Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een held. Je kunt niet anders zeggen. Die de prijs betaalde.

Home

Ronald Rovers

Peter Paul Muller en Antoinette Louw in 'Bram Fischer' © Trouw
recensie

FILM
Bram Fischer
Regie: Jean van de Velde
Met: Peter Paul Muller, Antoinette Louw, Sello Motloung
****

“Die verhaal begin om half ses in die oggend, op 11 julie 1963, en is gebaseer op ware gebeurtenisse.” Jean van de Velde (‘Wit licht’, ‘Hoe duur was de suiker’) maakt met ‘Bram Fischer’ voor de derde keer een film in Afrika, over een wat minder bekende sleutelfiguur in de strijd tegen apartheid. Abram Fischer was een advocaat uit een bekende ‘Afrikaner’ familie die zijn werk voor diamantmonopolist De Beers als dekmantel gebruikte voor ondergronds verzet tegen het Apartheidsregime. Een dekmantel die onmogelijk was vol te houden.

Lees verder na de advertentie

Het begint die oggend met waterboarding. De Zuid-Afrikaanse politie komt via marteling een geheime vergadering van verzetsgroep Umkhonto we Sizwe (‘Speer van de Natie’) op het spoor en arresteert er alle leden van het zogenoemde High Command. Allemaal, behalve één. Het is het begin van het spraakmakende Rivoniaproces. Tegelijk met de gearresteerden stond ook Nelson Mandela terecht, die op dat moment al opgesloten zat voor het aanzetten tot staking.

Die ene die ontsnapte, dat was Bram Fischer zelf, een van de oprichters van Umkhonto we Sizwe. Maar dat wisten de autoriteiten niet. Fischer kon die ochtend door een toevalligheid niet bij de vergadering aanwezig zijn en speelde vervolgens extreem hoog spel door (samen met collega’s) de verdediging op zich te nemen. Want elke getuige die de openbaar aanklager naar voren bracht, zou Fischer kunnen herkennen.

In de dialogen wordt alleen gezegd wat nodig is en Fischer wordt niet nadrukkelijk neergezet als een held, hoewel hij dat wel was

Geen sentiment en geen fictie

Een biografische film over een sociaal onrecht legt filmmakers behoorlijk wat beperkingen op. Om recht te doen aan historische gebeurtenissen kun je niet te veel fictieve details toevoegen of het verhaal sentimenteel maken, zeker niet als de betreffende mannen en vrouwen dat in realiteit ook niet waren. Om die reden heeft ‘Bram Fischer’ bijna onvermijdelijk iets degelijks, maar tegelijk doet dat niet genoeg recht aan Van de Velde’s minutieus gecomponeerde en krachtige film.

Het sentiment heeft Van de Velde duidelijk willen vermijden. In de dialogen wordt alleen gezegd wat nodig is en Fischer wordt niet nadrukkelijk neergezet als een held, hoewel hij dat wel was. Gekweld door de angst zijn gezin met de gevolgen op te zadelen, ging hij toch in het volle licht van de camera’s de confrontatie met een moorddadig regime aan. De duisternis in de beelden van de Zuid-Afrikaanse cameraman Miles Goodall zijn een rake verbeelding van de ondergrondse activiteiten; de historische werkelijkheid komt perfect tot leven. Het is waarschijnlijk de beste film die Jean van de Velde tot nu toe heeft gemaakt.

Blijft nog één ding over om te noemen: de fantastische hoofdrol van Peter Paul Muller. Geen woord, geen gebaar te veel. Een stille storm. Muller toont zowel de onmiskenbare bravoure van Fischer, als zijn besef dat elke dag de laatste kon zijn. Maar hij moest, het moest gebeuren. En hij betaalde de prijs.

Lees ook: 'De verdieping 14 - Interview met Jean van de Velde'

Deel dit artikel

In de dialogen wordt alleen gezegd wat nodig is en Fischer wordt niet nadrukkelijk neergezet als een held, hoewel hij dat wel was