisch dus. We zijn een niet de voortzetting van de oerchristelijke kerk - en eigenlijk vind ik 'voortzetting' al een te groot woord.''

Sepers mocht ,,bij Fehr in Zürich op bezoek. Fehr benoemde twee buitenlandse districtsapostelen als mediator. Tijdens een gesprek zeiden ze: Gerrit, zo kun je niet functioneren binnen deze kerk. Ik zei: Als mijn pluralistische visie onduldbaar is, dan moet ik mijn ambt terugggeven.''

De mediators, zegt Sepers, stelden nog 'ambtsrust' voor: de apostolische term voor pensioen. Daar wilde Sepers niet van weten - hij was niet oud of moe, hij wilde een statement afgeven. Op de officiële website van de NAK staat het niet, wel de verklaring van de stamapostel over problemen rond de 'exclusiviteit van onze kerk en de noodzaak van het Apostelambt'.

Volgens districtsapostel Th. de Bruijn, Sepers' superieur, is ,,Sepers teleurgesteld geraakt doordat de kerk niet veranderde en hij wel. Nu deelt hij de leer der kerk niet, en dat kan niet in zo'n hoog ambt.''

Op 1 december nam de NAK in een kerkdienst in Hilversum afscheid van haar apostel, in goede harmonie. Sepers had zelf verzekerd niet in te gaan op verzoeken om elders apostel te worden, of voor zichzelf te beginnen ('Afsplitsing zit ingebakken in een strak georganiseerde kerk').

Sepers: ,,Voor het eerst in de geschiedenis is er netjes met een andersdenkende omgegegaan.'' Mocht ,,mijn gedachtegoed in deze kerk duidelijk zichtbaar en tastbaar worden, dan ben ik graag bereid mij te heroriënteren'', schrijft Sepers in een toelichting. Maar een terugkeer als apostel is ver weg.

,,Ik denk dat Sepers een schokreactie teweeg wilde brengen'', zegt districtsapostel De Bruijn, ,,maar dat is niet gebeurd. Kerkleden respecteren zijn terugtreden, maar scharen zich voor 95 procent achter de kerkleiding in Zwitserland.''

De ex-apostel is al eens wezen kijken in de Dominicuskerk, een progressieve basisgemeente in Amsterdam, en ,,deze kerst heb ik gevierd in de Xaverius in Amersfoort, een katholieke kerk met oecumenische inslag. Of dat programmatisch is? Eh, nee. Nog niet. Ik ben NAK-lid, maar wel op zoek naar nieuw onderdak.''

Deel dit artikel