Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een olifant is alleen in theorie sneller dan een jachtluipaard

Home

Trouw

In theorie zou de olifant veel harder kunnen rennen dan het jachtluipaard. © TR Beeld

Nog voor de olifant op topsnelheid kan komen is zijn energie op. En dus is het kleinere luipaard toch sneller.

In theorie zou de olifant veel harder kunnen rennen dan het jachtluipaard, want hij is stukken groter. Dat lukt niet omdat zijn energievoorraad al op is voordat hij op topsnelheid is gekomen. Die verhouding tussen lichaamsgrootte en acceleratietijd bepaalt het snelheidsklassement in het dierenrijk, laten Duitse onderzoekers zien, en niet alleen op het land maar ook in de lucht en in het water.

Lees verder na de advertentie

De recordhouders zijn geen verrassing; op land is het jachtluipaard de snelste, in de lucht is dat de valk, en onder water de marlijn. Maar waarom deze drie? De onderzoekers komen in vakblad Nature ecology & evolution met één verklaring voor die drie snelheidsklassementen. De kern daarvan is de versnelling van stilstand naar topsnelheid.

Die acceleratie vergt spierbewegingen die zo snel moeten gaan dat zuurstofverbruik niet mogelijk is; de snelle spieren draaien anaëroob, zoals dat heet, op hun energievoorraad. Is die op, dan wordt overgeschakeld op spierweging mét zuurstofverbruik, maar verder versnellen is vanaf dat moment niet meer mogelijk.

Op land is het jachtluipaard de snelste, in de lucht is dat de valk, en onder water de marlijn

Daardoor komt het dat niet het grootste dier het hardst kan lopen, vliegen of zwemmen. Dat zou je wel verwachten want de grotere heeft meer spieren en hij heeft langere poten, vleugels of vinnen, en zou dus meer snelheid moeten kunnen genereren. Het theoretisch maximum van de olifant ligt een stuk boven het snelheidsrecord van het jachtluipaard. Maar de kolos kan niet zo lang doorversnellen dat hij dat maximum ook haalt. De muis zit in mum van tijd op zijn maximum, maar omdat hij veel kleiner is dan het jachtluipaard blijft hij ver van diens record.

Warmbloedigen en koudbloedigen

Idem in het water: daar zou de potvis in theorie sneller kunnen zijn dan de marlijn, maar hij haalt zijn top nooit. De garnaal doet dat wel, maar kan nu eenmaal niet harder dan hij gaat. Op het land, in de lucht en in het water is het patroon hetzelfde, tonen de onderzoekers aan.

Verschillen tússen die drie omgevingen zijn er natuurlijk wel. Zo gaan de vliegers zes keer harder dan landdieren van vergelijkbare omvang. Kleine zeedieren daarentegen zijn langzamer dan de kleintjes op het land. Logisch, want in water kom je moeilijker vooruit. Maar kijk: grote zeebewoners gaan juist hárder dan grote landdieren. Groot en zwaar zijn is onder water blijkbaar minder hinderlijk dan op het droge.

En de onderzoekers zagen nog een verschil: tussen warmbloedigen en koudbloedigen van vergelijkbare omvang. Warmbloedigen, die zelf energie produceren, zijn sneller dan koudbloedigen, die afhankelijk zijn van externe energiebronnen zoals zonnewarmte. Maar dat geldt alleen op het land. In het water is het omgekeerd: daar zijn koudbloedigen, wat de meeste vissen zijn, sneller dan warmbloedigen, zeezoogdieren.

Dat komt, vermoeden de onderzoekers, doordat veel zeezoogdieren, die ooit van het land zijn gekomen zich aan het leven in zee hebben aangepast. Het zijn geen zwemmers van nature. Daarbij komt dat warmbloedigen hun lichaamstemperatuur op peil moeten houden en dus niet al hun energie in voortbeweging kunnen stoppen.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Op land is het jachtluipaard de snelste, in de lucht is dat de valk, en onder water de marlijn