Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een foutje uitgummen gaat niet meer

home

ELLEKE BAL

De rode pen is verleden tijd. Juf en meester zitten achter hun laptop om direct leerlingen die veel fouten maken, op te sporen en te helpen.

Samet (10) zit er nonchalant bij, voorin de klas. Hij leunt achterover en laat zijn tablet tegen het randje van de tafel rusten. Zijn wijsvinger hangt in de aanslag boven het schermpje. Groep 5 van basisschool De Nieuwe Wiel in Lopik maakt vanochtend deelsommen. Op Samets scherm staat een tros ballonnen. Als 108 ballonnen verdeeld moeten worden over zes trossen, hoeveel ballonnen krijg je dan per tros?

"Oh, wacht, ik heb hem al." Samet toetst het antwoord in en glimlacht als een groen krulletje in het scherm verschijnt. Intussen kijkt Tonja Masseling, leerkracht van groep 5, naar het scherm van de laptop op haar bureau. Daar ziet ze in een oogopslag hoe Samet en zijn klasgenootjes hun sommen maken. Er staan reeksen gekleurde vakjes achter hun namen, groen betekent: antwoord goed. Oranje: meerdere pogingen gedaan, maar nu klopt het antwoord. Rood: fout.

Masseling loopt een rondje door haar klas om vragen te beantwoorden en roept dan vijf kinderen bij haar aan tafel die een paar rode vlakjes achter hun naam hebben. Samen nemen ze de deelsommen nog eens door. "Vroeger keek ik aan het eind van de dag schriftjes na", zegt Masseling, "nu weet ik meteen welke kinderen ergens moeite mee hebben. Veel handiger. Als je de feedback de volgende dag geeft, moeten ze er weer helemaal inkomen."

De Nieuwe Wiel, een basisschool met zo'n 180 leerlingen, werkt sinds twee jaar met Snappet, een softwareprogramma voor tablets. Rekenen, spelling, schrijfles en woordenschat zitten nu achter een schermpje. Snappet werd in 2012 bedacht door een jong bedrijf uit Utrecht. Zo'n 1400 basisscholen gebruiken het al. Daarnaast zijn er minstens zoveel scholen die werken met vergelijkbare programma's als Rekentuin, Taalzee of Muiswerk.

De komst van deze software verandert de manier van werken in de klaslokalen. Nog maar een paar jaar geleden werkten kinderen allemaal uit dezelfde werkboeken, en kon de leerkracht pas zien hoe ze hun opgaven hadden gemaakt na een avond lang schriftjes doorspitten met de rode pen.

Een deel van dat werk is geautomatiseerd. Leerlingen kunnen meteen zien of ze een vraag goed of fout beantwoorden, de docent hoeft deze opdrachten niet meer na te kijken. Programma's als Snappet zijn ook adaptief, de software kan oefeningen afstemmen op het niveau van de leerling. Daarnaast krijgen leraren en leerlingen inzicht in zogeheten learning analytics, de data over de prestaties worden minutieus bijgehouden.

Even snel een foutje uitgummen of ongezien wat treuzelen zit er voor de leerlingen niet meer in, de leerkracht ziet alles. Leerlingen hebben zelf ook toegang tot gegevens over hun prestaties. Ze zien in een 'rapport' van punten en sterretjes hoe ze scoren op verschillende onderdelen. Dat zorgt voor competitie. De jongens van groep 5 vinden het maar wat interessant om hun rapporten met elkaar te vergelijken. "Hoeveel punten heb jij?", fluisteren ze naar elkaar.

Lees verder na de advertentie

Wetenschappelijk getest

Vorig jaar werd voor het eerst een grootschalig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar Snappet. De Universiteit van Twente en de Radboud Universiteit Nijmegen vergeleken de leerprestaties van 2500 kinderen die zonder en met tablet werkten. Met tablets leerden ze net zoveel als uit werkboeken. Sommigen leren beter rekenen met Snappet, alsof ze 1,5 maand extra onderwijs hebben gekregen. Dat effect geldt echter vooral voor de twintig procent best presterende leerlingen.

