Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Halsema's eerste opdracht: burgemeester van álle Amsterdammers worden

Home

Willem Schoonen en Hans Marijnissen

Femke Halsema. © Mark Kohn

Met de keuze voor Femke Halsema boekt de Amsterdamse gemeenteraad twee primeurs: ze zal de eerste vrouwelijke burgemeester zijn van de hoofdstad en de eerste afkomstig uit GroenLinks.

Haar aanstelling moet nog worden goedgekeurd door de ministerraad, maar het ziet ernaar uit dat de voormalige fractieleider van GroenLinks binnenkort door de koning zal worden benoemd. Later deze zomer zal Halsema naar verwachting de opvolger worden van Eberhard van der Laan. Tot die tijd blijft Jozias van Aartsen waarnemend burgemeester.

Lees verder na de advertentie

Op de voordracht van Halsema moest lang worden gewacht. De Amsterdamse gemeenteraad bleef een halve dag achter gesloten deuren vergaderen over twee kandidaten die door de vertrouwenscommissie waren voorgedragen. Over de identiteit van de andere kandidaat gaan geruchten die niet te controleren zijn, maar de tijd die de gemeenteraad nodig had maakt duidelijk dat dit voor Halsema geen gelopen race was.

De lange discussie is de raad was een passend slot bij een moeizame procedure die meer dan negen maanden heeft geduurd

De lange discussie is de raad was een passend slot bij een moeizame procedure die meer dan negen maanden heeft geduurd. Na publicatie van de vacature liep het niet bepaald storm; er kwam minder dan dertig sollicitanten. En vorige maand kwam er ineens het bericht dat de vertrouwenscommissie vond dat daar te weinig geschikte kandidaten tussen zaten.

De commissie vroeg een heropening van de sollicitatieprocedure en kreeg die ook, hoewel commissaris van de koning Johan Remkes liet doorschemeren dat er 'benoembare kandidaten' waren. Het is niet bekend of Halsema al bij die eerste lichting zat. Het is dus ook niet bekend of de meer dan tachtig brieven die na de tweede oproep kwamen enig verschil hebben gemaakt.

Grimmige procedure

De lange weg naar een nieuwe burgemeester werd ronduit grimmig toen vorige maand via verscheidene media informatie naar buiten kwam over het verloop van de procedure en onenigheid die in de vertrouwenscommissie zou zijn uitgebroken. De voorzitter van die commissie, Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren) deed aangifte van die lekken en het Openbaar Ministerie maakte bekend dat er een stafrechtelijk onderzoek komt. Het lekken uit zo'n vertrouwelijke procedure is strafbaar. Recent is er precies zo'n strafrechtelijk onderzoek gekomen in Den Bosch, waar namen van burgmeesterskandidaten waren gelekt.

Halsema kreeg al van vele kanten felicitaties. Van GroenLinks-leider Jesse Klaver natuurlijk, maar ook van minister van onderwijs Ingrid van Engelshoven (D66) en van Lodewijk Asscher, politiek leider van de PvdA, de partij de decennia de ambtsketen van Amsterdam in handen heeft gehad. Een van de PvdA-burgemeesters die Halsema voorgingen, Job Cohen, zei tegen Het Parool alle vertrouwen te hebben in haar kunnen. 

Femke Halsema
Was het haar persoon of toch haar politieke kleur? Femke Halsema wordt de nieuwe burgemeester van Amsterdam. Ze moet beginnen met bruggen bouwen.

© Werry Crone

Ze was een gedoodverfde kandidaat, en toch komt haar voordracht als een verrassing. Femke Halsema riep binnen de Amsterdamse vertrouwenscommissie grote weerstand op, lekte vorige week uit. Ze zou met name bestuurlijke kwaliteiten op gemeentelijk niveau missen. Maar ook onder de Amsterdamse bevolking was twijfel. Even afgezien of ze dat in werkelijkheid ook is, ze komt bij de Amsterdammers als afstandelijk over, elitair ook. Waar zijn haar schouders om op uit te huilen?

