Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een overheid die geluk voor ons invult, dat moet je niet willen

Home

Patrick van Schie

In tijden van zogenaamde ‘boze burgers’ zou het prachtig zijn indien burgers gelukkig konden zijn. © Public Domain Pictures
Column

In tijden van zogenaamde ‘boze burgers’ zou het prachtig zijn indien burgers gelukkig konden zijn. Laten we ons dat dus ten doel stellen, moeten de gemeentebestuurders in het Noordhollandse Schagen hebben gedacht: voortaan gaan we de burgers gelukkig maken. 

De wethouder van financiën kreeg ‘geluk’ aan zijn portefeuille toegevoegd, en er is door de gemeente een heuse projectleider ‘geluk’ aangesteld.

Lees verder na de advertentie

Wie kan daar nou tegen zijn? Denkend aan politici die het volk gelukkig maken zie ik echter beelden voor mij van juichende en lachende mensen die keurig in het gelid in kolonnes langs de op een hoog podium verheven leider van een of andere totalitaire staat marcheren. Van regimes die menen op zo’n manier te moeten tonen hoe gelukkig de politieke leiding de gewone mensen maakt, weet je één ding zeker: in dit land heerst diepe ellende. Achter de gemaakt blije gezichten gaat misschien de hoop schuil bij de grote leider in het gevlei te komen, maar in ieder geval bij alle burgers de angst voor de gevolgen als men niet hard genoeg heeft gejuicht.

Nu wil ik de brave wethouders in Schagen er geenszins van betichten dat zij zich als een Kim Jung-un of een Nicolás Maduro op een voetstuk wensen te plaatsen. Zonder enige twijfel zijn de bedoelingen in Schagen goed; en zijn de politici er lang niet zo verdorven als in Noord-Korea en Venezuela. Maar hoe hij de inwoners van Schagen eigenlijk gelukkig kon maken, wist ook de wethouder van ‘financiën en geluk’ desgevraagd niet te vertellen. Hij kondigde aan daar onderzoek naar te gaan doen.

Wat de een gelukkig maakt, doet de ander niets

Die moeite kan hij zich beter besparen. Want wat de ene mens gelukkig maakt, doet een ander niets of vindt die ander zelfs ronduit onaangenaam. De ene mens geniet van stilte, als hij geen enkel geluid hoort behalve misschien het ruisen van een enkel blad of het getsjilp van een vogel. De ander wordt van stilte hoogst onrustig, en begint onmiddellijk te praten of muziek te luisteren om maar van de stilte verlost te raken. Wat als hij dit doet in de buurt van de stilte-zoeker, deze laatste persoon weer ernstig zal verstoren. Zo kun je op tal van terreinen van het leven doorgaan. Mensen verschillen van elkaar, gelukkig, en dus verschillen ook hun ingrediënten van geluk.

Natuurlijk zijn er zaken waar heel veel mensen gelukkig van worden. Liefde is een voorbeeld, hoewel dit tevens een bron van onpeilbaar verdriet kan zijn, maar het geluk dat hierbij wordt ervaren is het gevolg van verliefdheid en niet van een poging gelukkig te worden. Het is bovendien een goed voorbeeld van een uiterst belangrijk gebeuren in een menselijk leven waar een overheid zich vooral zo ver mogelijk van moet houden.

Dát nu kan een overheid, als het om menselijk geluk gaat, in zijn algemeenheid het beste doen. Ruim twee eeuwen geleden, onder andere wijs geworden door de ervaringen met de Franse Revolutie, waarschuwde de liberale denker Benjamin Constant reeds voor politici die burgers geluk beloofden: ‘Zij zullen tegen ons zeggen: wat is tenslotte het doel van al jullie inspanningen, het motief achter al jullie werk, het object van al jullie hoop? Is dit niet geluk? Wel dan, laat het geluk aan ons over en wij zullen het jullie geven.’ Maar een overheid die gaat invullen wat geluk inhoudt, ontneemt burgers onvermijdelijk de vrijheid een leven naar eigen inzicht te leiden.

Zelf geluk najagen

Daarom toonden Thomas Jefferson en de Founding Fathers van de Verenigde Staten zich veel wijzer toen zij in de Onafhankelijkheidsverklaring optekenden dat een overheid de burgers de ruimte diende laten voor leven, vrijheid en het najagen van geluk. De burgers zélf moesten dus hun eigen geluk kunnen najagen; je moest geen politici en ambtenaren hebben die het geluk van anderen – die burgers – gaan invullen.

De tv-rubriek ‘Nieuwsuur’ besteedde onlangs ook aandacht aan het onderwerp ‘Het geluk van de burger centraal in het beleid te Schagen’. Presentatrice Mariëlle Tweebeeke sloot het thema af met de luchtige opmerking: ‘allemaal op naar Schagen’. Ik woon er niet, maar hád ik er gewoond dan zou mijn reactie juist zijn: ‘wegwezen hier’.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland gelieerd aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Lees ook: Het geluk is te vinden in een middelgrote stad: Ede
Lees ook: 
Wilt u gelukkig worden? Ga dan vooral niet naar het geluk zoeken

Lees hier meer columns van Patrick van Schie. 

Deel dit artikel

Wat de een gelukkig maakt, doet de ander niets