Alfons ten Brummelhuis, expert onderzoek bij Kennisnet, de organisatie voor onderwijs en ict, verklaart dat doordat docenten zich vaak richten op het gemiddelde niveau in een klas. De adaptieve software zorgt dat slimmere leerlingen kunnen oefenen op hun eigen niveau en blijven doorgroeien.

Ten Brummelhuis benadrukt dat we pas aan het begin staan. "Misschien zien we straks ook de andere groepen leerlingen vooruit gaan". De software wordt volgens hem door scholen op zoveel verschillende manieren gebruikt, dat er nog weinig te zeggen is over de effecten. Sommige scholen laten leerlingen weinig adaptieve opgaven maken, terwijl die juist voor betere leerprestaties zorgen.

Als het grootste voordeel ziet hij dat de software meer ruimte creëert voor de leerkrachten. Doordat de computer het aanbieden van leerstof en het feedback geven deels overneemt, kunnen zij meer tijd besteden aan het persoonlijk contact met leerlingen.

Verrassing

Tonja Masseling herkent dit. "Ik zit meer aan tafel bij de kinderen dan toen we nog van papier werkten." Ook merkt ze dat haar leerlingen het leren met de tablet leuk vinden. "De concentratie in de klas is hoger. Het is iedere keer weer een verrassing wat voor oefening er verschijnt. Dat houdt ze geboeid."

De bel gaat, groep 5 mag buitenspelen. Een paar lokalen verderop beginnen de kinderen van groep 7 aan een lesje taal en spelling. Leerkracht Laurens Blokland geeft instructie over werkwoordsvormen. De schriftjes komen op tafel voor de voltooid deelwoorden van durven, blozen en bloeden. Daarna worden de tablets er weer bij gepakt. "Het is een soort spel, maar dan een leerspel", legt Thessa (11) uit. Ze maakt wat oefeningen en laat zien dat ze op een plusje kan klikken als ze klaar is. "Dan krijg je extra opdrachten, en kan je oefenen waar je nog niet zo goed in bent."

Blokland loopt naar zijn computer om te bekijken hoe de leerlingen de opgaven maken. Een kind heeft een paar rode vlakjes. Daar kan hij op klikken. 'Heeft geverft', staat er. Hij gaat langs bij om nog wat uitleg te geven.

Is het voor de kinderen niet confronterend dat de docent de hele tijd meekijkt over hun schouder? Een soort Big Brother in de klas. "Ze weten dat ik kan zien hoe ze hun opdrachten maken als ik naar de computer loop", zegt Blokland. Dat levert geen stress op, denkt hij. "Ze weten in de bovenbouw wel dat iedereen op z'n eigen niveau werkt, en dat het niet erg is om een foutje te maken."

Het beroep leraar wordt volgens onderzoeker Ten Brummelhuis niet eenvoudiger. Leerkrachten hebben steeds meer data tot hun beschikking, en moeten kiezen hoe ze die interpreteren. Een leerkracht weet of een kind foutjes maakt omdat het iets echt niet snapt, of omdat het wat extra tijd nodig heeft om te wennen aan nieuwe lesstof.

Leerkrachten Masseling en Blokland moeten er allebei in ieder geval niet aan denken terug te gaan naar het werkboek. Blokland: "Dat zou een stap terug zijn. Ze leren hier gewoon veel meer van."

Leerlingen op basisschool De Nieuwe Wiel helpen elkaar met de rekensommen op hun tablet.

Privacy en auteursrecht:

De toenemende digitalisering in het basisonderwijs leidt tot zorgen over privacy. Een veilige wifiverbinding wordt voor scholen steeds belangrijker om datalekken te voorkomen.

Daarnaast werd het digitale lesprogramma Snappet in 2014 op de vingers getikt door het College Bescherming Persoonsgegevens omdat het leerresultaten van kinderen ongevraagd zou analyseren en met elkaar zou vergelijken. Dat alleen nog met expliciete toestemming van school. Snappet botst ook met een aantal uitgevers van lesmethodes. Het bedrijf maakt oefenopgaven die aansluiten bij methodes waar scholen al jaren mee werken. De uitgevers zijn een rechtszaak gestart omdat ze vinden dat de software inbreuk maakt op auteursrechten. Een uitspraak in de zaak wordt in juni verwacht.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.