Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een historische doopjurk draagt Amalia vandaag. Maar wordt dit bijzondere kledingstuk eigenlijk ook nog nieuw gemaakt?

Home

door ELS DE BAAN

De tijd dat een baby meteen na de geboorte werd gedoopt is voorbij. Veel kinderen zijn tussen de twee maanden en een jaar oud als zij het doopsel ontvangen. Dat heeft gevolgen voor de doopkleding, want een waggelende peuter past niet meer in een traditionele lange doopjurk met doddige ruches.

De meeste kinderen die pastoor J.H. Smith van de Leidse Sint Petrusparochie doopt verschijnen in een gewoon pakje. ,,Eén op de twintig kinderen die ik doop draagt nog een traditionele doopjurk. Ik maak het zelden mee dat een kindje in een antiek familiestuk bij het doopvont komt.'' Ook in katholiek Brabant is weinig vraag meer naar traditionele doopkleding. In baby- en jeugdmodewinkel 't Elfje' in Tilburg komt hooguit vier keer per jaar iemand om een officiële doopjurk. Die zit niet in het assortiment. De belangstelling is te gering en er zijn geen fabrikanten die deze jurken kunnen leveren. Toch verkoopt deze winkel veel doopkleding. Maar eigenlijk is dat gewone kleding, maar dan in wit. Na de doop zijn de broekjes, tuniekjes en jurkjes door te dragen met een fleurig shirtje of een leuke legging. En dat is tegenwoordig een belangrijk argument.

Alleen in de wat strenger gereformeerde en hervormde gemeenten domineert traditionele doopkleding nog volop. In de Hoekse Waard en Katwijk bijvoorbeeld is het eerder uitzondering dan regel dat de dopeling iets anders dan een lange doopjurk draagt. Meestal is dit een familiestuk; soms een zelf vervaardigt exemplaar gemaakt uit moeders trouwjurk.

Vooral in het van oudsher traditioneel ingestelde Engeland en Amerika is de belangstelling voor een plechtige doopjurk nog steeds groot. Internet geeft ook talloze Engelstalige sites met bedrijfjes die je trouwjurk willen omtoveren tot doopjurk of naar wens een nieuwe willen maken. Veel internationaal befaamde modeontwerpers, zoals Dior en Versace, hebben inmiddels een geconfectioneerde baby- en kindercollectie. Maar doopkleding zit bij hen niet in het pakket. Die wordt alleen op speciaal verzoek geleverd en als een couturebestelling behandeld.

Hoe kom je in Nederland aan een traditionele doopjurk als je niet beschikt over een familiestuk en niet zelf achter de naaimachine wil kruipen? Dan is aankloppen bij een bruidshuis of een winkel die communiekleding verkoopt een optie. De levertijd van een traditioneel ogende doopjurk is daar zo'n vier tot zes weken. De prijzen beginnen bij 65 euro en kunnen oplopen tot enkele honderden euro's. Daarvoor creëren ze een miniatuur bruidsmeisjesjurkje in wit of ecru. De variatiemogelijkheden in vormen en opsmuk zijn legio: lang of kort, met een ronde of vierkante, liggende of staande kraag, ronde of rechte zomen, met of zonder ruches, kantjes of strikjes. Ook de keuze in materialen is divers. Broderiestof, satijn, zijde, katoen, tricot en velours zijn de meest gevraagde soorten. Een mutsje is geen must. Veel kinderen accepteren trouwens niks op het hoofd. Bij een doopjurk volstaan sokjes, bij een dooppakje horen schoentjes.

Doopkleding kent een lange geschiedenis. Middeleeuwse baby's werden naakt ten doop gehouden. Dit gaf soms ongemakkelijke situaties. Een 10de-eeuws geschrift verhaalt over een engels koningskindje die in z'n blote billen boven het doopvont werd gehouden en plots 'iets in het water deed wat hij niet behoorde te doen'. Onderweg naar de kerk werd de dopeling in de mooiste kleertjes gestoken met daaroverheen een fraai bewerkte cape, een manteltje of een wikkelkleed.

Vanaf de 16de eeuw ging de baby tijdens de doop niet meer uit de kleren en ontstond witte doopkleding. Maar zilver- of goudbrokaat en zelfs rood kwamen ook voor. Want dit was een goede gelegenheid om je status te tonen door te pronken met kostbare materialen, ellenlange slepen en rijke versieringen.

