Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een rechtlijnige fanatiekeling

Home

door Romana Abels en Kustaw Bessems

Volgende week staat Mohammed B. in Amsterdam terecht voor de moord op Theo van Gogh. Dat hij zich niet wil verdedigen en onder dwang naar de rechtszaal wordt gebracht, typeert zijn fanatieke karakter. Mohammed B.: een portret.

Mohammed B. houdt niet van grapjes. Dat vertelde een van de verdachten in de zogeheten Hofstad-zaak onlangs aan zijn advocaat. Sinds december 2002 kwam een groep Noord-Afrikaanse mannen samen in het huis aan de Marianne Philipsstraat in Amsterdam-West, in een huis dat op naam stond van Mohammed B. Ze kwamen daar om te leren en te discussiëren over een radicale variant van de islam. Het waren overwegend jonge mannen en er werden wel eens grappen gemaakt, zelfs over het geloof. Maar Mohammed B. kon dat niet verdragen en sprak de anderen erop aan.

B. was volgens de andere verdachte in zijn studie van het geloof gedrevener dan de meeste anderen. Dag in dag uit was hij bezig met de islam. Hij leek voor de moord op Theo van Gogh niet per se de gewelddadigste van het stel, maar wel veel rechter in de leer dan zijn vrienden.

Studieus. Zo kent ook Mohamed Taimounti, CDA-deelraadslid in het stadsdeel Slotervaart-Overtoomse Veld, de twintiger B. Hij zat een tijdlang met hem op dezelfde hogeschool. „Hij kwam, deed zijn huiswerk en dat was het. Sommigen van mijn vrienden gingen wat meer met hem om, maar er waren dan wel eens conflicten. Hij sprak op school bijvoorbeeld moslimjongeren aan die alcohol dronken. Hij werd heel boos en zei: ’Als je nog één keer alcohol drinkt, heb je echt een probleem met mij’. Zoiets hoeft niet te betekenen dat hij echt dreigt met geweld, maar het was wel onaangenaam.”

,,Hij was veel te serieus”, zei een gesluierde jonge vrouw die de leden van de Hofstadgroep goed kende. ,,Hij heeft mij nog ten huwelijk gevraagd, maar ik heb hem afgewezen. Ik wil een man met wie ik kan lachen.”

Taimounti: „Echte vrienden leek hij op school niet te hebben. Zeker op het laatst niet. Hij zonderde zich af, samen met die andere mensen die nu vastzitten.” Een vriend van de familie zegt dat die afzondering volgde op drie ingrijpende gebeurtenissen in Mohammed B.’s leven. ,,Ten eerste was er drie jaar geleden de dood van zijn moeder, met wie hij als oudste zoon een bijzondere band had. Daarna kwam hij in de gevangenis terecht wegens een vechtpartij. In die gevangenis is hij benaderd door extremisten, zoals je zo vaak hoort over jongeren. Hij was er gevoelig voor. Toen hij vrijkwam bleek zijn zus in de prostitutie te zitten - dat kwam bij Mohammed heel hard aan. Hij zocht steun in de moskee, een andere dan waar hij als kind heen ging. Vanaf dat moment ging hij naar de El Tawheed-moskee. Die extremistische moskee trekt veel jongeren omdat men er Nederlands spreekt, je er terechtkunt met alle vragen. En Mohammed was op zoek naar antwoorden.”

Mohammed B. was zo boos op zijn zus, die zwanger was geraakt, dat zij een tijdje moest onderduiken. ,,Wat er later is gebeurd weet ik niet, het contact was toen niet meer zo goed”, zegt de man. Overigens spreekt een andere bron van alleen een zwangerschap, niet van prostitutie. De familievriend heeft het vooral over 2001 en 2002, de jaren waarin het gezin B. de grip op zijn oudste zoon verloor. In die tijd vonden ook de aanslagen op de Amerikaanse Twin Towers plaats. Die hadden op Mohammed B., net als op andere leden van de Hofstadgroep, een aanzuigende werking. ,,Hij is niet geradicaliseerd door de dood van zijn moeder, maar door de aanslagen van 11 september 2001”, zei ook Mohammed Fahmi B., een lid van de Hofstadgroep, vlak na de moord op Theo van Gogh tegen journalisten van NRC Handelsblad. Vlak na dat gesprek werd ook Fahmi B. gearresteerd. Hij zit net als de andere vermoedelijke leden van de Hofstadgroep nog steeds vast. ,,De negentien zelfmoordstrijders zijn onze martelaren geworden.”

De Marokkaanse tegelzetter Fahmi B. was nog niet zo lang in Nederland. Hij ontmoette B. in de El Tawheed-moskee. In eerste instantie kwam het contact tot stand omdat Mohammed B. nieuwe tegels wilde in zijn keuken. Maar eenmaal bij hem thuis in de Marianne Philipsstraat, kwam Fahmi B. ook terecht in de zogenaamde ’huiskamerbijeenkomsten’, die twee keer per week werden gehouden. B., Fahmi B. en de andere vermoedelijke leden van de Hofstadgroep luisterden daar naar koranuitleg en preken van sjeik Abu Khaled.

