Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een held die zijn verzetswerk verzweeg

Home

George Marlet

Nooit zullen de kinderen van verzetsman Peter Will precies weten wat hun vader in de Tweede Wereldoorlog allemaal heeft gedaan. Er duiken nog steeds nieuwe verhalen op.

Het boek dat zijn zoons Bert en Peter over hun in april 1945 omgekomen vader schreven, blijkt zeker niet het laatste woord over Peter Will te bevatten.

De Nijmeegse keurmeester van vlees was in de Tweede Wereldoorlog betrokken bij de ontsnapping van neergestorte geallieerde piloten uit bezet Nederland, bij hulp aan onderduikers en het verspreiden van verzetskrant Trouw.

Maar na het uitbrengen van ’Peter Will; een levensverhaal’ duiken er nieuwe verhalen op. Will heeft mogelijk ook meegedaan aan spionageactiviteiten, als lid van de radiogroep die de verzetsgroep van kapitein Hogerland had opgezet.

Bert Will (85) kijkt er van op, mede omdat hij zelf in 1942 via zijn vader een opleiding tot telegrafist heeft gevolgd. „Maar ook voor dat groepje gold geheimhouding. Ik ben er pas sinds kort achter wie bij mij in het groepje hebben gezeten.”

Zijn vader zweeg over zijn verzetswerk. Hoe minder mensen op de hoogte waren, hoe veiliger het was. Zoon Peter (80): „Moeder moet ervan geweten hebben. Ze heeft altijd gezegd dat het een angstige periode was waarin ze alleen stond.” Zelf heeft Peter ’nooit wat gemerkt’ van het verzetswerk van zijn vader. „Alleen dat hij een poosje weg was als er een geallieerd vliegtuig was neergestort.”

Bert, oudste van de zes zoons, wist wel dat zijn vader in de illegaliteit zat. Toen hij aan zijn vader vroeg of hij ook wat kon doen, volgde er eerst een indringend gesprek over de oprechtheid van zijn motieven. „Hij wilde weten wat voor vlees hij in de kuip had.”

De ver doorgevoerde geheimhouding bleek uiteindelijk toch niet toereikend. Peter Will werd eind 1943 gearresteerd en opgesloten in het Huis van Bewaring in Arnhem. In mei 1944 ging hij naar Kamp Amersfoort. Daar begon twee jaar geleden de speurtocht van Bert en Peter naar hun vader. Maar over wat hij in Kamp Amersfoort heeft meegemaakt, is nog steeds weinig bekend.

De zoons hebben wel kunnen achterhalen dat hun vader in oktober 1944 naar het concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg is gebracht, waar het devies Vernichtung durch Arbeit (vernietiging door dwangarbeid) was. In april 1945 werd het kamp ontruimd omdat het mogelijk schadelijk zou zijn voor het imago van Hamburg. De zieken gingen in veewagons op weg naar Bergen-Belsen.

De omstandigheden tijdens het transport waren mensonterend. De gevangenen zaten dagenlang opgesloten zonder eten of drinken, zittend in hun eigen vuil. Onderweg kwamen honderden gevangenen om het leven, onder wie Peter Will.

Afgelopen zomer hebben Bert en Peter in Noord-Duitsland de route gevolgd. Het werd een emotioneel zware reis, maar de broers zijn blij dat ze de laatste gang van hun vader hebben kunnen reconstrueren. Bert: „Op een familiedag hebben we het boek aan onze kinderen en kleinkinderen gegeven. Allemaal waren ze blij en dankbaar. Dat heb ik ervaren als een godsgeschenk.”

Kort na de oorlog werd aan het slachthuis in Nijmegen waar Peter Will had gewerkt een gedenksteen onthuld: ’Ter herinnering aan P. Will, keurmeester. Hij gaf zijn leven voor onze vrijheid’. Voor zijn hulp aan geallieerde piloten ontving Will postuum oorkondes van generaal Dwight Eisenhower, de Amerikaanse opperbevelhebber in Europa, en van de commandant van de Britse strijdkrachten.

Die huldeblijken kreeg de familie Will ongevraagd. Des te pijnlijker was het dat de familie het Verzetsherdenkingskruis (ingesteld in 1980) zelf moest aanvragen en moest bewijzen dat hun vader in het verzet had gezeten. Bert: „Dat hebben we niet gedaan.”

Vanmiddag herdenken de zoons Peter Will op het Ereveld in Loenen, waar hij sinds 1966 begraven ligt (zie kader). „Plichtsgetrouw, met een sterk gevoel voor rechtvaardigheid, fel gekant tegen het nazisme en veeleisend voor zichzelf”, herinneren ze zich hun vader. „Hij zei altijd: ’Wat je doet, doe dat goed’. Hij heeft uit overtuiging een keus voor het verzet gemaakt. Vader heeft ongetwijfeld het risico geaccepteerd, maar de dood niet gezocht.”

Lees verder na de advertentie
De gedenksteen van Peter Will op de erebegraafplaats in Loenen. (Trouw)
De herbegrafenis van Peter Will (rechts) en zes medegevangenen uit Bergen-Belsen op 27 september 1966 op het Ereveld in Loenen. (FOTO'S PRIVÿCOLLECTIE FAMILIE WILL)

Deel dit artikel