Een doopjurk weerspiegelt bij uitstek een gevoel voor traditie en gaat als familiestuk over van de ene generatie op de volgende. Prins Willem-Alexander heeft oog voor traditie. Toen hij de pasgeboren prinses Amalia aan de buitenwereld toonde droeg zij een historisch familiestuk uit de omvangrijke koninklijke babygarderobe. Ook voor de doop van de kinderen van prins Constantijn en Maurits kwamen antieke stukken uit de kast. Speciaal ter gelegenheid van de geboorte en doop van prinses Amalia stelde Paleis Het Loo in Apeldoorn de tentoonstelling 'Oranje in de wieg' samen. Eelco Elzenga, hoofdconservator en adjunct-directeur: ,,We tonen allerlei voorwerpen die de vroegere koningskinderen omringden tijdens hun eerste levensjaar, zoals meubels, speelgoed en kleding. En ook doopgeschenken waaronder zilveren rammelaars en papgarnituren, wiegen en kinderwagens.'' Of de presentatiejapon van prinses Amalia dezelfde was als die waarin prinses Juliana in 1909 werd gepresenteerd, kan hij niet bevestigen. ,,Het is zeer moeilijk om de verschillende kanten japonnen te onderscheiden want ze lijken allemaal op elkaar. En helaas weten we van veel van die kleine kledingstukken niet meer precies bij welke presentatie of doop ze zijn gebruikt.''

Van één japon is men in ieder geval zeker: de doopjurk die prins Willem-Alexander droeg bij zijn doop in 1967 stamt uit 1880 en is speciaal gemaakt voor de doop van prinses Wilhelmina. Het was een geschenk van koning Willem III aan koningin Emma. Ook prinses Juliana, koningin Beatrix en prinses Christina werden in deze jurk naar het doopvont gedragen. Prinses Amalia zal ook in deze jurk het doopwater ontvangen. Prinses Juliana en koningin Beatrix waren één en twee maanden oud toen zij werden gedoopt. Prins Willem-Alexander ruim vier maanden. Het mutsje was hem toen al te klein. Prinses Amalia is bij haar doop in juni zeven maanden oud. Wellicht moet in de japon wat extra ruimte bij de armpjes en het bovenlijfje worden gemaakt om de traditie voort te zetten.

Deze kanten doopjapon met een puntvormig lijfje, ronde hals en lange mouwen werd in Brussel vervaardigd. De jurk heeft een totale lengte van 180 centimeter en is overvloedig gedecoreerd met lieflijke kanten bloemmotiefjes zoals roosjes, mimosatakjes, vergeet-mij-nietjes en madeliefjes. Ook het doopmutsje, doopsluier en doopkussen zijn rijkelijk versierd met dergelijk verfijnd kant. Op het voorpand van de jurk prijkt aan de onderrand het gekroonde Nederlandse wapen met in de banderol eronder 'Je maintiendrai'. De jurk wordt verder opgesierd met een lang wit satijnen lint met twee strikken. Onder de japon hoort een zijden tricot hemdje, een roomkleurige satijnen voeringjurk en een batisten onderjurk. Een luierbroekje ontbreekt bij dit doopgarnituur. Ongetwijfeld zal dat tijdsgebonden kledingonderdeel telkens aansluiten bij de nieuwste vindingen op dat terrein. Bij de presentatie van het vredig slapende prinsesje Amalia hielden velen hun hart vast: ze zou toch niet van het kussen kunnen kukelen? Ook bij haar doop zal zij waarschijnlijk op een kussen liggen. Maar over een tuimelpartij hoeven we ons geen zorgen te maken want dit antieke, met roomkleurig satijn en tule overtrokken, matrasje, heeft in het midden een satijnen lint om het kind mee vast te binden. Het presentatiekussen had dat trouwens ook. Vanaf dinsdag zijn de jurk en het kussen te zien op de tentoonstelling in Het Loo.

De expositie belicht ook een aantal bijzondere objecten en gebruiken rondom de koninklijke doop. Neem nou de Gouden Koets. Die is bij ons vooral bekend van prinsjesdag en als huwelijkskoets. Vroeger was dit tevens hét vervoersmiddel voor de koninklijke dopeling. Prinses Juliana was de laatste die in een speciaal doopstoeltje in de Gouden Koets naar de kerk werd gereden. Een hofdame vergezelde de prinses; de ouders zaten in een aparte koets.

Ook in het Gemeentemuseum in Den Haag is een expositie met kledingstukken en voorwerpen uit eigen collectie 'van de kraamtijd tot aan de doop' te zien. Hier geen koninklijke spullen maar doopjurken en attributen uit alle lagen van de bevolking. Wellicht dat we in deze tijd met onze hang naar tradities de doopjurk weer in ere gaan herstellen. Want net als de vraag naar een 'Maxima-achtige' trouwjurk na het bewuste huwelijk enorm groot was, is het ook mogelijk dat prinses Amalia's doopjurk een modehype teweegbrengt.

Deel dit artikel