De Amsterdamse gemeenteraad had er een lange geheime sessie voor nodig, maar vanavond iets na zeven uur ’s was de witte rook daar. Het werd tóch Halsema, een vertegenwoordiger van GroenLinks, met tien zetels de grootste partij van de hoofdstad. Hoewel de ‘links-liberaal’ in 2016 met haar boek ‘Pluche’ nog zo’n beetje afstand nam van de politiek, keert ze daar nu naar terug. Haar eerste opdracht zal zijn de burgemeester van alle raadsleden te worden, ook die tegen haar stemden. En burgemeester van álle Amsterdammers. Ze kijken nog steeds met weemoed terug op de overleden Eberhard van der Laan, de burgemeester die in zijn laatste levensjaar steeds groter werd.

Hoewel de ‘links-liberaal’ in 2016 met haar boek ‘Pluche’ nog zo’n beetje afstand nam van de politiek, keert ze daar nu naar terug

Prominente rol

Als Halsema (1966) bij de PvdA was gebleven, was ze waarschijnlijk nooit burgemeester van Amsterdam geworden, maar nadat de sociaaldemocratische burgemeester Schelto Patijn in 1997 vijfhonderd demonstranten tegen de Europese Top in Amsterdam preventief liet oppakken, stapte ze over naar GroenLinks. Binnenkort zit ze dus zelf in de ‘driehoek’ waarin de aard van het politie-optreden wordt bepaald.

In 1998 kandideerde Halsema zich nadat ze was benaderd door toenmalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller voor de lijst van GroenLinks. Als derde op de lijst zag ze het zetelaantal van de partij stijgen van 5 naar 11. Ze kreeg bekendheid door haar inzet voor asielzoekers en haar oppositie tégen de nieuwe migratiewet van Job Cohen. In 2002 volgde ze Paul Rosenmöller op en als partijleider nam Halsema snel een prominente rol in.

Tussen oktober 2003 en januari 2004 was Halsema met zwangerschapsverlof: ze kreeg een tweeling. Maar na haar terugkeer in de Tweede Kamer begon ze een ideologische discussie over de koers van links. Ze stelde dat haar partij de laatste "linkse liberale partij van Nederland was" en leek volgens sommigen zo te breken met de socialistische wortels van haar partij.

De beste premierskandidaat

Het jaar 2010 kan gezien worden als Halsema’s hoogtepunt. In april ontving ze uit handen van voormalig Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas de Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid. En ze werd door Intermediair gezien als de beste premierskandidaat. Die zou ze nooit worden.

Bij de verkiezingen van 2010 won GroenLinks weliswaar, maar de onderhandelingen voor een Paars Plus-kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks liepen vast. Halsema besloot daarna de Haagse politiek vaarwel te zeggen en droeg het leiderschap over aan Jolanda Sap. In haar memoires Pluche was te lezen dat ze na de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 door Lodewijk Asscher is gevraagd als minister van Ontwikkelingssamenwerking. Maar de VVD blokkeerde dit.

Halsema werkte na haar politiek loopbaan als freelancer: ze was columnist van de Volkskrant, en eind 2017 verscheen van haar hand het essay "Nergensland. Nieuw Licht op migratie". Halsema zal een ideologisch gedreven burgemeester worden, maar de vraag is hoe zij haar visie zal verbinden aan de weerbarstige praktijk van de hoofdstad. Economisch gaat het Amsterdam voor de wind, maar de stad barst uit haar voegen en heeft vooral ruimtelijke ontwikkeling nodig. Dat is voor Femke Halsema een heel ander speelveld.

Lees ook: 
Amsterdam zoekt een duizendpoot als burgemeester, beslist geen partijtijger

Er was eens een tijd, dat het kabinet onderling verdeelde welke partij een burgemeester in het pluche van een grote stad mocht parachuteren. Tegenwoordig gaat het er democratischer aan toe. Wie kan de plek van burgemeester anno 2018 vervullen?

Femke Halsema: Conservatieve politici hebben linkse waarden gekaapt

Tolerantie, gelijkheid, nationale trots: Femke Halsema eist de veren terug waar rechts mee is gaan pronken. Een voorpublicatie uit haar essay voor de Maand van de Filosofie.

Deel dit artikel

De lange discussie is de raad was een passend slot bij een moeizame procedure die meer dan negen maanden heeft geduurd

Hoewel de ‘links-liberaal’ in 2016 met haar boek ‘Pluche’ nog zo’n beetje afstand nam van de politiek, keert ze daar nu naar terug