Maar ze praatten ook over Ayaan Hirsi Ali. Ze werd slavin genoemd, hoer, afvallige. ,,Mohammed B. mag niet vloeken, maar als hij over haar spreekt, vloekt hij toch”, zei Fahmi B. ,,Want zij kent de waarheid, maar ze volgt die waarheid niet.” Ook vertelde Fahmi B. over de uitzonderlijke ontvlambaarheid van Mohammed B. ,,Hij kon woedend zijn, ontploffen. Hij kon ontzettend kwaad worden op Joden, op Amerikanen.”

In de tijd dat in zijn huis bijeenkomsten worden gehouden, begint Mohammed B. met schrijven en vertalen. Niet meteen, want eerst is hij – althans volgens de AIVD – vooral een bijwagen van wiens voorzieningen gebruik wordt gemaakt. Maar de compromisloze ideologie van de Takfir valt in zijn geest op vruchtbare aarde. Hij radicaliseert snel, zo snel dat de AIVD in 2003 opmerkt dat ook Mohammed B. in de gaten moet worden gehouden. ,,Zijn radicalisering komt tot uiting in het schreeuwen van koranteksten”, wordt dan opgetekend. Hoe hij het zelf ervaart, schrijft B. in zijn inleiding bij het boek ’de Ware Moslim’. ,,Wij worden ervan beschuldigd dat we de jeugd en anderen hersenspoelen; bij Allah, niets is minder waar: wij hebben inderdaad onszelf van de leugen gespoeld en sporen anderen aan om voor diezelfde spoeling te kiezen.”

B. produceert maniakaal veel geschriften. Zo schrijft hij meerdere delen van de ’grondwet van een fundamentalist’ en het boekje ’To catch a wolf’. In dat laatste werkje heeft hij het over zijn gevoelens als ’opgekropte frustraties’. Hij is woedend op de Marokkaanse koning, maar ook op Bush, Blair, Chirac en Balkenende. Hij noemt ze ’vampiers’. Tegen minister Remkes schrijft hij: ,,Mr. Remkes, we zijn inderdaad opgestaan om de mensen aan te sporen en uit te nodigen voor de Jihaad. Waarom? Omdat we het onrecht niet langer kunnen verdragen.”

Die tekst past wonderbaarlijk goed op de beschrijving die vrijwel iedereen van Mohammed B. geeft: het beeld van een te serieuze, boze jongen. ,,Een dwingeland, vervelend, net iets te vasthoudend”, zegt een bekende van B. die hem kent uit zijn tijd bij de bewonersorganisatie Eigenwijks, in 2002. Mohammed B. had zich bij Eigenwijks aangesloten omdat hij iets wilde doen voor zijn buurtgenoten. „Hij wilde altijd per se zijn zin hebben en had een kort lontje.” Mohammed B. ging uiteindelijk bij Eigenwijks weg omdat hij weigerde alcohol te schenken in de bar en niet mee wilde doen aan activiteiten waar ook vrouwen aan deelnamen. In die tijd was hij veranderd van een gewone Amsterdamse jongeman in een fundamentalist met een baardje in een lang gewaad.

Maandag moet Mohammed B. voor de rechter verschijnen vanwege de moord op Theo van Gogh. De familie van Van Gogh hoopte dat hij zelf zou verschijnen en zou uitleggen waarom hij het heeft gedaan. Maar misschien is Mohammed B. wel te zeer geabsorbeerd door zichzelf om iets te verklaren. Bij een eerdere zitting zei hij slechts dat justitie zijn jongere broertje met rust moest laten, dat die helemaal niet had geprobeerd het laatste deel van de ’grondwet van een fundamentalist’ uit de gevangenis te smokkelen.

,,Voor de bewoners van Overtoomse Veld is er nog een slachtoffer: de familie van B.”, zegt een plaatselijke politicus. Vader B. laat zich nauwelijks meer zien. Hij heeft een slechte gezondheid, gaat niet meer naar de El Ouma-moskee aan de Postjesweg. Buren hebben het op zich genomen om nieuwsgierigen op afstand te houden. Mohamed Taimounti, CDA-deelraadslid in Slotervaart: „Er is geschreven dat Mohammed het product is van zijn opvoeding, een opvoeding door weinig ontwikkelde Marokkaanse immigranten. Maar die jongen volgde een hbo-opleiding en was maatschappelijk heel actief. De vader vindt dat zij het wel goed hebben gedaan. De twee jaar vóór de moord woonde hij op zichzelf in een andere buurt in West. Hij was van zijn familie vervreemd.”

Het lijkt erop dat de familie alleen nog maar contact heeft met de ’bewonersadviseurs’ van het stadsdeel, in het kader van een bezoekproject in Overtoomse Veld. Omdat vader B. in een flat woont die moet worden afgebroken, komen mensen van het stadsdeel langs om eventuele problemen op te lossen. De consulenten mogen niet praten over hun bezoeken aan vader B.

Niet over praten, is ook het devies van een bekende van vader B. uit de moskee. „De vader is zijn zoon kwijt. Het is een ramp. Je wilt hem met zijn gedachten niet terugbrengen naar wat er allemaal is gebeurd. Hij loopt steeds moeilijker en is psychisch zwaar aangeslagen. Erover praten heeft geen zin.”



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie